Η βόρεια Ελλάδα -και δη η Θεσσαλονίκη- υπήρξε ανέκαθεν πηγή επίπλου, με μακρά παράδοση, υψηλή ποιότητα και τεχνίτες με εμπειρία και τέχνη, στοιχεία που έκαναν πελάτες από όλη την Ελλάδα να την προτιμούν για την επίπλωση των κατοικιών τους. Την τελευταία διετία αρκετές βιοτεχνίες επίπλου από την περιοχή ανοίγουν πανιά για τα Βαλκάνια, κυρίως για τη Βουλγαρία και δευτερευόντως για την Αλβανία και τα Σκόπια, θέλοντας να επωφεληθούν από το χαμηλό εργατικό κόστος και τη σημαντικά χαμηλότερη φορολογία των γειτόνων μας. Η κρίση, η μείωση της κατανάλωσης, η πληθώρα φτηνών τουρκικών και κινεζικών επίπλων που κατέκλυσαν τα προηγούμενα χρόνια την αγορά, αλλά και οι μεγάλες ξένες αλυσίδες έχουν κλονίσει έναν κλάδο που κάποτε βρισκόταν στον… αφρό. Μάλιστα, οι περισσότεροι βιοτέχνες επίπλου που φεύγουν από τη βόρεια Ελλάδα για τα Βαλκάνια -και δη τη Βουλγαρία- κατευθύνουν το μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής τους και πάλι στην Ελλάδα, διατηρώντας έτσι το πελατολόγιο ετών με χαμηλότερο κόστος και χωρίς ΦΠΑ. Ετσι, αυτοί που επιμένουν και παραμένουν στη βόρεια Ελλάδα έχουν να ανταγωνιστούν, πέρα από τα φτηνότερα εισαγόμενα από την Τουρκία και την Απω Ανατολή, και τους Ελληνες συναδέλφους τους. Ο τζίρος στον κλάδο έχει μειωθεί πάνω από 40%, ο κόσμος που κάποτε άλλαζε το σαλόνι του κάθε τρία με τέσσερα χρόνια ούτε που σκέφτεται τέτοιου είδους ανανεώσεις εν μέσω κρίσης, οι επιπλάδες πουλάνε πια στη λιανική όσο πουλούσαν στη χονδρική, ενώ όλο και περισσότερες βιοτεχνίες επίπλου στη βόρεια Ελλάδα βάζουν λουκέτο γιατί δεν μπορούν να αντεπεξέλθουν στις υποχρεώσεις τους.
«Την τελευταία διετία πάνω από 30 βιοτεχνίες επίπλου έχουν φύγει για τη Βουλγαρία» σημειώνει στην «κυριακάτικη δημοκρατία» ο ιδιοκτήτης της εταιρίας επίπλων «Αλέξανδρος» Αλέξανδρος Τσιαρτσιάφης, εκτιμώντας ότι συνολικά την εν λόγω περίοδο έχουν μεταναστεύσει στα Βαλκάνια περί τις 50 επιχειρήσεις του κλάδου και άλλες 50 ψάχνονται για να φύγουν και να σώσουν ό,τι μπορούν. «Η Βουλγαρία είναι ο βασικός προορισμός. Αυτοί που φεύγουν εγκαθίστανται συνήθως στο Πετρίτσι, στο Σαντάνσκι και στο Μαρικοστίνοβο» εξηγεί, τονίζοντας ότι βασικός λόγος για τη μετανάστευση είναι το χαμηλό εργατικό και ασφαλιστικό κόστος, σε συνδυασμό με τη φορολογία.
Μάλιστα, στην περίπτωση της Αλβανίας, πολλοί Αλβανοί που θήτευσαν δίπλα σε Ελληνες επιπλοποιούς και έγιναν τεχνίτες επίπλου στην Ελλάδα επιστρέφουν στη χώρα τους και είτε συνεταιρίζονται με Βορειοελλαδίτες που έχουν μετεγκατασταθεί εκεί είτε φτιάχνουν τις δικές τους δουλειές με την ελληνική τεχνογνωσία. «Μπορεί κι εδώ το εργατικό δυναμικό να έχει γίνει πιο φτηνό, όμως το έπιπλο θέλει εξειδικευμένους τεχνίτες, δεν μπορείς να δώσεις 20 και 25 ευρώ ημερομίσθιο» σημειώνει ο κ. Τσιαρτσιάφης, εξηγώντας ότι στον κλάδο ο τζίρος έχει πέσει πάνω από 40%, ενώ ο ίδιος έχει δει τις πωλήσεις του τα τελευταία χρόνια να μειώνονται κατά 30%.
Οντας στο επάγγελμα από τη δεκαετία του ’70, θυμάται τις καλές εποχές, από το 1985 μέχρι το 2000, όταν οι αγρότες έρχονταν στα επιπλάδικα και σνόμπαραν τα φτηνά έπιπλα, ζητώντας ό,τι ακριβότερο υπήρχε για να προικίσουν τα παιδιά τους. «“Αυτό το κρεβάτι θα πάρω;”’ έλεγαν. “Θέλω το καλύτερο και το ακριβότερο για τον γάμο του παιδιού μου”. Σήμερα ψάχνουν το φτηνό, το μελαμινικό, για να κάνουν τη δουλειά τους» αναφέρει χαρακτηριστικά ο κ. Τσιαρτσιάφης, σημειώνοντας ότι κάποτε η επιχείρησή του είχε 2.500 πελάτες χονδρικής και τώρα μόνο 10, αφού οι βιοτέχνες κάνουν πια και τον έμπορο. «Η βόρεια Ελλάδα είχε ανέκαθεν μεγάλη παράδοση στο έπιπλο και πολύ καλούς τεχνίτες. Η Αθήνα και η Πελοπόννησος ψώνιζαν από τη Θεσσαλονίκη. Κάποτε ο κλάδος και το βορειοελλαδικό έπιπλο μεσουρανούσαν στην αγορά» τονίζει.
Οσο για τις τιμές, έχουν πέσει σημαντικά, με συνέπεια ένα τραπέζι, για παράδειγμα, που έκανε παλιά στη χονδρική 600 ευρώ -και στη λιανική 1.000 ευρώ- σήμερα πωλείται αντί 600 ευρώ και στη λιανική. «Δεν κερδίζουμε πια. Εγώ αυτό που κοιτάω τώρα είναι να μπορέσω να είμαι συνεπής με τις υποχρεώσεις μου. Αυτό μόνο» τονίζει, ενώ προσπαθώντας να απαντήσει στην κρίση διευρύνει τις εξαγωγές του σε Κύπρο, Ντουμπάι, Αλβανία, Βουλγαρία και Ρουμανία.
«Τα ελληνικά είναι δέκα κλάσεις καλύτερα από τα τουρκικά και τα κινεζικά»
Ο Βίκτωρ Ταλιαδούρος, τρίτη γενιά επιπλάδων στη Θεσσαλονίκη, ιδιοκτήτης της εταιρίας Epixilon, επιμένει ελληνικά, παρόλο που βλέπει πολλές βιοτεχνίες του κλάδου του να έχουν φύγει στη Βουλγαρία. «Εμείς μένουμε πίσω και πρέπει να ανταγωνιστούμε αυτούς που έφυγαν και πουλάνε και πάλι στην Ελλάδα, αλλά με χαμηλότερα κοστολόγια, φθηνότερα έπιπλα» τονίζει και εξηγεί ότι ένα σαλόνι 1.000 ευρώ στην Ελλάδα, που με τον ΦΠΑ πωλείται 1.230 ευρώ στη χονδρική, από τη Βουλγαρία θα έρθει με 800 ευρώ.
Σύμφωνα με τον ίδιο, πέρα από τους βιοτέχνες που αναζήτησαν την τύχη τους στις γειτονικές χώρες για να μπορέσουν να απαλλαγούν από τα φορολογικά και εργατικά βάρη, υπάρχει και μια μερίδα που έχει αφήσει πίσω της χρέη και έχει φύγει κυνηγημένη για να κάνει μια νέα αρχή. «Δεν σκέφτηκα ποτέ να φύγω. Αγαπώ την Ελλάδα και θέλω να συνεχίσω να προσπαθώ εδώ. Είναι βέβαια κάτι που απαιτεί προσωπική εργασία από τη νύχτα μέχρι τη νύχτα, πολλές θυσίες και έμφαση στην ποιότητα» τονίζει. Πάντως ένα από τα καλά της κρίσης, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι ότι ο κόσμος τον τελευταίο καιρό έχει αρχίσει και πλησιάζει ξανά το ελληνικό χειροποίητο έπιπλο -όταν τα προηγούμενα χρόνια στρεφόταν στο ξένο και το μελαμινικό- στο πλαίσιο της γενικότερης στροφής των Ελλήνων στα ελληνικά προϊόντα.
«Το ελληνικό και δη το βορειοελλαδικό έπιπλο είναι δέκα κλάσεις πιο πάνω από τα τουρκικά και τα κινεζικά. Ο κλάδος μας έχει τεχνογνωσία, ικανό ανθρώπινο δυναμικό, τεχνίτες με γνώση και εμπειρία» εξηγεί ο κ. Ταλιαδούρος, δηλώνοντας αισιόδοξος για το μέλλον. «Είμαι νέος και θέλω να συνεχίσω αυτό που ξεκίνησε η οικογένειά μου και να το κάνω στον τόπο μου» καταλήγει.
Μαρία Μαθιοπούλου
