Μια ξεχασμένη ιστορία χιλιάδων παιδιών που έφυγαν από την Ελλάδα κατά τις δεκαετίες του Ψυχρού Πολέμου επανέρχεται στο προσκήνιο, αυτή τη φορά μέσα από την προσπάθειά τους να αποκτήσουν ξανά έναν επίσημο δεσμό με τη χώρα όπου γεννήθηκαν.
Συνολικά 60 Ελληνόπουλα που υιοθετήθηκαν από οικογένειες στις ΗΠΑ ανέκτησαν την ελληνική ιθαγένεια, ενώ εκατοντάδες ακόμη βρίσκονται στην ίδια διαδικασία.
Συνολικά, περίπου 500 υιοθετημένοι στις ΗΠΑ έχουν εκφράσει την επιθυμία να ανακτήσουν την ελληνική ιθαγένεια, όπως αποκάλυψε η καθηγήτρια Gonda Van Steen σε διάλεξη στη Θεσσαλονίκη. Πρόκειται για μία γυναίκα που έχει αφιερώσει μεγάλο μέρος της έρευνάς της στις διεθνείς υιοθεσίες Ελληνόπουλων και έχει γράψει το βιβλίο «Ζητούνται παιδιά από την Ελλάδα».
Η ίδια αποκάλυψε με τα στοιχεία που έφερε στο φως το μέγεθος ενός ελάχιστα γνωστού κεφαλαίου της μεταπολεμικής Ιστορίας. Είναι χαρακτηριστικό πως από το 1950 έως το 1975 περίπου 4.000 παιδιά από την Ελλάδα υιοθετήθηκαν στις ΗΠΑ, άλλα 600 στην Ολλανδία και περίπου 50 στη Σουηδία.
Για πολλούς, ωστόσο, η αναζήτηση δεν σταματά σε ένα ελληνικό διαβατήριο. Αφορά την προσπάθεια να εντοπίσουν βιολογικούς συγγενείς, στοιχεία για τη γέννησή τους και απαντήσεις για τις συνθήκες υπό τις οποίες δόθηκαν για υιοθεσία. Στο πλαίσιο αυτό, η Van Steen ζητά να ανοίξουν όλα τα σχετικά αρχεία, καθώς σήμερα μόνο τρία από τα ιδρύματα που είχαν φιλοξενήσει παιδιά παρέχουν πρόσβαση στους φακέλους τους.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και τα στοιχεία της κοινωνικής ανθρωπολόγου Αίγλης Μπρούσκου για το βρεφοκομείο «Αγιος Στυλιανός». Από περίπου 2.000 παιδιά που δόθηκαν για υιοθεσία τον 20ό αιώνα, μόλις 85 οδηγήθηκαν σε οικογένειες στις ΗΠΑ, γεγονός που καταρρίπτει την αντίληψη ότι χιλιάδες παιδιά έφυγαν για την Αμερική μόνο από τη Θεσσαλονίκη. Από την πλευρά της, η δικηγόρος Μίνα Φιλιοπούλου έκανε σαφές πως οι υιοθεσίες πραγματοποιήθηκαν με δικαστικές αποφάσεις και ήταν τυπικά νόμιμες.
Η ιστορία αυτών των ανθρώπων μεταφέρεται πλέον και στη σκηνή, με την πολυδιάστατη έρευνα της Gonda Van Steen να αποτελεί τη βάση και για θεατρικές παραστάσεις.
