Εικόνες που προκαλούν οργή και αγανάκτηση
Σοκ προκαλούν οι εικόνες βαρέων οχημάτων να εισβάλλουν στον ιερό χώρο της Αγίας Σοφίας. Φορτηγά και γερανοί, βάρους δεκάδων τόνων, πατούν πάνω στα μαρμάρινα δάπεδα που επί αιώνες φιλοξενούν την καρδιά του Ελληνισμού της Πόλης.
Η είσοδος των οχημάτων, μάλιστα, έγινε από την ιστορική Πύλη του Αυτοκράτορα, το σημείο από όπου περνούσαν οι βασιλείς της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας.
Οι εικόνες προκάλεσαν θύελλα αντιδράσεων μέσα στην Τουρκία αλλά και παγκόσμια κατακραυγή. Για την ελληνική κοινή γνώμη όμως, προκάλεσαν κάτι βαθύτερο: την αίσθηση ότι η Αγία Σοφία αντιμετωπίζεται σαν εργοτάξιο και όχι ως το κορυφαίο σύμβολο της Ορθοδοξίας και της βυζαντινής κληρονομιάς.
Η Γενική Διεύθυνση Βακουφίων έσπευσε να δηλώσει ότι «καμία ζημιά δεν έγινε». Ωστόσο, οι εικόνες των βαρέων οχημάτων μέσα στο μνημείο, σε έναν χώρο που σχεδιάστηκε πριν από ενάμιση χιλιετία, δύσκολα επιτρέπουν τέτοιες διαβεβαιώσεις να γίνουν πιστευτές.
Ακόμη και αν όντως τοποθετήθηκαν πολυστρωματικές πλατφόρμες, ξύλα, άμμος και μεταλλικές βάσεις, το ερώτημα παραμένει: είναι δυνατόν η Αγία Σοφία, με την ευαισθησία και τη μοναδικότητα της αρχιτεκτονικής της, να αντέχει την πίεση βαρέων οχημάτων;
Οι τουρκικές αρχές υποστηρίζουν ότι οι εργασίες αποσκοπούν στην ενίσχυση της αντισεισμικής θωράκισης του μνημείου. Στο πλαίσιο αυτό, ανανεώθηκε η μολύβδινη επένδυση του τρούλου και τοποθετήθηκε μεταλλική κάλυψη για την προστασία των ψηφιδωτών.
Ωστόσο, η χρήση βαρέος εξοπλισμού, μέσα στον ίδιο τον κυρίως ναό, προκαλεί εύλογα ερωτήματα. Για να εγκατασταθούν τέσσερις εσωτερικοί κίονες ύψους 43,5 μέτρων κρίθηκε «απαραίτητο» να μπουν φορτηγά 45 τόνων. Με βάση τις τουρκικές εξηγήσεις, η πίεση περιορίστηκε στα 6 τόνους ανά τ.μ. χάρη στις πλατφόρμες.
Παρά τις τεχνικές αναλύσεις, το γεγονός παραμένει: η Αγία Σοφία, το κορυφαίο μνημείο του Ελληνισμού, χρησιμοποιείται σαν να ήταν ένα οποιοδήποτε σύγχρονο κτίριο.
Ποιος βρίσκεται πίσω από τις εργασίες
Η συζήτηση φούντωσε ακόμη περισσότερο όταν αποκαλύφθηκε ότι η εταιρεία που πραγματοποιεί το έργο, η Guryapi Restoration Contracting and Trading Inc., ανήκει στον Χασάν Γκιουρσόι, στενό φίλο του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν από τα μαθητικά τους χρόνια.
Ο Γκιουρσόι έχει εξασφαλίσει και τις δύο τελευταίες φάσεις της ανακαίνισης, τη δεύτερη έναντι 4,5 εκατομμυρίων ευρώ και την τρίτη έναντι 650.000 ευρώ.
Τι απαντά το υπουργείο Πολιτισμού της Τουρκίας
Μετά τη δημόσια συζήτηση σχετικά με τις εικόνες η Γενική Διεύθυνση Βακουφίων δημοσίευσε αναλυτική ανακοίνωση δίνοντας στη δημοσιότητα στοιχεία για τις μεθόδους προστασίας που χρησιμοποιούνται κατά τη διαδικασία αποκατάστασης.
Οι αρχές τόνισαν ότι το έργο διεξάγεται υπό την επίβλεψη του Επιστημονικού Συμβουλίου και του Συμβουλίου Διατήρησης. Σύμφωνα με το Τουρκικό υπουργείο Πολιτισμού, πριν από την είσοδο των οχημάτων πραγματοποιήθηκαν στατικές μελέτες φορτίου, ταξινόμηση εδάφους και μετρήσεις φέρουσας ικανότητας, οι οποίες καθόρισαν ότι το δάπεδο μπορεί να αντέξει με ασφάλεια έως και 25 τόνους ανά τετραγωνικό μέτρο. Για μεγαλύτερη ασφάλεια, κατασκευάστηκε μια προσωρινή πλατφόρμα ικανή να αντέξει 30 τόνους ανά τετραγωνικό μέτρο.
Η ανακοίνωση πρόσθεσε ότι το βαρύτερο όχημα που προβλέπεται να χρησιμοποιηθεί ζυγίζει 45 τόνους, αλλά όταν τοποθετείται στην προστατευτική επιφάνεια, το πραγματικό φορτίο που μεταφέρεται στο δάπεδο είναι μόλις περίπου 6 τόνοι ανά τετραγωνικό μέτρο, ποσότητα που παραμένει πολύ κάτω από το προβλεπόμενο όριο ασφαλείας.
