Από τον Μάλκοβιτς μέχρι τον Κόπολα, γνώρισαν τα αξιοθέατα της Θεσσαλονίκης έχοντας ως οδηγό τον 57χρονο Κ. Σφήκα • Αρθρο «δημοκρατίας» Β. Ελλάδος
Ρεπορτάζ
Μαρία Μαθιοπούλου
Κάνει τους ξένους να αγαπήσουν τη Θεσσαλονίκη και τους ντόπιους να την ξαναερωτευτούν. Εχει μαγέψει με τις ξεναγήσεις του από τον Τζον Μάλκοβιτς, τον Ολιβερ Στόουν και τον Φράνσις Φορντ Κόπολα έως τον Αλεξάντερ Πέιν, τον Γουίλεμ Νταφόε, τον Πασκάλ Μπρικνέρ και τον Βιμ Βέντερς.
Ο 57χρονος Κωνσταντίνος Σφήκας, ο ξεναγός που όλοι θέλουν στην παρέα τους για να ανακαλύψουν τη Θεσσαλονίκη, είναι χαρακτηριστική περίπτωση ανθρώπου που λατρεύει τη δουλειά του. Με καταγωγή από την Κατερίνη, αγάπησε τη Θεσσαλονίκη μέσα από τη γνώση γι’ αυτή, μαθαίνοντας κάθε πέτρα της, κάθε γωνιά της.
Ποτέ δεν σταμάτησε να την ανακαλύπτει και ακόμη και σήμερα βρίσκει κάτι καινούργιο που θα τον εντυπωσιάσει. Αλλωστε, διαβάζει συνεχώς, αφού -όπως λέει- ο καλός ξεναγός είναι σαν τον γιατρό, δεν σταματάει ποτέ να ενημερώνεται και να μαθαίνει. Πέρα από τις γνώσεις και τον χαρισματικό τρόπο του να ξεναγεί τους τουρίστες -έχει γράψει και βιβλίο με τίτλο «Διαδρομική ξενάγηση»- έχει την ικανότητα να… μυρίζεται το κοινό του, τις διαθέσεις του, την κούρασή του, τις επιθυμίες του, ώστε να κρατά ζωντανό το ενδιαφέρον του. Μάλιστα, το καλύτερό του είναι να ξεναγεί πολύ μικρούς και πολύ μεγάλους, αφού από τη μία οι απορίες και από την άλλη οι εμπειρίες τον κάνουν καλύτερο ξεναγό.
Το αξιοθέατο που περισσότερο αγαπά στη Θεσσαλονίκη είναι ο Ναός των Αγίων Αποστόλων, με τα καταπληκτικά ψηφιδωτά, ο μοναδικός αντίστοιχος της Μονής της Χώρας στην Κωνσταντινούπολη (ή Καριγέ Τζαμί). Ομως, αν έπρεπε να επιλέξει μόνο ένα μνημείο για να δείξει στους επισκέπτες της πόλης, αυτό θα ήταν η Ροτόντα, καθώς κλείνει μέσα της από τη ρωμαϊκή και τη βυζαντινή περίοδο έως την οθωμανική και φανερώνει πολλά για την Ιστορία της Θεσσαλονίκης. Ο ίδιος χαρακτηρίζει τις ξεναγήσεις του πολύχρωμες και καλειδοσκοπικές, και το μόνο που θέλει για το μέλλον είναι να στέκεται όρθιος και να συνεχίσει να ταξιδεύει τον κόσμο στην πλούσια ιστορία της χώρας μας. Αλλωστε, δεν παραλείπει ποτέ να λέει στους ξένους ότι είμαστε όλοι Ελληνες.
Στα τραπεζικά γκισέ
Ο Κωνσταντίνος Σφήκας γεννήθηκε στην Κατερίνη, είναι όμως εδώ και χρόνια πολιτογραφημένος Θεσσαλονικιός. Σπούδασε στο Οικονομικό του ΑΠΘ και σε νεαρή ακόμη ηλικία έπιασε δουλειά στην τότε Τράπεζα Μακεδονίας Θράκης, που εξαγοράστηκε στη συνέχεια από την Τράπεζα Πειραιώς, στην οποία εργάστηκε για σχεδόν 20 χρόνια. Ομως στην ηλικία των 40 πήρε τη μεγάλη απόφαση να διορθώσει το «λάθος» που έκανε 20 χρόνια νωρίτερα, εξαιτίας της πίεσης της οικογένειάς του.
Αφησε την τράπεζα, αξιοποιώντας ένα πρόγραμμα εθελούσιας εξόδου, και άνοιξε ένα νέο κεφάλαιο στη ζωή του. Για τη σχολή ξεναγών δεν είχε ιδέα. Ομως, από παιδί διάβαζε ό,τι έπεφτε στα χέρια του από Ιστορία και τέχνη, τις οποίες λάτρευε, ενώ ο πατέρας του τον μύησε από πολύ μικρή ηλικία στη μυθολογία. Μια συγκυρία ήταν αυτή που τον έφερε κοντά στο επάγγελμα του ξεναγού, αφού έμαθε από έναν γνωστό του, τον «ξεναγομπαμπά» του -όπως τον αποκαλεί- Ιορδάνη Πασχαλίδη, ότι είχε βγει η προκήρυξη για τη σχολή και αποφάσισε εν μια νυκτί να κάνει τα χαρτιά του. Μάλιστα, τρεις μήνες διάβαζε… παρανοϊκά, όπως λέει στη «δημοκρατία».
Για εκείνον η εισαγωγή στη σχολή ξεναγών ήταν μια δεύτερη νεότητα στην ηλικία των 40. Η ποικιλία των μαθημάτων και το εύρος των γνώσεων που απαιτούνταν τον εντυπωσίασαν και πάντα θα θυμάται τη σχολή ως κάτι μοναδικό. Η πρώτη ξενάγησή του ήταν για το αμερικανικό Πανεπιστήμιο Duke, διήρκεσε 32 ημέρες και ξεκινούσε από το Ηράκλειο της Κρήτης για να φτάσει στη Βεργίνα, στο Δίον και στον Ολυμπο.
Νέου τύπου βιωματική περιήγηση
Η φήμη του για τους διαφορετικούς τρόπους με τους οποίους προσέγγιζε τις ξεναγήσεις, ξεφεύγοντας από τον στατικό και συχνά βαρετό τρόπο άλλων, είχε αρχίσει να εξαπλώνεται, ήταν όμως η πρότασή του στον Γιάννη Μπουτάρη λίγο πριν γίνει δήμαρχος για ένα νέο προϊόν, που του άνοιξε τον δρόμο στις εναλλακτικού τύπου ξεναγήσεις.
Κάπως έτσι άρχισαν τα walking tours, μία νέου τύπου βιωματική περιήγηση, με θεματικού χαρακτήρα ξεναγήσεις που εστίαζαν στο οθωμανικό, στο εβραϊκό, στο ρωμαϊκό και το βυζαντινό στοιχείο της πόλης. Μάλιστα, η σχετική δράση έφτασε να μετρά 25 tours.
Με τα αστέρια του Χόλιγουντ
Ομως ο Κωνσταντίνος Σφήκας είχε ακόμη πολλά να κάνει. Μια σύσταση στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης τού άνοιξε την πόρτα για την επαφή του με σημαντικούς ανθρώπους της τέχνης, που διψούσαν να μάθουν την ιστορία της πόλης όταν την επισκέπτονταν.
Θυμάται ακόμη τον Τζον Μάλκοβιτς να τον κοιτά με το άδειο και ανέκφραστο βλέμμα του κατά τη διάρκεια της ξενάγησης, σημάδι ανησυχητικό. Ομως όταν ήρθε η ώρα για τον γνωστό ηθοποιό να αναχωρήσει, βρήκε τον Κωνσταντίνο Σφήκα και κρατώντας στο χέρι ένα τρισέλιδο που ο ξεναγός τού είχε ετοιμάσει για τη χώρα μας, του είπε: «Εχω πολύ homework στο αεροπλάνο». Στο τέλος, τον μακάρισε: «Να ξέρεις, εσύ δεν δουλεύεις. Οταν κάνεις κάτι που σου αρέσει τόσο, δεν κάνεις δουλειά».
Ο δε ελληνικής καταγωγής Αμερικανός οσκαρικός σκηνοθέτης Αλεξάντερ Πέιν τον ήθελε δίπλα του στην πρώτη σειρά στην προβολή της ταινίας του «Νεμπράσκα» στη Θεσσαλονίκη και, όταν ο Κωνσταντίνος Σφήκας τού εξήγησε τι σημαίνει η λέξη «κλαυσίγελος», εκείνος του έπιασε το χέρι και του είπε: «Δεν θα σταματήσεις ποτέ να με διδάσκεις».
