Την ίδια στιγμή που ο υφυπουργός Οικονομικών Γ. Μαυραγάνης προαναγγέλλει την… αστραπιαία είσπραξη του ΦΠΑ, οι καθυστερήσεις στην επιστροφή του Φόρου Προστιθέμενης Αξίας προς εξαγωγικές επιχειρήσεις προκαλούν διπλό πρόβλημα στην ελληνική οικονομία: Πρώτον, δεκάδες μικρομεσαίες εξαγωγικές εταιρίες απειλούνται με λουκέτα επειδή το Δημόσιο καθυστερεί (ακόμα και χρόνια) την επιστροφή ΦΠΑ, ενώ ενίοτε είναι αναγκασμένες να μπουν στα κανάλια της διαφθοράς προκειμένου να επιταχύνουν τους ελέγχους από την Εφορία που είναι προαπαιτούμενοι για την είσπραξη της οφειλής. Ηδη εταιρία της βόρειας Ελλάδος, με αξιόλογη εξαγωγική παρουσία, προχώρησε σε απολύσεις με το επιχείρημα ότι είναι άγνωστη η ημερομηνία επιστροφής του ΦΠΑ. Προτού ξεσπάσει η κρίση, οι εταιρίες κάλυπταν τις καθυστερήσεις του Δημοσίου μέσω τραπεζικού δανεισμού, αλλά τώρα δεν μπορούν να πάρουν δάνεια.
Δεύτερον, εξαγωγικές εταιρίες που θα μπορούσαν να προμηθευτούν πρώτες ύλες από την Ελλάδα αναγκάζονται να τις αγοράζουν από το εξωτερικό με σημαντική ζημία της ελληνικής οικονομίας. «Αν αγοράσω πρώτη ύλη από την Ελλάδα, θα επιβαρυνθώ με ΦΠΑ τον οποίο είναι άγνωστο πότε θα εισπράξω» έλεγε πρόσφατα ο ιδιοκτήτης εξαγωγικής κλωστοϋφαντουργίας. Αν χρησιμοποιήσει πρώτες ύλες από άλλη κοινοτική χώρα δεν θα πληρώσει ΦΠΑ (επειδή πρόκειται για ενδοκοινοτική συναλλαγή), επομένως θα έχει σημαντικό όφελος. Ο ίδιος, όπως και πολλοί επιχειρηματίες της μεταποίησης, υποστηρίζει ότι οι καθυστερήσεις στερούν πολύτιμα κεφάλαια από τις εταιρίες αλλά και από το σύνολο της οικονομίας.
Το κράτος «παρακρατεί εκβιαστικά από τις εξαγωγικές επιχειρήσεις πολύ και δυσεύρετο χρήμα, για μεγάλα χρονικά διαστήματα και με επαχθείς γι’ αυτές όρους» λέει ο επιχειρηματίας Γρ. Φαρμάκης, διευθύνων σύμβουλος της εταιρίας Agilis, η οποία εξάγει λογισμικό και υπηρεσίες σε οργανισμούς του εξωτερικού. Ο ίδιος γράφει στο προσωπικό του ιστολόγιο ότι οι καθυστερήσεις δεν αποτελούν «απλά άλλο ένα από τα πολλά αντικίνητρα» για εξαγωγές. «Πρόκειται για τιμωρία. Και μάλιστα τόσο πιο βαριά όσο πιο εξωστρεφής είναι ο ένοχος».
Αν μια επιχείρηση έχει μηδενικές εξαγωγές, τότε δεν έχει και κανένα άγχος με τον ΦΠΑ, αφού μπορεί να τον συμψηφίζει. Αν κάνει εξαγωγές (σε μια περίοδο που αποτελούν ακρογωνιαίο λίθο της οικονομικής πολιτικής), τότε πρέπει να περιμένει για μήνες ή για χρόνια και ενίοτε να συναλλάσσεται κάτω από το τραπέζι με τους επιτηδείους. Μια εταιρία που εξάγει δεν εισπράττει ΦΠΑ, αλλά έχει πληρώσει ΦΠΑ, για παράδειγμα, για τις πρώτες ύλες των προϊόντων που εξάγει ή για υπεργολάβους κ.λπ. Για να τον συμψηφίσει απαιτείται τεράστια γραφειοκρατία και η καθυστέρηση εξοργίζει όσους επιχειρούν να βγουν στις διεθνείς αγορές. Το Δημόσιο οφείλει σήμερα περί τα τρία δισεκατομμύρια ευρώ σε εξαγωγικές επιχειρήσεις, την ίδια στιγμή που ο κ. Μαυραγάνης εξαγγέλλει τη δήθεν ταχύτατη είσπραξη, με τη βοήθεια της τεχνολογίας.
Φώτης Κόλλιας
