Στα αυτιά του Πάνου, του Νίκου, του Γιάννη και της χαριτωμένης Αννας η θρυλική κινηματογραφική ατάκα του αθάνατου Κώστα Χατζηχρήστου ενσαρκώνει μια άλλη εποχή: «Εμένα που με βλέπεις πρέπει να έχω πλύνει μέχρι 8.000.000 πιάτα»! Ο τίτλος της ελληνικής ταινίας ασορτί, «Ο άνθρωπος που γύρισε από τα πιάτα», στην Ελλάδα, με δέκα εστιατόρια στην Αμερική, για να βρει νύφη.
Καθισμένοι σε μια φωτεινή πλευρά του καφέ «Λευκός Πύργος», στη γωνία 31st Street και 21st Avenue, στην καρδιά της Αστόρια, της μεγαλύτερης ελληνικής πόλης εκτός συνόρων, χαμογελούν στη σκέψη. Η φιλοδοξία τους δεν είναι να γίνουν… πιατάδες! Κυνηγημένοι από την κρίση στην Ελλάδα, έφτασαν στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, με βαλίτσες γεμάτες πτυχία, περγαμηνές, εμπειρίες και πολλά όνειρα. Αφησαν πίσω τους οικογένειες, παιδιά, αγαπημένα πρόσωπα. Δεν είναι οι μόνοι. Από το 2010, που το οικονομικό τσουνάμι χτύπησε την πατρίδα, η ομογένεια έχει ανοίξει την αγκαλιά της για να τους δεχτεί. Eνα ποτάμι σπουδασμένων ανθρώπων, ηλικίας 30-40 χρόνων, που ψάχνει απελπισμένα να ρίξει άγκυρα.
Στο καφέ ακούς μόνο ελληνικά. Δύο τηλεοράσεις γεμίζουν τις δύο απέναντι πλευρές, προσφέροντας θέα στο ελληνικό δελτίο ειδήσεων που γεμίζει την οθόνη. Τα νέα, τις περισσότερες φορές μελαγχολικά, με την ανεργία να θερίζει την πατρίδα και τη χρεοκοπία να χτυπάει την πόρτα, προκαλούν ψιθύρους. Από την παρέα που ξορκίζει την τύχη του Κώστα Χατζηχρήστου ξεχωρίζει μια μόνιμη επωδός, κάτι σαν ρεφρέν: «Πράσινη κάρτα»! Είναι απαραίτητη για να πιάσεις δουλειά. Χωρίς αυτήν κινδυνεύεις να βγεις στην παρανομία, να μη φύγεις ποτέ, γιατί, αν το επιχειρήσεις, δεν μπορείς να επιστρέψεις. Τα σύνορα των ΗΠΑ κλείνουν οριστικά. Είναι ο άγραφος κανόνας. Μπρος γκρεμός και πίσω ρέμα.
Αψογα ελληνικά
Με 250.000 κατοίκους, η Αστόρια, μια ανάσα από το χωνευτήρι πολιτισμών του Μανχάταν, που για πολλούς αποτελεί πρωτεύουσα του κόσμου, αναπνέει Ελλάδα. Το πιάνεις στον αέρα, αφήνοντας το μετρό «Ν» στο τέρμα του, στην Ditmars Βoulevard. Οι επιγραφές στα καταστήματα, σε άψογα ελληνικά, πολλές φορές στην καθαρεύουσα, οι άνθρωποι που μιλάνε με δυνατή φωνή -χαρακτηριστικό γνώρισμα της φυλής- και αστειεύονται μπλέκοντας τις… ελληνικούρες με τις αμερικανιές -για παράδειγμα το αμίμητο «μπιλοζίρια» από το below zero, που σημαίνει θερμοκρασίες κάτω από το μηδέν-, τα εστιατόρια που σερβίρουν χωριάτικη σαλάτα, χταποδάκι, μουσακά, οι καφετερίες που σε καλούν για έναν παγωμένο φραπέ, τα κυανόλευκα σημαιάκια.
Υπάρχουν Ελληνες πρώτης γενιάς -έφτασαν εδώ λίγο μετά τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο-, δεύτερης και τρίτης. Οι περισσότεροι, τακτοποιημένοι, συγκροτώντας το πανίσχυρο ελληνικό λόμπι. Υπερηφανεύονται ότι τα παιδιά τους από όλες τις εθνικότητες που ζουν στην Αμερική φοιτούν σε μεγαλύτερο αριθμό στα πανεπιστήμια. Αυτό που δεν περίμεναν είναι ότι η Αστόρια, που την περασμένη δεκαετία είχε αρχίσει να αδειάζει, θα γέμιζε πάλι στο κυνήγι του ονείρου για μια καλύτερη ζωή. Η κατάρα της κρίσης στην πατρίδα έβγαλε νέους γεμάτους προσόντα στην Αστόρια.
Τα ελληνικά σωματεία, οι Κρήτες, οι Πόντιοι, οι Μακεδόνες, οι Νησιώτες, ων ουκ έστιν αριθμός, λειτουργούν περίπου σαν γραφεία ευρέσεως εργασίας, ενώ οι ισχυροί της ομογένειας προσπαθούν να βοηθήσουν όσο μπορούν. Τα προβλήματα για τους νέους είναι πολλά. Το σημαντικότερο, το ενοίκιο. Ενα δωμάτιο με κοινόχρηστη κουζίνα και τουαλέτα στοιχίζει στην Αστόρια 1.200 δολάρια. Το νούμερο είναι εξωπραγματικό. Δεν τους πτοεί. Πιστεύουν στον εαυτό τους. Είναι Ελληνες! Δεν θέλουν να πλένουν πιάτα, αλλά να σταδιοδρομήσουν, να δείξουν την αξία τους, να πετύχουν. Κυνηγούν το αμερικανικό όνειρο στην Αστόρια.
ΠΑΝΟΣ ΣΑΤΖΟΓΛΟΥ
Σκηνοθέτης, 42 χρόνων
1.250 δολάρια για ένα δωμάτιο
«Ανήκω στη γενιά της κρίσης. Τα οικονομικά προβλήματα στην Ελλάδα με οδήγησαν στην Αμερική στο κυνήγι του ονείρου. Εδώ έχω σκηνοθετήσει βιντεοκλίπ και διαφημιστικά για τοπικές εταιρίες και επιχειρήσεις. Κάθε αρχή και δύσκολη. Αλλαξα τέσσερα σπίτια και μοιράζομαι ένα σπίτι με συγκάτοικο. Για ένα δωμάτιο πληρώνω 1.250 δολάρια! Η ζωή είναι ακριβή, αλλά προσφέρει πολλές ευκαιρίες. Το σημαντικότερο είναι ότι βρίσκεις δουλειά. Η εξασφάλιση της πράσινης κάρτας είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα για τους Ελληνες που έρχονται εδώ. Ισως και το μοναδικό. Η ομογένεια σε αγκαλιάζει. Οι παλιοί πέρασαν τα ίδια και ξέρουν τι συμβαίνει. Το ίδιο θα κάνουμε κι εμείς. Θέλω να βοηθήσω κάθε Ελληνα που θα σκεφτεί να κάνει το υπερατλαντικό ταξίδι κυνηγώντας μια καλύτερη ζωή. Θέλω να πατήσω πρώτα σταθερά στα πόδια μου και μετά θα φέρω στη Νέα Υόρκη και την οικογένειά μου. Εχω αφήσει πίσω τη γυναίκα μου και την κορούλα μου μόλις τεσσάρων ετών. Μου λείπουν και οι δύο».
ΓΙΑΝΝΗΣ ΒΑΓΙΑΝΟΣ
Εμπορικός διευθυντής, 45 χρόνων
Να σκέφτεσαι αμερικανικά
«Στην Ελλάδα η κρίση οδήγησε στην κατάρρευση των media. Παραιτήθηκα βλέποντας το τσουνάμι να έρχεται. Είδα ότι οι μέρες που θα ακολουθήσουν θα ήταν ακόμα πιο δύσκολες. Δεν υπήρχε διαφήμιση. Επρεπε να δοκιμάσω κάτι άλλο για να ζήσω την οικογένειά μου. Πήρα την απόφαση να έρθω στη Νέα Υόρκη. Είναι η αγορά που δίνει ευκαιρίες σε όλους. Είχα φίλους που με βοήθησαν τις πρώτες μέρες. Βρήκα δουλειά και προσπαθώ να κάνω μια νέα αρχή. Μένω με τη γυναίκα μου. Τα ενοίκια είναι φωτιά! Εδώ, μέχρι να σου δώσουν το δικαίωμα να δείξεις τι αξίζεις, πρέπει να κερδίσεις πρώτα την εμπιστοσύνη τους. Είναι το πιο δύσκολο κομμάτι. Πρέπει να σκέφτεσαι και να λειτουργείς αμερικανικά! Για να πετύχεις εδώ, πρέπει να αλλάξεις νοοτροπία και να ξεχάσεις ό,τι ήξερες στην Ελλάδα. Οι κανόνες ζωής και δουλειάς είναι εντελώς διαφορετικοί απ’ ,τι έχουμε μάθει μέχρι σήμερα στην Ελλάδα. Εχω κλείσει δυόμισι χρόνια στη Νέα Υόρκη. Είναι πλέον η πόλη όπου ζω και βλέπω το μέλλον μου».
ΝΙΚΟΣ ΚΑΤΣΙΜΠΡΑΣ
Λέκτορας του παν. Κολούμπια, 33 χρόνων
Δεν έχω σκοπό να επιστρέψω
«Πάντα σκεφτόμουν να κάνω κάτι καλύτερο στη ζωή μου. Οι ευκαιρίες στην Ελλάδα είναι περιορισμένες, κυρίως για τα ενδιαφέροντά μου. Ηρθα στη Νέα Υόρκη με στόχο μια καριέρα που να συνδυάζει το ακαδημαϊκό μέρος με την επαγγελματική πρακτική. Κατάφερα να κερδίσω θέση λέκτορα στο πανεπιστήμιο Κολούμπια, από τα καλύτερα των ΗΠΑ, σε θέματα διεθνών σχέσεων και κοινωνικής ψυχολογίας. Παράλληλα σχεδιάζω μια εταιρία συμβούλων, ενώ είμαι σε συνεργασία με διεθνείς οργανισμούς για να επεκτείνω τις δραστηριότητές μου. Αν και η ζωή είναι δύσκολη στην Αμερική, ο Ελληνας έχει τις ικανότητες να προχωρήσει, να ριζώσει και να μεγαλουργήσει. Αρκεί να εγκαταλείψει κάποια παραδοσιακά μειονεκτήματα που μας χαρακτηρίζουν. Η εργατικότητα και το φιλότιμο μπορούν να κάνουν θαύματα. Η γνώση της γλώσσας είναι απαραίτητη, όπως και κάποια αρχική βοήθεια. Δόξα τω Θεώ, είμαι πολύ ευχαριστημένος με την επιλογή μου και δεν σκέφτομαι, επί του παρόντος, να επιστρέψω, μέχρι να κάνω κάποια όνειρά μου πραγματικότητα».
ΑΝΝΑ ΜΥΡΑ
Ηθοποιός, 34 χρόνων
Δεν υπάρχει αλληλεγγύη
«Ηρθα για σπουδές στην Αμερική, έμεινα τρία χρόνια και συνέπεσε με το ξέσπασμα της κρίσης στην Ελλάδα. Δεν είχα άλλη επιλογή. Οταν η ανεργία κάλπαζε στην πατρίδα, εδώ είδα προοπτικές για να κάνω πράξη τα όνειρά μου. Υπάρχει άνθηση των τεχνών και ρέει άφθονο χρήμα. Το θέατρο, ο κινηματογράφος και κυρίως η τηλεόραση στη Νέα Υόρκη αποτελούν πρόκληση. Είναι ο επαγγελματισμός και κυρίως οι μεγάλες επενδύσεις που γίνονται. Για μένα ήταν μια μεγάλη ευκαιρία. Προτιμώ να δουλέψω εδώ, με υψηλές προοπτικές, με σταθερές αμοιβές και κυρίως με επαγγελματίες που μπορούν να σου ανοίξουν πόρτες για ακόμη μεγαλύτερα πράγματα. Η ζωή είναι δύσκολη, ο χρόνος “τρέχει” δέκα φορές πιο γρήγορα απ’ ό,τι στην Ελλάδα. Πρέπει να είσαι έτοιμος να αρπάξεις κάθε ευκαιρία, να είσαι ο καλύτερος σε κάθε στιγμή. Ζω μόνη μου. Το κακό εδώ είναι ότι ο καθένας ζει για τον εαυτό του. Δεν υπάρχει αλληλεγγύη και ανθρωπιά όπως στην Ελλάδα».
Γιώργος Μπούζος
