Σε καθεστώς αυξημένης επαγρύπνησης βρίσκεται η κυβέρνηση ενόψει της μαθητικής παρέλασης της 28ης Οκτωβρίου στο Σύνταγμα, με τις Αρχές να θέτουν σε εφαρμογή ένα πολύπλευρο επιχειρησιακό σχέδιο για την αποφυγή εντάσεων ή περιστατικών που θα μπορούσαν να «αμαυρώσουν» τον εορτασμό της εθνικής επετείου.
Επισήμως, ο στόχος είναι να διαφυλαχθεί η ομαλή διεξαγωγή των εκδηλώσεων και η «εικόνα σεβασμού» του χώρου του Μνημείου του Αγνώστου Στρατιώτη, εκεί όπου είναι χαραγμένα τα ονόματα των 57 θυμάτων της τραγωδίας των Τεμπών. Ωστόσο, η προληπτική κινητοποίηση της ΕΛ.ΑΣ. και οι οδηγίες για «καθαρισμό» του χώρου δείχνουν ότι πίσω από τη ρητορική της «τάξης και ευπρέπειας», υπάρχει και μια έντονη πολιτική διάσταση.
Η κυβέρνηση επιθυμεί να εκπέμψει μήνυμα ότι «ο νόμος θα εφαρμοστεί στο ακέραιο» -μια φράση που τα τελευταία 24ωρα έχει προκαλέσει σφοδρές αντιδράσεις και διαμάχη όχι μόνο μεταξύ των κομμάτων, αλλά και των πολιτών.
Η Αστυνομία, σύμφωνα με το επιχειρησιακό σχέδιο, θα έχει «διακριτικό ρόλο», ωστόσο η διάταξη των ανδρών της Ομάδας ΟΔΟΣ (Ομάδα Διαχείρισης Οργάνωσης Συγκεντρώσεων) δίπλα και πίσω από τις εξέδρες των επισήμων καταδεικνύει ότι η παρουσία της θα είναι πιο αισθητή απ’ ό,τι δηλώνεται.
Η εντολή για προληπτικά μέτρα και ετοιμότητα σε όλα τα ενδεχόμενα έχει ήδη δοθεί, με τα σχέδια της ΕΛ.ΑΣ. να χαρακτηρίζονται «κλιμακωτά» και «ευέλικτα». Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι το «διακριτικό προφίλ» των αστυνομικών δυνάμεων μπορεί να αλλάξει σε ελάχιστο χρόνο, αν υπάρξουν κινήσεις ή συνθήματα που θα θεωρηθούν «προκλητικά».
Ιδιαίτερο βάρος δίνεται στο Μνημείο του Αγνώστου Στρατιώτη, το οποίο παραμένει σημείο υψηλού συμβολισμού — όχι μόνο για την εθνική επέτειο, αλλά και για την κοινωνική μνήμη που έχει χαραχθεί πάνω του μετά το δράμα των Τεμπών.
Η κυβερνητική οδηγία για την «απομάκρυνση αντικειμένων που αλλοιώνουν τον χώρο» (όπως πανό, λουλούδια ή κεριά) παρουσιάζεται ως τυπικό μέτρο ευταξίας. Όμως για πολλούς, η κίνηση αυτή εκλαμβάνεται ως προσπάθεια αποστείρωσης του δημόσιου χώρου από κάθε ίχνος αυθόρμητης έκφρασης ή συλλογικής μνήμης.
Η παρουσία των ονομάτων των θυμάτων των Τεμπών στο ίδιο σημείο με το Μνημείο της Εθνικής Θυσίας καθιστά το Σύνταγμα έναν τόπο βαθιάς συναισθηματικής φόρτισης. Και όσο κι αν επιχειρείται να «διασφαλιστεί η ομαλότητα», η ίδια η κοινωνία κουβαλά ακόμη το βάρος της οργής και της θλίψης για την τραγωδία που δεν έχει ξεχαστεί.
Μια «εθνική επέτειος» σε καθεστώς επιτήρησης
Η φετινή 28η Οκτωβρίου βρίσκει τη χώρα με αυξημένη παρουσία αστυνομικών, με ειδικά μέτρα φύλαξης όχι μόνο στο Σύνταγμα, αλλά και σε άλλες πόλεις όπου θα γίνουν παρελάσεις. Το γεγονός αυτό δείχνει μια ευρύτερη κυβερνητική ανησυχία, που δεν περιορίζεται σε ζητήματα τάξης, αλλά αντικατοπτρίζει τη δυσκολία διαχείρισης της κοινωνικής δυσαρέσκειας.
Επισήμως, το μήνυμα είναι ότι «οι εορτασμοί πρέπει να διεξαχθούν με σεβασμό και ενότητα». Ανεπισήμως, όμως, είναι σαφές ότι η κυβέρνηση φοβάται τον συμβολισμό μιας σιωπηλής ή ειρηνικής διαμαρτυρίας μπροστά από το Μνημείο -ενός σημείου όπου το πατριωτικό και το ανθρώπινο πένθος συναντιούνται.
Η λεπτή γραμμή μεταξύ τιμής και ελέγχου
Καθώς οι μαθητές θα παρελαύνουν μπροστά από τις εξέδρες των επισήμων, η εικόνα της «διακριτικής επιτήρησης» ίσως να είναι εκείνη που θα μείνει στη μνήμη των πολιτών. Μια εικόνα που δεν φωνάζει, αλλά υπονοεί: ότι το κράτος θέλει να ελέγχει όχι μόνο την τάξη, αλλά και το συναίσθημα.
Και αυτή η σιωπηλή παρουσία της εξουσίας, πίσω από τις σημαίες και τα χαμόγελα των παιδιών, είναι ίσως η πιο εύγλωττη υπενθύμιση ότι, σε ορισμένες στιγμές, η ασφάλεια και η ελευθερία βρίσκονται σε λεπτή ισορροπία.
