Απώλεια τουλάχιστον 554.000.000 ευρώ για την πραγματική οικονομία από τα ΕΣΠΑ του 2012 (που, κατά μια πιο αυστηρή εκδοχή, φτάνουν ακόμα και τα 934.000.000 ή σχεδόν 1 δισ.) καταγράφουν τα τελευταία στοιχεία, καθώς ο υπουργός Ανάπτυξης Κ. Χατζηδάκης απώλεσε διαδοχικές προθεσμίες για ένταξη έργων και αξιοποίηση κονδυλίων.
Οι εκτιμήσεις για τους επόμενους μήνες είναι απαισιόδοξες, καθώς ο κ. Χατζηδάκης δεν επιταχύνει τις διαδικασίες για τα μεγάλα έργα των αυτοκινητοδρόμων, που θα πρόσφεραν -άμεσα- χιλιάδες θέσεις εργασίας, ενώ παραβιάζει τα χρονοδιαγράμματα που έχει θέσει το ίδιο το υπουργείο του. Ο υπουργός Ανάπτυξης διαβεβαίωνε τον πρωθυπουργό Αντ. Σαμαρά για επίλυση των εκκρεμοτήτων ως τα τέλη Δεκεμβρίου 2012 και τώρα δίνει νέες υποσχέσεις για τα τέλη Φεβρουαρίου, αλλά είναι αμφίβολο αν τα μεγάλα έργα μπορούν να ξεκινήσουν ακόμα και τον Απρίλιο.
Ο στόχος του Μνημονίου για το ΕΣΠΑ είναι ετήσιος και ανερχόταν σε 4,029 δισ. δημόσιας δαπάνης για το 2012. Στα τέλη Δεκεμβρίου κατεγράφη αξιοποίηση μόνο των 3,47 δισ. (ποσοστό 86,4%), όταν ακόμα και η καταρρέουσα κυβέρνηση Παπανδρέου και η ασταθής κυβέρνηση Παπαδήμου πέτυχαν το 2011 ποσοστό επίτευξης 101%.
Χειρότερος από Παπαδήμο
Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία, το πρώτο εξάμηνο του 2012 (παρά τον «ανύπαρκτο» Παπαδήμο και τις διαδοχικές εκλογές που παρέλυαν την οικονομική δραστηριότητα) πραγματοποιήθηκαν πληρωμές ΕΣΠΑ περίπου 1,79 δισ. ευρώ (ή ποσοστό 134,6% του στόχου Ιανουαρίου – Ιουνίου που ήταν 1,33 δισ.). Συγκεκριμένα:
-Τα 840.000.000 είχαν ήδη πιστοποιηθεί με 300.000.000 πληρωμές που είχαν πραγματοποιηθεί από το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων, αλλά δεν είχαν καταχωρηθεί έγκαιρα λόγω των εκλογών.
-Αλλα 200.000.000 αντιπροσώπευαν επίσης πραγματοποιηθείσες πληρωμές κρατικών ενισχύσεων που δεν είχαν καταχωρηθεί επειδή οι (γραφειοκρατικά απαραίτητες) αναθεωρήσεις αναβλήθηκαν για τη μετεκλογική περίοδο.
-Ποσό 300.000.000 πληρώθηκε στο πλαίσιο του αναπτυξιακού νόμου και δηλώθηκε αργότερα, λόγω της τακτοποίησης ελέγχων που είχαν χρονοδιάγραμμα το τέλος Σεπτεμβρίου.
-Ακόμα 150.000.000, που αφορούσαν το Ταμείο Εγγυοδοσίας και η επίσημη καταχώριση καθυστέρησε (και πάλι) λόγω αναβολής της αναθεώρησης για μετά της εκλογές.
Με βάση τα παραπάνω στοιχεία για το πρώτο εξάμηνο του 2012, η απλή αφαίρεση από το σύνολο του έτους δείχνει ότι η πραγματική απορρόφηση του δεύτερου εξαμήνου έφτασε μόνο τα 1,68 δισ. περίπου. Δηλαδή ο κ. Χατζηδάκης, παρά τη μετεκλογική σταθερότητα της τρικομματικής κυβέρνησης Σαμαρά και παρά το γεγονός ότι, παραδοσιακά, το δεύτερο εξάμηνο είναι «καλύτερο» (αφού η καλοκαιρία από τον Ιούλιο ως τα τέλη Οκτωβρίου – αρχές Νοεμβρίου διευκολύνει τα έργα), δεν κατάφερε να φτάσει ούτε τα όρια της ασταθούς κυβέρνησης Παπαδήμου.
Το ήδη φτωχό 86% θα ήταν ακόμη φτωχότερο (82%) αν ο υπουργός δεν χρησιμοποιούσε τα 150.000.000 ευρώ του Ταμείου Εγγυοδοσίας κυριολεκτικά στο παρά πέντε, που παλιά ο ίδιος βάφτιζε «εύκολη απορρόφηση». Είναι ξεκάθαρο ότι ο μνημονιακός στόχος δεν επιτεύχθηκε και με απλά λόγια αυτό σημαίνει ότι η πραγματική οικονομία θα στερηθεί 554,3 εκατ. ευρώ. Στα 554.000.000 της υστέρησης του μνημονιακού στόχου πρέπει να προστεθούν 380.000.000 ευρώ.
Ωστόσο, αυτή η απογοητευτική εικόνα γίνεται ακόμα χειρότερη, αν λάβουμε υπόψη ότι ο κ. Χατζηδάκης προχώρησε στο «τρικ» της προώθησης κονδυλίων σε άλλους φορείς, ώστε να φανεί «μετακίνηση» (και μη απώλεια) από τα ΕΣΠΑ.
Πρόκειται για συνολικό ποσό 380.000.000, εκ των οποίων τα 300.000.000 δόθηκαν για το Ταμείο Εγγυοδοσίας (τα μισά από αυτά στα τέλη Δεκεμβρίου, για να εξωραϊστεί βιαστικά η εικόνα) και τα υπόλοιπα 80.000.000 στο ΕΤΕΑΝ (και πάλι την τελευταία στιγμή, στα τέλη Δεκεμβρίου).
Επί της ουσίας, το άθροισμα των «καθαρά χαμένων» 554.000.000 και των 380.000.000 που «μετακινήθηκαν» στο Ταμείο Εγγυοδοσίας και το ΕΤΕΑΝ σημαίνει απώλεια 934.000.000 (ή σχεδόν 1 δισ.) από την πραγματική οικονομία.
Σε «βάλτο» μετρό Θεσσαλονίκης, Ιονία και βιολογικοί
Χαρακτηριστικό παράδειγμα των καθυστερήσεων αποτελούν και τα έργα στο μετρό Θεσσαλονίκης καθώς, από τα περίπου 1,2 δισ. ευρώ που πρέπει να απορροφηθούν εντός τριετίας από το ΕΣΠΑ, έως σήμερα έχουν δαπανηθεί περί τα 200.000.000 ευρώ. Μάλιστα, η σύμβαση για την επέκταση προς την Καλαμαριά είναι σχεδόν αδύνατον να υπογραφεί, καθώς ουδείς γνωρίζει πότε θα ολοκληρωθεί το βασικό δίκτυο.
Σύμφωνα με πληροφορίες, στο υπουργείο Ανάπτυξης προσπαθούν να τετραγωνίσουν τον κύκλο και με τους οδικούς άξονες που εκτελούνται με συμβάσεις παραχώρησης, αλλά τα εργοτάξια έχουν κλείσει εδώ και δύο χρόνια. Ακόμα και αν υπογραφούν νέες συμβάσεις πριν από το Πάσχα και πειστούν οι τράπεζες να συνεχίσουν τη χρηματοδότηση (π.χ. σε Ιόνια Οδό ή Κόρινθος – Πάτρα), θα χρειαστεί υπεράνθρωπη προσπάθεια ώστε να ολοκληρωθούν εγκαίρως τα έργα και να μη χαθούν τα κονδύλια.
Σοβαρός κίνδυνος απώλειας πόρων υπάρχει και στα έργα του επιχειρησιακού προγράμματος Περιβάλλον (κυρίως οι βιολογικοί καθαρισμοί), καθώς οι σχετικοί διαγωνισμοί καθυστερούν εν μέσω προσφυγών και αντεγκλήσεων μεταξύ των εργολάβων.
