Λιτότητα για δεκαετίες, φτώχεια και μετατροπή της χώρας σε οικονομικό προτεκτοράτο των ισχυρών της ευρωζώνης φέρνει το «κούρεμα» του ελληνικού χρέους κατά 50% έως 60%, που «μαγειρεύεται» στις Βρυξέλλες.
Το «μακελειό» στις συντάξεις, οι μεγάλες μειώσεις των εισοδημάτων ή, στην καλύτερη περίπτωση, το πάγωμά τους για δεκαετίες και η μεταφορά των αποφάσεων για το οικονομικό μέλλον των Ελλήνων εκτός των ελληνικών συνόρων είναι μερικά από τα στοιχεία που συνθέτουν τη «λύση» για το ελληνικό χρέος που ετοιμάζουν οι ισχυροί της ευρωζώνης. Πρόκειται για μερικά από τα μεγάλα ανταλλάγματα που θα κληθούν να δώσουν οι Ελληνες για το «κούρεμα» του ελληνικού χρέους έως και 60%, το οποίο, όπως ομολογεί και η ίδια η τρόικα, δεν αποτελεί οριστική λύση. Και σε αυτήν την περίπτωση το ελληνικό χρέος θα παραμείνει πάνω από το 140% του ΑΕΠ, εκεί δηλαδή που βρισκόταν το 2010, χρονιά κατά την οποία η κυβέρνηση έφερε το Μνημόνιο στην Ελλάδα. Τα νέα σκληρά δεδομένα που θα φέρει για τους Ελληνες το «κούρεμα» προανήγγειλε από τις Βρυξέλλες ο Γάλλος πρόεδρος Νικολά Σαρκοζί, ο οποίος είπε με νόημα ότι η συμφωνία προβλέπει ότι η Ελλάδα θα πρέπει να λάβει σημαντικές νέες αποφάσεις. Με άλλα λόγια νέα σκληρά μέτρα.
Μετά την έγκριση την Παρασκευή από το συμβούλιο υπουργών Οικονομικών της ευρωζώνης της καταβολής της έκτης δόσης του δανείου της τρόικας, την οποία οι Ελληνες πλήρωσαν με νέες αιματηρές περικοπές εισοδημάτων και εφεδρεία- απολύσεις στο Δημόσιο, οι ηγέτες της ευρωζώνης συγκεντρώθηκαν στις Βρυξέλλες για το επόμενο βήμα, που είναι η αύξηση του «κουρέματος» του ελληνικού χρέος από το 21%, που προέβλεπε η συμφωνία της 21ης Ιουλίου, στο 50% ή και 60%.
Στη χθεσινή σύνοδο, που αναμένεται να επαναληφθεί την ερχόμενη Τετάρτη για την οριστικοποίηση των αποφάσεων για την κρίση χρέους στην ευρωζώνη και το χρέος της Ελλάδας, έπεσαν στο τραπέζι πολλά πιθανά σενάρια. Ωστόσο, σύμφωνα με πληροφορίες και τις διαρροές αξιωματούχων της Ευρωπαϊκής Ενωσης σε διεθνή ειδησεογραφικά πρακτορεία, η συμφωνία που επιδιώκεται θα προβλέπει τα εξής:
-Μείωση («κούρεμα») της αξίας των ελληνικών ομολόγων που έχουν στην κατοχή τους ιδιώτες (π.χ. τράπεζες, ασφαλιστικές εταιρίες) και ασφαλιστικά ταμεία κατά τουλάχιστον 50%. Μάλιστα υπάρχουν πληροφορίες ότι το «κούρεμα» μπορεί να φτάσει ακόμη και στο 60% ή και να το ξεπεράσει. Να σημειωθεί ότι πρόσφατα αξιωματούχοι του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου εξέφρασαν την εκτίμηση ότι για να γίνει βιώσιμο το ελληνικό χρέος απαιτείται «κούρεμα» ύψους 80%. Η εκτίμηση αυτή ενισχύεται και από την έκθεση της τρόικας για τη βιωσιμότητα του ελληνικού χρέους, που δόθηκε την Παρασκευή στο Eurogroup. Η έκθεση παρουσιάζει στοιχεία σύμφωνα με τα οποία ακόμη και ένα «κούρεμα» της τάξης του 60% οδηγεί το ελληνικό χρέος το 2012 στο 140% του ΑΕΠ από 165% που είναι σήμερα. Δηλαδή το χρέος μειώνεται ελάχιστα.
-Ανακεφαλαιοποίηση με ευρωπαϊκούς πόρους (εφόσον δεν είναι εφικτό με εθνικούς) των τραπεζών και μόνο για τις ζημιές που θα καταγράψουν από το «κούρεμα» των ελληνικών ομολόγων. Από τη συμφωνία, σύμφωνα με πληροφορίες, εξαιρείται η ανακεφαλαιοποίηση με ευρωπαϊκούς πόρους των ασφαλιστικών ταμείων. Να σημειωθεί ότι τα ελληνικά ασφαλιστικά ταμεία θα υποστούν «κούρεμα» 50% με ζημιές ύψους περίπου 3,5 έως 4 δισ. ευρώ.
-Αλλαγή των κανόνων οικονομικής διακυβέρνησης στην ευρωζώνη. Πίσω από αυτές τις εύηχες λέξεις βρίσκεται ουσιαστικά η τοποθέτηση της Ελλάδας σε καθεστώς πλήρους επιτήρησης από τις υπόλοιπες χώρες της ευρωζώνης και καθορισμού της οικονομικής της πολιτικής. Αυτή η εκχώρηση εθνικής κυριαρχίας σημαίνει ότι οι σημαντικές οικονομικές αποφάσεις όπως οι προσλήψεις, η έγκριση και η παρακολούθηση εκτέλεσης του Προϋπολογισμού θα λαμβάνονται απευθείας από το Eurogroup, ενώ οι αποφάσεις θα λαμβάνονται εκεί με απλή πλειοψηφία.
-Το «κούρεμα» θα είναι εθελοντικό από την πλευρά των τραπεζών και των άλλων ιδιωτών πιστωτών προκειμένου να αποφευχθεί η ενεργοποίηση των ασφαλίστρων χρεοκοπίας της Ελλάδας, η οποία θα οδηγούσε σε καταστροφικό ντόμινο κατάρρευσης το διεθνές χρηματοπιστωτικό σύστημα. Προκειμένου να αποδεχτούν οι κάτοχοι ελληνικών ομολόγων μεγαλύτερο «κούρεμα», και μάλιστα εθελοντικό, πιέζονται από τους ηγέτες της ευρωζώνης με το επιχείρημα ότι η εναλλακτική είναι η ανεξέλεγκτη χρεοκοπία της Ελλάδας και η απώλεια μεγάλων ποσών που επένδυσαν στα ελληνικά ομόλογα.
Οι επιπτώσεις
Στη μετά το «κούρεμα» του χρέους Ελλάδα έρχεται νέα μείωση εισοδημάτων ή πάγωμά τους για πολλά πολλά χρόνια (τουλάχιστον έως το 2020 που προβλέπεται η Ελλάδα να δανειστεί ξανά από τις αγορές). Η ελληνική κυβέρνηση καλείται να παρουσιάζει πρωτογενές πλεόνασμα, που σημαίνει άγρια φορολογία και καθήλωση των κρατικών δαπανών (με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τις παροχές προς τους πολίτες και τα εισοδήματα). Η μη κάλυψη των ζημιών των ασφαλιστικών ταμείων από το «κούρεμα» οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια σε νέες μεγάλες μειώσεις συντάξεων και παροχών των ταμείων προς τους ασφαλισμένους.
Σπύρος Δημητρέλης
Τι σημαίνουν όλα αυτά για δάνεια και καταθέσεις
Μεγάλες αλλαγές στις καταθέσεις και στα δάνεια θα φέρει το «κούρεμα» των ομολόγων.
Παράλληλα οι ελληνικές τράπεζες θα βρεθούν σύντομα αντιμέτωπες με την κρατικοποίησή τους, ενώ το κρίσιμο ερώτημα είναι τι θα γίνει με τις καταθέσεις των 180 δισ. ευρώ που έχουν στα ταμεία τους και τα δάνεια των 174 δισ. που έχουν χορηγήσει.
Ο παραμικρός πανικός ή μια ατυχής κίνηση από οπουδήποτε θα μπορούσε να αποσταθεροποιήσει το τραπεζικό σύστημα και να βουλιάξει την ίδια στιγμή τη χώρα.
Στην Αθήνα καταγράφεται έντονη ανησυχία στις οικονομικές και τις νομισματικές αρχές για το πώς θα αντιδράσουν την επαύριο του μεγάλου «κουρέματος» οι δανειολήπτες και κυρίως οι καταθέτες. Ειδικά η σημερινή ημέρα θα είναι το «βαρόμετρο» για τις εξελίξεις προσεχώς.
Την περασμένη Παρασκευή έγινε σύσκεψη στελεχών εμπορικών τραπεζών με επιτελικά στελέχη της Τραπέζης της Ελλάδος για να διαμορφωθεί ένα σχέδιο δράσης (crisis management) ώστε να αντιμετωπιστούν φαινόμενα πανικού, τα οποία θα επιδείνωναν την κατάσταση. Αναφέρθηκε εκεί ότι η ελληνική οικονομία μεταπολεμικά τουλάχιστον δεν έχει δεχτεί ανάλογο σοκ…
Κομβικό σημείο αποτελούν η προστασία των καταθετών και η αποφυγή ενός ανεξέλεγκτου κύματος απόσυρσης καταθέσεων. Η κατάσταση στον συγκεκριμένο τομέα είναι οριακή, καθώς σε ενάμιση μήνα από τα τέλη Αυγούστου έχουν φύγει 9,5 δισ. ευρώ.
Αν οι καταθέτες νιώσουν ανασφάλεια, τότε η οποιαδήποτε τράπεζα γίνεται σε σύντομο χρόνο άθυρμα και παρελθόν. Τα εγχώρια πιστωτικά ιδρύματα έχουν στην πλάτη τους πολλές αμαρτίες, κάτι που τα κάνει αποκρουστικά ακόμα και στους δικούς τους μεγαλομετόχους, που αρνούνται πεισματικά να τα ενισχύσουν και τα στέλνουν στην αγκαλιά του κράτους.
Οι τράπεζες μετά το «κούρεμα» θα ενισχυθούν από το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (διαθέτει 30 δισ.), το οποίο θα καλύψει τη λογιστική χασούρα. Δεν όμως μπορεί να αντιμετωπίσει τα τυχόν θέματα εμπιστοσύνης των καταθετών σε αυτές.
Ουδείς μπορεί να προβλέψει πώς θα αντιδράσει η κρίσιμη μάζα των καταθετών, που τα προηγούμενα χρόνια αλέθονταν στις μυλόπετρες ενός ισχυρού τραστ, το οποίο με πληθωρισμό 4% και παραπάνω έδινε επιτόκια κοντά στο μηδέν.
Στο θέμα των δανείων των νοικοκυριών καταρχήν έχει διαφανεί μια τάση ρυθμίσεων που αναμένεται να επισημοποιηθεί αλλά και να ενισχυθεί, αν η χώρα περάσει τον κάβο.
Την αρχή έκανε η κυβέρνηση, που εμφανίστηκε να διεκδικεί ρυθμίσεις για επιμέρους κλάδους των δημοσίων υπαλλήλων (π.χ. στους ΟΤΑ), που έχουν υποστεί μεγάλη μείωση του εισοδήματός τους.
Το «κούρεμα» του χρέους θα βελτιώσει τα δημόσια οικονομικά της χώρας. Οι πληρωμές τόκων θα εξορθολογιστούν και σταδιακά ο γλίσχρος Προϋπολογισμός θα έχει τη δυνατότητα να χρηματοδοτήσει αναπτυξιακά προγράμματα. Κατόπιν η Ελλάδα θα αποκλειστεί από τις αγορές για πολλά χρόνια (έως το 2020 λένε), αλλά οι εμπορικές τράπεζες της χώρας θα αποκλειστούν για πολύ περισσότερα. Και εκεί ακριβώς θα δοθεί το φιλί ζωής από το κράτος, το οποίο θα κληθεί να είναι εγγυητής στον δανεισμό τους.
Δ.Γ. Παπαδοκωστόπουλος
