Οι ερευνητές του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών επαλήθευσαν περισσότερα από χίλια περιστατικά σεξουαλικής βίας που συνδέονται με τη σύγκρουση στην Ουκρανία, από την έναρξη της ρωσικής εισβολής τον Φεβρουάριο του 2022 έως τον Ιούλιο του 2026.
Η συντριπτική πλειονότητα των υποθέσεων αποδίδεται σε ρωσικές αρχές και δυνάμεις, σύμφωνα με νέα έκθεση του Γραφείου του Ύπατου Αρμοστή του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα (OHCHR).
Η έκθεση καταγράφει συνολικά 1.004 επιβεβαιωμένες περιπτώσεις. Το 89% αυτών επιρρίπτεται σε ρωσικές αρχές, μεταξύ των οποίων μέλη των ενόπλων δυνάμεων, της σωφρονιστικής υπηρεσίας και των υπηρεσιών ασφαλείας. Το υπόλοιπο 11% αφορά ουκρανικές αρχές, συμπεριλαμβανομένων στελεχών των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων.
Τα στοιχεία προέρχονται από εμπιστευτικές συνεντεύξεις με εκατοντάδες επιζώντες, καθώς και από δικαστικά έγγραφα και επίσημα αρχεία. Ο ΟΗΕ τονίζει ότι τα διαθέσιμα δεδομένα υποεκτιμούν την πραγματική έκταση του φαινομένου, καθώς η σεξουαλική βία σε εμπόλεμες συνθήκες παραμένει σε μεγάλο βαθμό αδήλωτη.
Στις περιοχές της Ουκρανίας υπό ρωσική κατοχή, αλλά και σε ρωσικό έδαφος, οι ερευνητές εντόπισαν πράξεις σεξουαλικής βίας κατά Ουκρανών αιχμαλώτων πολέμου και κρατουμένων πολιτών σε όλα τα στάδια της κράτησης. Από τη σύλληψη και τη μεταφορά έως την ανάκριση και τον εγκλεισμό. Οι παραβιάσεις περιλάμβαναν βιασμούς, ομαδικούς βιασμούς, απόπειρες βιασμού, ακρωτηριασμούς γεννητικών οργάνων, σεξουαλικές επιθέσεις, εξαναγκαστική γύμνια, απειλές και ηλεκτροσόκ στα γεννητικά όργανα.
Η πλειονότητα των καταγεγραμμένων επιζώντων σε χώρους κράτησης ήταν άνδρες, κυρίως αιχμάλωτοι πολέμου και κρατούμενοι. Γυναίκες και παιδιά υπέστησαν επίσης βία, κυρίως στις κατεχόμενες ουκρανικές περιοχές.
«Στο πλαίσιο του πολέμου στην Ουκρανία, η πλειονότητα των επιζώντων είναι άνδρες», δήλωσε η Ντανιέλ Μπελ, επικεφαλής της Αποστολής Παρακολούθησης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ στην Ουκρανία. Υπογράμμισε ότι άνδρες και γυναίκες χρειάζονται διαφορετικές μορφές υποστήριξης για την αποκατάστασή τους.
Η έκθεση επισημαίνει ότι η Ρωσία δεν έχει λάβει ουσιαστικά μέτρα για την πρόληψη, τη διερεύνηση ή τη δίωξη τέτοιων περιστατικών που αποδίδονται στο προσωπικό της. Επιπλέον, δεν ανταποκρίθηκε στα αιτήματα του OHCHR για παροχή πληροφοριών και πρόσβαση σε κατεχόμενες περιοχές, αιχμαλώτους πολέμου και κρατούμενους αμάχους.
Παράλληλα, η έκθεση καταγράφει παραβιάσεις και από την ουκρανική πλευρά. Σε περιοχές υπό ουκρανικό έλεγχο, σχεδόν οι μισές από τις υποθέσεις που αφορούσαν Ρώσους και υπηκόους τρίτων χωρών (αιχμαλώτους πολέμου ή κρατούμενους) περιορίζονταν σε απειλές σεξουαλικής βίας.
Το OHCHR δεν εντόπισε περιστατικά βιασμού Ρώσων αιχμαλώτων από ουκρανικές δυνάμεις. Ρώσοι και υπήκοοι τρίτων χωρών ανέφεραν πράξεις σεξουαλικής βίας σε 10 επίσημες εγκαταστάσεις κράτησης και σε 55 ανεπίσημες ή προσωρινές τοποθεσίες. Η ουκρανική κυβέρνηση έχει λάβει ορισμένα μέτρα πρόληψης και έχει συνεργαστεί με τα αιτήματα του ΟΗΕ, αν και οι προσπάθειες απόδοσης ευθυνών παραμένουν περιορισμένες.
«Είμαι βαθιά ανήσυχος από την έκταση αυτών των αποτρόπαιων πράξεων που καταγράφονται στην έκθεσή μας και φοβάμαι ότι σχεδόν σίγουρα συνεχίζονται εν μέσω της αδιάκοπης βίας που παρακολουθούμε καθημερινά στην Ουκρανία», δήλωσε ο Ύπατος Αρμοστής του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, Φόλκερ Τουρκ.
