Σε μάστιγα έχει μετατραπεί για τη χώρα μας η παραβατικότητα των νέων, με τα στοιχεία του 2025 να αποτυπώνουν με σαφήνεια ότι η πολιτεία δεν μπορεί πλέον να αντιμετωπίζεται ως μεμονωμένο ή τυχαίο φαινόμενο.
Όπως επισημαίνει ο Ψυχολόγος και Επιστημονικός Σύμβουλος της ΑμΚΕ ΙΑΣΙΣ, Στέφανος Αλεβίζος, τα δεδομένα από την Ελληνική Αστυνομία, τις Εισαγγελίες Ανηλίκων και τις υπηρεσίες ψυχικής υγείας συγκλίνουν σε μια κοινή διαπίστωση: το φαινόμενο δεν είναι μόνο ποσοτικά αυξημένο, αλλά παρουσιάζει και ανησυχητική ποιοτική μετατόπιση.
Σύμφωνα με την επιστημονική ανάλυση, καταγράφονται περισσότερα περιστατικά βίας, εμπλοκή παιδιών μικρότερων ηλικιών, συμμετοχή τόσο αγοριών όσο και κοριτσιών, καθώς και πράξεις που συνδέονται άμεσα με οικογενειακή αστάθεια, απορρύθμιση του σχολικού πλαισίου και ψηφιακά περιβάλλοντα χωρίς επαρκή όρια και εποπτεία. Μέσα σε αυτό το τοπίο, ο Στέφανος Αλεβίζος τονίζει ότι «η παραβατικότητα των νέων στην Ελλάδα δεν αντιμετωπίζεται με φόβο – Αντιμετωπίζεται με δουλειά στο πεδίο».
Από την αυστηροποίηση στην πρόληψη
Μπροστά σε αυτή την πραγματικότητα, η αυστηροποίηση των ποινών εμφανίζεται συχνά ως εύκολη λύση. Ωστόσο, η επιστημονικά τεκμηριωμένη προσέγγιση, σύμφωνα με τους ειδικούς, είναι διαφορετική: πρόληψη, έγκαιρη παρέμβαση και ολιστική στήριξη. Σε αυτό το σημείο τοποθετείται η δράση του Connect Thessaloniki της ΑμΚΕ ΙΑΣΙΣ, μιας δομής που παρεμβαίνει πριν η παραβατική συμπεριφορά παγιωθεί και μετατραπεί σε στοιχείο ταυτότητας.
Η παραβατικότητα, όπως υπογραμμίζεται, δεν αποτελεί ατομικό χαρακτηριστικό ή παθολογία, αλλά σύμπτωμα. Σύμπτωμα πίεσης στο οικογενειακό περιβάλλον, απουσίας σταθερών ορίων, σχολικής αποδυνάμωσης, τραυματικών εμπειριών και, συχνά, ανεξέλεγκτης έκθεσης σε ψηφιακούς χώρους υψηλής διέγερσης.
Τα υπηρεσιακά δεδομένα δείχνουν ότι τα αγόρια εμφανίζουν συχνότερα σταθερή παραβατική συμπεριφορά, ενώ τα κορίτσια εντοπίζονται σε μεγάλο ποσοστό στις ομάδες «σε ρίσκο», με αυξημένη ψυχοκοινωνική ευαλωτότητα, ιστορικό κακοποίησης, αυτοτραυματισμούς ή επικίνδυνες συμπεριφορές. Παράλληλα, οικογένεια και σχολείο, αντί να λειτουργούν ως προστατευτικοί μηχανισμοί, συχνά εντείνουν την αποδυνάμωση.
Το Connect Thessaloniki και τα μετρήσιμα αποτελέσματα
Το Connect Thessaloniki, Κέντρο Ημέρας εγκεκριμένο από το Υπουργείο Υγείας, παρεμβαίνει ακριβώς σε αυτό το κρίσιμο στάδιο. Η φιλοσοφία του βασίζεται στην αντίληψη ότι η παραβατική συμπεριφορά είναι σήμα κινδύνου και όχι λόγος στιγματισμού, ότι το παιδί χρειάζεται ένταξη σε ένα σταθερό και δομημένο πλαίσιο σχέσεων και ότι η παρέμβαση οφείλει να αφορά όχι μόνο τον νέο ή τη νέα, αλλά και την οικογένεια, το σχολείο και την κοινότητα.
Τα στοιχεία της λειτουργίας του είναι αποκαλυπτικά: 925 δράσεις πρόληψης και παρέμβασης, 7.391 θεραπευτικές πράξεις, 10.379 συμμετοχές νέων, 48 παραπομπές από την Εισαγγελία Ανηλίκων, 128 οικογένειες με συστηματική υποστήριξη και 12 παρεμβάσεις σε σχολεία. Οι αριθμοί αυτοί, όπως επισημαίνουν οι ειδικοί, δεν καταδεικνύουν απλώς απήχηση, αλλά το εύρος και το βάθος των αναγκών.
Ο ρόλος της ψηφιακής ζωής
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στον ρόλο της ψηφιακής ζωής. Όπως επισημαίνεται, το ψηφιακό περιβάλλον δεν γεννά από μόνο του την παραβατικότητα. Όταν όμως συνδυάζεται με μοναξιά, σύγκρουση και απουσία καθοδήγησης, λειτουργεί ως επιταχυντής. Σε αυτό το πλαίσιο, το Connect Thessaloniki συνδυάζει street outreach, με φυσική παρουσία επαγγελματιών στους χώρους όπου κινούνται οι νέοι, και digital mentoring, ώστε να εντοπίζονται έγκαιρα κίνδυνοι και να διατηρείται η σχέση στήριξης ακόμη και όταν η δια ζώσης επαφή δυσκολεύει.
Η στρατηγική της επόμενης ημέρας
Η Εθνική Στρατηγική 2025–2030 επιβεβαιώνει ότι η αστυνομία αποτελεί το τελευταίο και όχι το πρώτο εργαλείο παρέμβασης. Η ουσιαστική πρόληψη χτίζεται στο σχολείο, στη γειτονιά, στην οικογένεια και σε δομές όπως το Connect Thessaloniki. Η παραβατικότητα των νέων δεν μειώνεται με περισσότερη αυστηρότητα και φόβο, αλλά με σταθερότητα, όρια, σχέσεις εμπιστοσύνης και συστηματική δουλειά στο πεδίο.
Όπως τονίζεται από τους επιστήμονες, αυτή η προσέγγιση δεν αποτελεί θεωρητική θέση, αλλά πρακτική βασισμένη σε τεκμηριωμένα δεδομένα. Όλες οι υπηρεσίες και τα προγράμματα του Κέντρου Ημέρας «Connect Thessaloniki» παρέχονται δωρεάν.
