Σαράντα χρόνια μετά τον Αττίλα, η Κύπρος, έστω ημικατεχόμενη, παραμένει νησίδα σταθερότητας στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου. Το νέο πρόσωπο της Κύπρου που προσβλέπει στον 21ο αιώνα εκφράζεται από τον Χριστόφορο Φωκαΐδη, έναν νέο πολιτικό που διαμορφώνει πολιτική με βάση τον ρεαλισμό, τις διεθνείς συνεργασίες και την αξιοπιστία. Για όλα τα ζητήματα της αμυντικής πολιτικής της Κύπρου μάς μίλησε σε μια εφ’ όλης της ύλης συνέντευξη:
Στο σημερινό ρευστό γεωπολιτικό περιβάλλον οι προκλήσεις ασφάλειας για την Κύπρο γίνονται και περισσότερες και πλέον πολύπλοκες. Υπάρχουν σκέψεις για προσαρμογή της αμυντικής πολιτικής στις νέες προκλήσεις;
Εχετε δίκιο, κύριε Πέτρου, ότι το σημερινό γεωπολιτικό περιβάλλον είναι εξαιρετικά ρευστό. Αυτή η νέα τάξη πραγμάτων καθιστά την προβλεψιμότητα μια πολύ κρίσιμη παράμετρο για τη διαμόρφωση πολιτικής. Και αναδεικνύει τον ρόλο που μπορούν να διαδραματίσουν τα κράτη με σταθερούς και δημοκρατικούς θεσμούς, αλλά και προβλέψιμη εξωτερική πολιτική, ιδιαίτερα σε περιοχές γεωπολιτικής αστάθειας, όπως είναι η δική μας. Η πολιτική μας, λοιπόν, αποσκοπεί στο να αναδείξει τον νέο ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει η Κύπρος ως πυλώνας σταθερότητας, ασφάλειας και περιφερειακής συνεργασίας.
Σε ποιο βαθμό θεωρείτε ότι η κατάσταση απαιτεί τη διαμόρφωση νέων συμμαχιών και συνεργασιών στον τομέα της ασφάλειας;
Πολύ σωστά επισημαίνετε ότι αυτή η νέα κατάσταση πραγμάτων διαμορφώνει και τις προϋποθέσεις εκείνες που προσδιορίζουν την ανάγκη για ενίσχυση των συνεργασιών μας, τόσο σε πολυμερές όσο και διμερές επίπεδο. Γι’ αυτό και ως χώρα μέλος της Ε.Ε. που γειτνιάζει άμεσα με την εύθραυστη περιοχή της Μέσης Ανατολής αναπτύσσουμε και ενισχύουμε τις σχέσεις μας με τους Ευρωπαίους εταίρους μας αλλά και με σειρά παραδοσιακά φίλων χωρών σε θέματα άμυνας και ασφάλειας. Το τελευταίο διάστημα ενισχύουμε τη συνεργασία μας και με τις Ηνωμένες Πολιτείες, ειδικά σε ζητήματα που άπτονται της θαλάσσιας και ενεργειακής ασφάλειας.
Ως μέλος της Ε.Ε. η Κύπρος μετέχει στον Ευρωπαϊκό Αμυντικό Οργανισμό. Θεωρείτε ότι πρέπει να μετέχει σε δράσεις και αποστολές του, στο βαθμό βέβαια που το επιτρέπουν οι άλλες αμυντικές ανάγκες της;
Με την ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ενωση, η Κυπριακή Δημοκρατία συμμετέχει ενεργά στις δομές ασφάλειας και άμυνας της Ενωσης. Με αυτόν τον τρόπο συμβάλλουμε μαζί με τους εταίρους μας στην πρόληψη των διεθνών συγκρούσεων, καθώς και στην προώθηση της διεθνούς ειρήνης και ασφάλειας. Η προαγωγή μιας ενιαίας κουλτούρας σε θέματα άμυνας και ασφάλειας, καθώς και στην ανάπτυξη των στρατιωτικών δυνατοτήτων της Ενωσης, αποτελεί, άλλωστε, ένα θεμελιακό παράγοντα για τη μελλοντική προοπτική της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Πρέπει να πω ότι η Κύπρος, παρά το μικρό μέγεθός της, συμμετέχει σε διάφορες ανθρωπιστικές ή ειρηνευτικές αποστολές της Ενωσης. Πολύ πρόσφατα ανακοινώσαμε τη συμμετοχή μας στην επιχείρηση στην Κεντροαφρικανική Δημοκρατία, χώρα στην οποία η Κύπρος δεν έχει κανένα άμεσο συμφέρον. Αυτή όμως η συμμετοχή μας προσδίδει αξιοπιστία και μας επιτρέπει να λειτουργούμε ως πλήρες κράτος-μέλος της Ε.Ε. Αυτή η στάση τυγχάνει αναγνώρισης από τους εταίρους μας και μας δίνει τη δυνατότητα να διεκδικούμε περισσότερα εκεί και όπου διακυβεύονται δικά μας στρατηγικά συμφέροντα. Είναι προφανές, κύριε Πέτρου, ότι στη διεθνή πολιτική δεν αρκεί μόνο να ζητάς. Πρέπει πρώτα να χτίζεις στρατηγικές συμμαχίες, να συμμετέχεις στην προώθηση κοινών συμφερόντων και να έχεις αξιοπιστία.
Πώς θεωρείτε ότι επηρεάζεται η ασφάλεια της Κύπρου από την κατάσταση που διαμορφώνει η αστάθεια στα κράτη του αραβικού κόσμου;
Η συνεχιζόμενη αστάθεια στον αραβικό κόσμο μετά την «Αραβική Ανοιξη» δημιουργεί νέες προκλήσεις και απειλές στον τομέα της ασφάλειας της Ανατολικής Μεσογείου. Αυτή η πραγματικότητα, υπό το φως και των νέων ανακαλύψεων υδρογονανθράκων, επαυξάνει την ανάγκη διασφάλισης των ενεργειακών συμφερόντων της Ευρώπης και των ΗΠΑ. Μέσα από αυτό το πρίσμα αναδεικνύεται και η αναβαθμισμένη γεωστρατηγική σημασία της Κύπρου ως χώρας της Ε.Ε. που μπορεί να λειτουργήσει ως κόμβος σταθερότητας και συνεργασίας. Εχοντας παραδοσιακά φιλικές σχέσεις τόσο με το Ισραήλ όσο και με τα αραβικά κράτη, η Κύπρος μπορεί να λειτουργήσει ως γέφυρα μεταξύ Ευρώπης και Μέσης Ανατολής, αλλά και ως γέφυρα μεταξύ των χωρών της περιοχής. Η στρατηγική εμβάθυνση των σχέσεών μας με το Ισραήλ, άλλωστε, προσδιορίζεται μέσα από το πρίσμα της περιφερειακής συνεργασίας και του σεβασμού του διεθνούς δικαίου. Την ίδια ώρα η διαμόρφωση και ενίσχυση των στρατηγικών συνεργασιών μας με μεγάλες χώρες στον τομέα της θαλάσσιας και ενεργειακής ασφάλειας, προκειμένου να αντιμετωπιστούν απειλές, όπως η τρομοκρατία, η πειρατεία και η διάδοση των όπλων μαζικής καταστροφής, υπηρετούν πάντα τον στόχο της προώθησης της ειρήνης, της ασφάλειας και της ανάπτυξης ολόκληρης της περιοχής.
«Είμαστε μια ημικατεχόμενη χώρα και θωρακιζόμαστε για την τουρκική απειλή»
Ποιες είναι οι κατευθυντήριες γραμμές της πολιτικής σας σχετικά με την Εθνική Φρουρά;
Η Κύπρος, αγαπητέ κύριε Πέτρου, είναι μια ημικατεχόμενη χώρα και η Εθνική Φρουρά, ως είναι φυσικό, έχει ως πρώτιστη αποστολή την αποτροπή οποιασδήποτε νέας τουρκικής απειλής. Για όσο καιρό θα συνεχίζεται ο παραλογισμός της τουρκικής κατοχής, η Εθνική Φρουρά θα έχει ως κύρια αποστολή να εγγυάται την άμυνα και την κυριαρχία της χώρας. Ωστόσο, η μη επίλυση του Κυπριακού δεν πρέπει να παρεμποδίζει την ανάπτυξη νέων δυνατοτήτων, ώστε οι ένοπλες δυνάμεις μας να μπορούν να αντιμετωπίζουν και νέες σύγχρονες μορφές απειλών, συμπεριλαμβανομένης και κάθε μορφή ασύμμετρης απειλής. Η ανακάλυψη υδρογονανθράκων εντός της ΑΟΖ της Κυπριακής Δημοκρατίας, αλλά και οι ευρύτερες εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο, επαυξάνουν την ανάγκη για ενίσχυση της ικανότητάς μας να αντιμετωπίζουμε τις σύγχρονες προκλήσεις ασφάλειας. Μέσα λοιπόν και απ’ αυτό το πρίσμα, ο εκσυγχρονισμός και η αναδιοργάνωση της Εθνικής Φρουράς και η μετατροπή της σε ένα μικρό αλλά ισχυρό και ευέλικτο ημιεπαγγελματικό στρατό αποτελεί τη βασική μας προτεραιότητα.
Εχετε ήδη επισκεφθεί την Αθήνα και τον ομόλογό σας, υπουργό Εθνικής Αμυνας Δημήτρη Αβραμόπουλο. Η συνεργασία μεταξύ των δύο υπουργείων υπήρξε διαχρονικά πολύ επιτυχημένη. Ποιες είναι οι προοπτικές που βλέπετε σήμερα για περαιτέρω βελτίωση και ανάπτυξή της;
Ναι, ήταν και η πρώτη επίσημη επίσκεψή μου ως νέου υπουργού Αμυνας. Πρέπει να πω ότι από την πρώτη στιγμή η επικοινωνία και η συνεργασία με τον φίλο υπουργό Αμυνας της Ελλάδας Αβραμόπουλο υπήρξε άριστη. Βρισκόμαστε σε άμεση επαφή, στο πλαίσιο πάντα μιας ειλικρινούς και αγαστής συνεργασίας, που προσδιορίζεται και από τους ακατάλυτους δεσμούς Ελλάδας – Κύπρου αλλά και από κοινές αρχές και κοινούς στόχους. Η Ελλάδα ήταν και παραμένει το βασικό στήριγμα στον αγώνα που διεξάγουμε για την επανένωση της Κύπρου σε συνθήκες ελευθερίας και ασφάλειας και για την αποκατάσταση των ανθρώπινων δικαιωμάτων του κυπριακού λαού. Πέραν όμως αυτού, πρέπει να προσθέσω πως η Ελλάδα αποτελεί τον κύριο στρατηγικό σύμμαχό μας. Γι’ αυτό και η συνεργασία μας, και αναφέρομαι εδώ και στις νέες προκλήσεις, είναι καθημερινή και εκτείνεται σ’ όλο το φάσμα των δραστηριοτήτων μας. Ο αναβαθμισμένος ρόλος της Κύπρου είναι άρρηκτα συνυφασμένος, άλλωστε, με τη δυνατότητα που έχουμε να πορευόμαστε από κοινού με την Ελλάδα, ως πυλώνες ασφάλειας και σταθερότητας στην ευρύτερη περιοχή. Πολύ σύντομα θα είμαστε σε θέση, θέλω επίσης να σας πω, να υπογράψουμε και Μνημόνιο Χειρισμού Κρίσεων μεταξύ Ελλάδας και Κύπρου.
Ευθ. Π. Πέτρου
