Ο Γρηγόρης Βαλτινός μάς συστήνει ξανά στο Θέατρο Δάσους τον ήρωα του Καζαντζάκη • Αρθρο «δημοκρατίας» Β. Ελλάδος Ρεπορτάζ
Ελένη Σκάρπου
Οταν ο Γρηγόρης Βαλτινός συνάντησε το 1988 τον Αλαν Μπέιτς στο καμαρίνι του, δεν είχε φανταστεί πως θα ερχόταν η στιγμή για να υποδυθεί τον Αλέξη Ζορμπά, που έχει σημαδέψει το ελληνικό κοινό, είτε ως η απόλυτη λογοτεχνική κληρονομιά από τον Νίκο Καζαντζάκη είτε ως κινηματογραφικό αριστούργημα από τον Μιχάλη Κακογιάννη.
Τη Δευτέρα 24 και την Τρίτη 25 Ιουλίου ο «Αλέξης Ζορμπάς» θα μας αποκαλυφθεί στο Θέατρο Δάσους με τον Γρηγόρη Βαλτινό σε πρωταγωνιστικό ρόλο, σε σκηνοθεσία Σταμάτη Φασουλή και σε διασκευή των Μιχάλη Ρέππα και Θανάση Παπαθανασίου. Οι μουσικές φυσικά αντανακλούν όλη εκείνη τη γεύση από Μίκη Θεοδωράκη, που μας ξαναθυμίζει επίμονα και αυθεντικά την ελληνική ψυχή μας. «Είναι ένα παλιό σχέδιο που είχαμε με τον Σταμάτη τον Φασουλή και τελικά συνέβη φέτος. Εχω καρμική σχέση με το έργο. Πριν από 20 χρόνια είχα ανεβάσει τον “Βιολιστή στη Στέγη» και τότε κάποιος σηκώθηκε και είπε: “Αντε και Ζορμπάς”. Είχα πει νωρίς είναι ακόμη. Επειτα ο Μιχάλης Κακογιάννης μού είχε πει πως είμαι ρολίστας και πως μεγαλώνοντας θα μπορούσα να κάνω τον Καζαντζάκη.
Περηφάνια
Τότε είπα πως δεν τ’ αγγίζουμε αυτά τα πράγματα. Πρέπει να ωριμάσουν οι συνθήκες, να το ζητήσει η εποχή» αναφέρει ο γνωστός ηθοποιός, που αναγνωρίζει πως τα πράγματα έχουν φτάσει σε πολύ δύσκολο σήμείο στην εποχή μας. Θεωρεί απαραίτητη την περηφάνια για να αντεπεξέλθουμε σε ό,τι μας συμβαίνει.
«Εχουμε κατεβάσει πολύ το κεφάλι σε εποχές που θυμίζουν Τουρκοκρατία και γερμανική κατοχή. Κυριαρχεί ο τρόμος της επιβίωσης. Υπάρχουν αδράνεια απέναντι στα πάντα και μηδενική αντίσταση. Ο εχθρός είναι αόρατος. Είναι κάποιοι δανειστές, κάποια παγκόσμια τράπεζα, μια αόρατη Ευρώπη, ένας καμουφλαρισμένος κατακτητής. Ο εχθρός έχει εγκατασταθεί, αλλά είναι έξω από τη χώρα» υποστηρίζει και εξομολογείται τις σκέψεις του για την τρέχουσα πολιτική κατάσταση: «Εύχομαι αυτή η θλιβερή κατάσταση να συνετίσει τους Ελληνες και να τους κάνει να σκεφτούν πώς θα έπρεπε να είναι μέχρι τώρα ο κοινωνικός και πολιτικός τους βίος, ποιους έπρεπε να διαλέγουν.
Η κατάσταση δεν είναι τωρινή, αλλά υπήρχε, απλώς προσθέσαμε άλλον έναν ανίκανο, άλλο ένα λαμόγιο στη ζωή μας, άλλον έναν μεγάλο ψεύτη. Το “go back” στη Μέρκελ σήμαινε “έλα πίσω μου και έμπα”» δηλώνει ευθαρσώς ο ίδιος, που θεωρεί ότι κάθε επιλογή έργου, σκηνοθεσίας ή υποκριτικής εμπεριέχει κοινωνική και πολιτική θέση, και αυτό αποδεικνύεται στο χειροκρότημα.
«Μας λοιδόρησαν»
«Αρκετά έχουμε λοιδορηθεί ως Ελληνες, αρκετά έχουμε εικόνα προς τα έξω που δεν μας τιμά καθόλου, αρκετοί τα “φάγαμε” εδώ πέρα, αρκετά γλεντήσαμε και αρκετά τσιφτετέλια χορέψαμε μέχρι τις 9 το πρωί, αρκετά “ωχ αδερφέ” και “δεν βαριέσαι” έχουν ειπωθεί. Καιρός να σκύψουμε και να υποκλιθούμε στον πραγματικό Ζορμπά του Καζαντζάκη. Εκείνον που σέβεται την πειθαρχία, την αρμονία της φύσης, την ελευθερία του ανθρώπου.
Αδίκως κατηγορήθηκε ο συγγραφέας ως άθεος και αφορίστηκε. Δεν υπάρχει συγγραφέας που να παλεύει τόσο πολύ για να βρει τον Θεό του, που να τον ψάχνει τόσο πολύ γύρω του. Μακάρι να τον ψάχναμε κι εμείς τόσο. Θα ήμασταν όλοι θρησκευόμενοι, γιατί αυτό σημαίνει ουσιαστική θρησκεία… σεβασμός του ανθρώπου και της φύσης, θεοποίηση της αγάπης και της ελευθερίας.
Αέναη διασκέδαση
Αυτό είναι ο Ζορμπάς και όχι τα στοιχεία που μέχρι τώρα βόλευαν τον Ελληνα… έξω καρδιά, αέναη διασκέδαση, γλέντι, όσα έρθουν κι όσα πάνε. Μπορεί ο Ζορμπάς να τα πρεσβεύει, αλλά δεν τα προτάσσει, δεν τα θεοποιεί, τα θεωρεί μέρος μιας ανθρώπινης ζωής, πιστεύει σε μια κοινωνία ανθρώπων» τονίζει και νιώθει πολύ χαρούμενος που συνεργάζεται ξανά με τον Σταμάτη Φασουλή.
«Νιώθω θεατρικά πλήρης, ασφαλής και ήρεμος. Ο Σταμάτης αναπνέει θεατρικά, δίνει τεράστιο υλικό στον ηθοποιό, ώστε να φανταστεί, να συγκινηθεί. Εφτιαξε, λοιπόν, μια παράσταση που πιστεύω ότι ξαναφέρνει το έργο στις σωστές διαστάσεις του και ξανακάνει περήφανο τον Ελληνα» συμπληρώνει.
«Σιωπηρή ομαδική συμφωνία»
«Η επιβράβευση από το κοινό δεν είναι για μένα μια υπόθεση ναρκισσισμού ή προσωπικής επιβεβαίωσης. Είναι ιδεολογική αποδοχή, είναι σιωπηρή ομαδική συμφωνία» λέει και αφήνει τον Ζορμπά και την Ελλάδα στην άκρη για να μιλήσει για τη Θεσσαλονίκη. «Πάντα συγκινούμαι όταν ξεκινάω από την Παραλία και περνάω μπροστά από τον Λευκό Πύργο. Κοιτάω τα πόδια μου και θυμάμαι να με κρατάει η μητέρα μου και να περπατάω τον ίδιο δρόμο τότε και τώρα» καταλήγει και η κουβέντα σταματά με την αγαπημένη φράση του από τον Ζορμπά: «Δεν είναι εύκολο πράγμα η λευτεριά, είναι βαρύ φορτίο. Δεν μπορούν να τη σηκώσουν όλοι».
