Σχεδόν 10.000 οφειλέτες συγκεντρώνουν πάνω από 85 δισ. ευρώ ληξιπρόθεσμων προς την Εφορία – περισσότεροι από 4 εκατ. ΜμΕ και πολίτες δυσκολεύονται να καλύψουν φόρους και εισφορές σε συνθήκες ακρίβειας.
Του ΚΩΣΤΑ ΑΠΟΣΤΟΛΟΠΟΥΛΟΥ για την DEAL
Τα τελευταία στοιχεία για το ιδιωτικό χρέος προς το Δημόσιο αποτυπώνουν μια εικόνα που δεν σηκώνει ωραιοποιήσεις και εφησυχασμό. Μόνο στην Εφορία το συνολικό ληξιπρόθεσμο υπόλοιπο στα τέλη Ιουλίου 2025 ήταν 111,82 δισ. ευρώ, αυξημένο κατά 4,558 δισ. ευρώ σε σχέση με τον Ιούλιο 2024.
Οι μεγαλοοφειλέτες στην κορυφή
Στην κορυφή βρίσκονται 9.846 μεγαλοοφειλέτες, με χρέη άνω του 1 εκατ. ευρώ ο καθένας. Μαζί συγκεντρώνουν 85,34 δισ. ευρώ, σχεδόν τα τρία τέταρτα του συνόλου των ληξιπρόθεσμων προς την Εφορία. Πρόκειται για υποθέσεις που συχνά είναι παλαιές, με αμφίβολη εισπραξιμότητα και δικαστικές εμπλοκές.
Ανησυχία για τους μικροοφειλέτες
Ανησυχητική όμως είναι η εικόνα από τη βάση της πυραμίδας, καθώς οι μικροοφειλέτες πολλαπλασιάζονται. Οι φορολογούμενοι και οι επιχειρήσεις με οφειλές μέχρι 20.000 ευρώ αυξήθηκαν σημαντικά μέσα σε έναν χρόνο, οδηγώντας τον συνολικό αριθμό τους στους 4.001.794.
Είναι κυρίως νοικοκυριά και ΜμΕ που δυσκολεύονται να πληρώσουν φόρους, εισφορές και άλλες υποχρεώσεις σε περιβάλλον παρατεταμένης ακρίβειας και υψηλών επιτοκίων. Πρόκειται για ένα φαινόμενο μιας αθόρυβης «στάσης πληρωμών», η οποία εξαπλώνεται, χωρίς να καταγράφεται επαρκώς στον δημόσιο διάλογο.
Έρχεται νέα ρύθμιση
Η εικόνα δεν περιορίζεται στην Εφορία. Στα ασφαλιστικά ταμεία το υπόλοιπο που διαχειρίζεται το ΚΕΑΟ διαμορφώθηκε στο τέλος του δεύτερου τριμήνου 2025 στα 50,292 δισ. ευρώ, από 48,577 δισ. ευρώ έναν χρόνο πριν, μια μεταβολή 1,716 δισ. ευρώ ή 3,53%.
Και εδώ το πρόβλημα είναι διάχυτο, καθώς οκτώ στους δέκα οφειλέτες έχουν χρέος μέχρι 30.000 ευρώ και επτά στους δέκα μέχρι 15.000 ευρώ. Δηλαδή, μιλάμε πρωτίστως για μικρές επιχειρήσεις, αυτοαπασχολούμενους και επαγγελματίες και όχι για λίγους «στρατηγικούς κακοπληρωτές».
Εξατομικευμένο πλαίσιο ρύθμισης
Μπροστά σε αυτή τη συνθήκη το οικονομικό επιτελείο προωθεί νέα, «διπλή» ρύθμιση οφειλών, ώστε να περιοριστεί το φαινόμενο. Η ιδέα αφορά ένα νέο, εξατομικευμένο πλαίσιο ρύθμισης οφειλών, με στόχο να ανακοπεί η διόγκωση του ιδιωτικού χρέους προς το Δημόσιο. Σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, η ρύθμιση θα αρχίσει από τα Ταμεία και θα επεκταθεί στην ΑΑΔΕ, σχηματίζοντας μια διπλή παρέμβαση για τους οφειλέτες.
Αυτή τη φορά η φιλοσοφία δεν θα είναι οριζόντια, αλλά θα βασίζεται σε μια εργαλειοθήκη αξιολόγησης ικανότητας πληρωμής, με αντικειμενικές παραμέτρους όπως εισόδημα, περιουσία, ιστορικό συνέπειας και προφίλ της οφειλής. Με αυτόν τον τρόπο ο αριθμός των δόσεων και το μηνιαίο βάρος θα προσαρμόζονται στις πραγματικές δυνατότητες του κάθε οφειλέτη, αντί για ένα ενιαίο σχήμα για όλους.
Πόσο είναι εισπράξιμο
Το χρονοδιάγραμμα ενεργοποίησης και η απόσταση ανάμεσα στα δύο βήματα έχουν σημασία, καθώς το ζήτημα παίρνει διαστάσεις. Ενώ το δημόσιο χρέος υποχωρεί ως ποσοστό του ΑΕΠ, το ιδιωτικό χρέος προς το Δημόσιο κινείται ανοδικά. Η Eurostat κατέγραψε πτώση του λόγου δημόσιου χρέους προς ΑΕΠ από περίπου 163% πέρσι σε 152% στο πρώτο τρίμηνο του 2025, τάση που αναμένεται να συνεχιστεί, με το προσχέδιο Προϋπολογισμού 2026 να προβλέπει να διαμορφωθεί από 145,3% του ΑΕΠ το 2025 σε 137,6% το 2026.
Αύξηση οφειλών κατά 4%
Στον αντίποδα, οι οφειλές πολιτών και επιχειρήσεων προς Ταμεία και Εφορία αυξάνονται. Αθροιστικά, Ταμεία και Εφορία συγκεντρώνουν οφειλές από περίπου 155,84 δισ. ευρώ το δεύτερο τρίμηνο 2024 σε 162,11 δισ. ευρώ το δεύτερο τρίμηνο 2025, δηλαδή μια άνοδο 6,27 δισ. ευρώ ή 4%.
Καθοριστικό είναι τι από αυτά θεωρείται εισπράξιμο. Από τα 111,82 δισ. ευρώ της Εφορίας, το 23,57% (26,35 δισ. ευρώ) έχει χαρακτηριστεί ανεπίδεκτο είσπραξης, με το «πραγματικό» ληξιπρόθεσμο να διαμορφώνεται σε 85,47 δισ. ευρώ.
Εάν αφαιρεθούν οι αφερέγγυοι οφειλέτες που επιβαρύνουν τις φορολογικές οφειλές με 8,46 δισ. ευρώ και οι οφειλές με λήξεις δόσεων πέραν της τελευταίας δεκαετίας (15,86 δισ. ευρώ), απομένουν 27,3 δισ. ευρώ, από τα οποία προέρχεται πάνω από το 90% των πραγματικών εισπράξεων της φορολογικής διοίκησης. Οι οφειλές υπό ενεργή ρύθμιση αντιστοιχούν σε περίπου 3,3 δισ. ευρώ, λίγο πάνω από το 3% του συνολικού ληξιπρόθεσμου.
Στα Ταμεία στο τέλος Ιουνίου 2025 οι ενεργές ρυθμίσεις ήταν 310.626, με ρυθμισμένο ποσό 4,95 δισ. ευρώ, έναντι 347.959 και 4,8 δισ. ευρώ αντίστοιχα έναν χρόνο πριν. Υπενθυμίζεται ότι το 2022 η πάγια ρύθμιση εισφορών αυξήθηκε από 12 σε 24 δόσεις, με ελάχιστη δόση 50 ευρώ, ώστε να ευθυγραμμιστούν τα Ταμεία με την πάγια ρύθμιση της Εφορίας και να μειωθεί το μηνιαίο βάρος για τους υπόχρεους.
«Φρένο» στη ρευστότητα της αγοράς από την αδυναμία πληρωμών
Συνολικά το ιδιωτικό χρέος προς το Δημόσιο τρέχει με τέτοιους ρυθμούς που ξεπερνούν τους αντίστοιχους της μεγέθυνσης της οικονομίας.
Σε πραγματικούς όρους το ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 1,7% στο δεύτερο τρίμηνο 2025 σε ετήσια βάση, την ώρα που το ιδιωτικό χρέος προς Ταμεία και Εφορία ανέβηκε περίπου κατά 4%. Η ανισορροπία αυτή προκαλεί δημοσιονομικό ρίσκο και περιορίζει τη ρευστότητα και τις προσδοκίες, καθώς αφορά σε έναν μεγάλο βαθμό οικονομικά ενεργούς πολίτες και μικρομεσαίες επιχειρήσεις.
Οι τελευταίοι, κάτω από την πίεση της αποπληρωμής των ληξιπρόθεσμων οφειλών τους, περιορίζουν κατανάλωση και τις όποιες προθέσεις για επενδύσεις, με το «βουνό» του ιδιωτικού χρέους να αφήνει έτσι και το αναπτυξιακά αρνητικό του αποτύπωμα στην ελληνική οικονομία.
