Αλυτος γρίφος παραμένει για τις κυβερνήσεις των μελών της Ε.Ε. και του ΝΑΤΟ η στάση του προέδρου των ΗΠΑ Ντ. Τραμπ προς τη γηραιά ήπειρο, καθώς το μήνυμα της Ουάσινγκτον είναι ότι ίσως κριθούν αρκετά κατά την έκτακτη σύνοδο της Ατλαντικής Συμμαχίας στις Βρυξέλλες, στις 25 Μαΐου, αλλά χωρίς να είναι σίγουρο ότι και τότε θα αποσαφηνιστούν οι προθέσεις του Λευκού Οίκου!
Οι πρόσφατες συνομιλίες του υπουργού Εξωτερικών Νίκου Κοτζιά με τον ομόλογό του Ρεξ Τίλερσον και τον σύμβουλο Εθνικής Ασφαλείας Χέρμπερτ ΜακΜάστερ έδωσαν θετικά μηνύματα, κυρίως ως προς τη χρησιμότητα της Σούδας και τις ελληνικές συνεργασίες με το Ισραήλ και την Αίγυπτο. Αντίθετα -όσο κι αν ακούγεται υπερβολικό-, οι χρήσιμες διευκρινίσεις προς την ελληνική πλευρά αποτελούν την εξαίρεση στον κανόνα, αφού άλλα μέλη της Ε.Ε. βρίσκονται στο σκοτάδι για τον αμερικανικό σχεδιασμό.
Η διαφορά στην περίπτωση της Ελλάδας, που ευνοεί την ανάπτυξη των σχέσεων με τις ΗΠΑ ακόμα και επί ΣΥΡΙΖΑ, είναι, αφενός, το επιβεβαιωμένο ενδιαφέρον για τη σταθερότητα στη ΝΑ Μεσόγειο και, αφετέρου, η χαρακτηριζόμενη «συνεπής στάση» της χώρας μας, με τη διάθεση του 2% του ΑΕΠ για αμυντικές δαπάνες στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ. Αν και το μέγιστο μέρος των δαπανών πραγματοποιείται λόγω της επιθετικότητας της Τουρκίας και όχι για αμιγώς συμμαχικούς σκοπούς, γεγονός είναι ότι η Ελλάδα, παρά την οικονομική κρίση, υλοποιεί αυτοβούλως (μαζί με τη Βρετανία, την Πολωνία και την Εσθονία) όσα όλοι οι υπόλοιποι Ευρωπαίοι αρνούνται.
Οι πληροφορίες της ελληνικής διπλωματικής υπηρεσίας και των δυτικών πρεσβειών στην Αθήνα λένε ότι, κατά τη σύνοδο της 25ης Μαΐου, ο πρόεδρος Ντ. Τραμπ και οι υπουργοί Εξωτερικών και Αμυνας Ρ. Τίλερσον και Τζ. Μάτις θα απαιτήσουν τουλάχιστον ένα μεταρρυθμιστικό πρόγραμμα και χρονοδιάγραμμα μετάβασης προς το 2%, αλλά ο Γερμανός υπουργός Εξωτερικών Ζ. Γκάμπριελ σχολίασε δημοσίως ότι το ποσοστό αυτό «θα ισοδυναμούσε με 70 δισ. ευρώ, που δεν είναι ούτε προσβάσιμο ούτε επιθυμητό από κανέναν πολιτικό» στο Βερολίνο. Οπως σημειώνει έγκυρη διπλωματική πηγή, «η έκπληξη δεν ήταν η δημόσια απόρριψη, αλλά το ότι, μέχρι προ ημερών, οι Γερμανοί διαβεβαίωναν τους εταίρους στην Ε.Ε. πως το συμπέρασμα των επαφών, πριν και μετά την επίσκεψη Μέρκελ στην Ουάσινγκτον, ήταν ότι οι διαφορές δεν είναι τόσο μεγάλες όσο φοβόμασταν ή παρουσιάζονται».
Χαρακτηριστική, επίσης, του λανθασμένου τρόπου με τον οποίο ερμηνεύουν αρκετοί εταίροι τον πρόεδρο Τραμπ ήταν η εκτίμηση ότι ίσως ο κ. Τίλερσον δεν συμμεριζόταν τον στόχο του Λευκού Οίκου για μείωση των ομοσπονδιακών προϋπολογισμών το 2018, οπότε πίστευαν ότι οι ΗΠΑ θα συνέχιζαν να συνεισφέρουν τα ίδια ποσά στην Ευρώπη.
Η σύνοδος του Μαΐου, που συγκαλείται 20 ημέρες μετά τις εκλογές στη Γαλλία και σε μια περίοδο κατά την οποία η Γερμανίδα καγκελάριος Ανγκελα Μέρκελ θα έχει ολοκληρώσει κύκλο επαφών με αρκετές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, ώστε να συμπτυχθεί ένα άτυπο μέτωπο, θέτει την ελληνική πλευρά και τον πρωθυπουργό Αλ. Τσίπρα ενώπιον αρκετών διλημμάτων.
Οπως συχνά συμβαίνει, θα κατατεθούν αντικρουόμενες εισηγήσεις περί απόλυτης σύνταξης είτε με την Ουάσινγκτον είτε με το Βερολίνο, αλλά η καλύτερη επιλογή θα ήταν μάλλον η μη ανάμειξη στη σύγκρουση των μεγάλων.
Οχι μόνο γιατί η Ελλάδα ήδη τηρεί το 2% και εξαρτά ζωτικά συμφέροντα από αμφοτέρους, αλλά και εν όψει παρεμβολής άλλων παραγόντων, που ίσως «θυσιαστούν», όπως ο πρόεδρος της Κομισιόν Ζ. Κ. Γιούνκερ, ο οποίος (αν, εκτός της συνόδου του ΝΑΤΟ, υπάρξουν συναντήσεις ΗΠΑ – Ε.Ε. τον Μάιο) δηλώνει έτοιμος για αντιπαράθεση με τον Ντόναλντ Τραμπ!
Aλέξανδρος Τάρκας
*Εκδότης του περιοδικού «Αμυνα & Διπλωματία» και σύμβουλος ξένων εταιριών μελέτης επιχειρηματικού ρίσκου για τη ΝΑ Ευρώπη
