Η Μάχη της Κόνιτσας

Αγαπημένοι μου φίλοι, σας εύχομαι ολόθερμα χρόνια πολλά και χαρούμενη και ευτυχισμένη χρονιά.

Γράφει ο Χρήστος Μπολώσης

Πολλοί θα παραξενευτούν με το σημερινό μας θέμα, λίγες μέρες μετά τις γιορτές. Όμως καλό είναι να θυμόμαστε ορισμένα γεγονότα της σύγχρονης ιστορίας μας, διότι χάρη σ΄ αυτά γιορτάσαμε κι’ εφέτος τα Χριστούγεννα και την είσοδο του νέου έτους, ενώ κάποιοι άλλοι πριν από 78 χρόνια τέτοιες μέρες αντιμετώπιζαν την λαίλαπα των «απελευθερωτών του ΕΛΑΣ»

Tον Δεκέμβριο του 1947 λοιπόν, στην περιοχή της Κόνιτσας, βρισκόταν από πλευράς του Ελληνικού Στρατού, η 75η Ταξιαρχία της 8ης Μεραρχίας. Ακόμη δύο Ταξιαρχίες της Μεραρχίας, βρίσκονταν στην ευρύτερη περιοχή (η 76η στα Δολιανά, η 74η στην Γεφυρα Μπαλντούμας, μεταξύ Ιωαννίνων και Πεκλάρι Μετσόβου, και η 43η στο Μέτσοβο).

Αποστολή της Μεραρχίας ήταν: «Σταθερή άμυνα για την διατήρηση με κά-

θε θυσία των αστικών κέντρων του Μετσόβου και της Κόνιτσας».

Να θυμίσουμε ότι διακαής πόθος των κομμουνιστοσυμμοριτών (Κ/Σ), ήταν η κατάληψη μιας πόλεως προκειμένου να την καταστήσουν πρωτεύουσά τους εγκαθιστώντας εκεί την «Κυβέρνηση του βουνού», για να δημιουργηθούν έτσι οι προϋποθέσεις αναγνωρίσεώς τους ως κρατικής οντότητας, από την διεθνή κοινότητα.

Το σχέδιο της επιθέσεως των Κ/Σ είχε δύο σκέλη:

α. Απομόνωση της πόλεως από τις δυνάμεις του Εθνικού Στρατού και στην συνέχεια

β. επιθετική ενέργεια για κατάληψη της πόλεως της Κόνιτσας. Οι δυνάμεις που διέθεταν ήταν περίπου 2 Ταξιαρχίες. Συγκεκριμένα, το σχέδιο προέβλεπε αιφνιδιαστική κατάληψη της Γέφυρας Μπουραζάνη και στην συνέχεια, προέκταση της απομονώσεως για να ακολουθήσει επιθετική ενέργεια κατά των υψωμάτων Τσέρνικο, Βάση, Πλάκα, μετά την κατάληψη των οποίων, θα ακολουθούσε ενέργεια προς κατάληψη της πόλεως.

Οι Κ/Σ εκδήλωσαν την επίθεσή τους στις 06.00 ανήμερα τα Χριστούγεννα,

με βομβαρδισμό των πέριξ της πόλεως υψωμάτων, χωρίς όμως ουσιαστικά αποτελέσματα, ενώ αντιθέτως άρχισαν να περισφίγγουν την πόλη, αφού εξουδετέρωσαν τα μεμακρυσμένα φυλάκια.

Την επομένη οι Κ/Σ συνέχισαν τους βομβαρδισμούς ακόμα και μέσα στην πόλη. Παρά την επέμβαση της Βασιλικής Αεροπορίας, οι επιθέσεις των Κ/Σ συνεχίσθηκαν με αποτέλεσμα τη σύμπτυξη των υπερασπιστών στα υψώματα πάνω από την πόλη. Τη νύχτα εκδηλώθηκε προσπάθεια διεισδύσεως των Κ/Σ στην πόλη η οποία όμως απέτυχε μετά από αντεπίθεση του εθνικού στρατού (ΕΣ).

Στις 27 μέχρι 30 Δεκεμβρίου σημειώθηκαν σκληρές συγκρούσεις μέσα στην πόλη και από σπίτι σε σπίτι, όμως η άφιξη νέων δυνάμεων του ΕΣ απέτρεψε την επαπειλουμένη είσοδο στην πόλη των Κ/Σ.

Εν τω μεταξύ οι Κ/Σ, τροποποιούν τα σχέδιό τους και αντί για την κυρίως πόλη, στρέφονται προς τα περιβάλλοντα αυτή είναι υψώματα και κυρίως κατά του Προφήτη Ηλία, χωρίς όμως αποτέλεσμα.

Την Πρωτοχρονιά του 1948 ο ΕΣ ενισχυθείς, εξαπολύει φοβερές αντιθέσεις και απωθεί του συμμορίτες, ενώ στις 2 Ιανουαρίου, φτάνουν ισχυρές δυνάμεις Λόχων Καταδρομών. Το τέλος ήταν πλέον κοντά.

Στις 4 Ιανουαρίου ο ΕΣ εξαπολύει ευρείας κλίμα αντεπιθέσεις με αιχμή του δόρατος στην ΙΙΙ Μοίρα Καταδρομών.

Στις 6 Ιανουαρίου, όλα είχαν τελειώσει και στις 7 και οκτώ του μηνός οι μονάδες των Κ/Σ είχαν αναδιπλωθεί.

Οι απώλειες των Κ/Σ ήταν 240 νεκροί και 77 τραυματίες, ενώ του ΕΣ 7 νεκροί και 22 τραυματίες αξιωματικοί και 97 και 334 τραυματίες οπλίτες

Με τη μάχη της Κόνιτσας έσβησαν τα όποια όνειρα των Κ/Σ για δημιουργία πρωτεύουσας, όπως θα σβήσουν και ένα χρόνο αργότερα μετά τη μάχη της φλώρινας, όπως είχαν σβήσει και νωρίτερα στις μάχες της Νάουσας, της Βέροιας της Κοζάνης και άλλων Ελληνικών πόλεων.

Βιβλιογραφία

α. «Ο ελληνικός στρατός κατά τον αντισυμμοριακό αγώνα 1946-1949. Το δεύτερο έτος του αντισυμμοριακού αγώνος 1947» (ΓΕΣ/ΔΙΣ)

β. «Οι κυριότερες μάχες του ελληνικού στρατού 1897-1955 (ΓΕΣ/ΔΙΣ)

. Θυμόσαστε στην ταινία «Ο θησαυρός του μακαρίτη» τον κύριο Νεόκοσμο (Βασίλης Αυλωνίτης) που πηγαίνει στον γιατρό και του βρίσκει πίεση 21; Τότε ο κ. Νεόκοσμος ρωτάει με αγωνία: «Πολλή δεν είναι γιατρέ μου;» και ο γιατρός (Ράλλης Αγγελίδης) αποφαίνεται: «Να σου πω κύριε Νεόκοσμε αν ήσουν άλογο θα ήτνα κανονική, αλλά για άνθρωπο είναι πολλή. Εμ βέβαια, τρώτε τρώτε και δεν κάνετε και λίγη δίαιτα». Και φτάσαμε στο θέμα μας. Πολλοί οι γευστικοί πειρασμοί αυτές τις μέρες. Εδώ χρειάζεται αυτοσυγκράτηση, μεγαλύτερη από αυτήν του Οδυσσέα με τις σειρήνες. Βουνά οι κουραμπιέδες μοσχομυρίζουν βούτυρο. Λόφοι τα μελομακάρονα, στάζουν μέλι. Λαχταριστή η γαλοπούλα, δίνει υποσχέσεις για αμαρτωλές κραιπάλες. Ξεροψημένες οι πατατούλες, σε προκαλούν να αμαρτήσεις. Εξαιρετικό το κρασί, που έστειλε ο κουμπάρος από την Νεμέα. Σβήνεις μέσα σ’ αυτό τους πόθους, όλων των προηγουμένων. Και μετά; Μετά η πίεση έχει φτάσει σε επίπεδα… αλόγου, το ζάχαρο αρκεί να πασπαλίσεις όλη την Αττική και ολίγη Βοιωτία και η ζώνη του παντελονιού σε ενημερώνει ότι τα ’βαλες τα κιλάκια σου και άντε τώρα να τα ρίξεις. Τέλος πάντων, ό,τι έγινε έγινε στο Χριστουγεννιάτικο τραπέζι, άντε και λίγο την παραμονή της Πρωτοχρονιάς. Από τώρα και μετά νηστεία και προσευχή. Και του χρόνου νάμαστε καλά.
. Ο μεγάλος μας μουσικοσυνθέτης Άκης Πάνου, έχει γράψει ένα πραγματικά μεγάλο τραγούδι. Τίτλος του: «Όταν σημάνει η ώρα», που το ερμηνεύει ο τεράστιος Γρηγόρης Μπιθικώτσης και για το οποίο ο Μανώλης Ρασούλης είχε πει: «Πρέπει να μοιράζεται στους τουρίστες δωρεάν, ως δείγμα πολιτισμού». Εδώ όμως σήμερα, δεν θα μιλήσουμε για τον Άκη Πάνου και το τραγούδι του, αλλά για το όταν σημάνει εκείνη η ώρα και αναφερόμαστε στην ώρα που ενώ βρισκόμαστε σε κάποιο κέντρο και διασκεδάζουμε, αισθανόμαστε έντονη την επιθυμία να πάμε εκεί, που και οι βασιλείς πηγαίνουν μόνοι. Τρέχουμε λοιπόν κατεβαίνουμε ή ανεβαίνουμε κάμποσα, εντελώς άβολα σκαλιά και φθάνουμε στην πολυπόθητη πόρτα στην οποία, αν είμαστε τυχεροί θα διαβάσουμε «Ανδρών – Γυναικών». Αν όμως είμαστε άτυχοι, θα δούμε ζωγραφισμένα ένα ανδρικό παπούτσι και μία γόβα στιλέτο, ή ένα τσιγκελωτό μουστάκι και δυό κόκκινα χείλη γεμάτα υποσχέσεις ή ένα πιτσιρίκι να κάνει την ανάγκη του όρθιο και ένα κοριτσάκι να κάθεται στο γνωστό δοχείο με το οποίο δοξάστηκε ο Ανδρέας στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο ή τις επιγραφές «cow boys και cow girls». Προφανές το πρόβλημα της ερμηνείας των συμβόλων. Θα πρότεινα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, μετά τις ιστορικές και κοσμοσωτήριες αποφάσεις της για τα χάρτινα καλαμάκια και τα καπάκια που είναι κολλημένα στα μπουκάλια, να επινοήσει ενιαία σύμβολα για το πρόβλημα αυτό.
. Ο πρώην πρόεδρος της Αρχής Διασφάλισης του Απορρήτου των Επικοινωνιών (ΑΔΑΕ) και πρώην αντιπρόεδρος του ΣτΕ, Χρήστος Ράμμος, απάντησε στον δήμαρχο Φλώρινας, Βασίλη Γιαννάκη, για την συμπεριφορά του κατά τη διάρκεια συναυλίας της Banda Entopica. Έγραψε ο κ. Ράμος: «…Έχουν χυθεί τόνοι μελάνης στα Συντάγματα μας, στις διεθνείς συμβάσεις που μας δεσμεύουν, και στη νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου για το δικαίωμα αυτό…». Να πούμε στον κ. Ράμο ότι, αν δεν το ξέρει, έχουν χυθεί τόνοι αίματος, ασφαλώς πιό ακριβού από την… μελάνη της νομολογίας του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου, για να απελευθερωθούν και να παραμείνουν ελεύθερα τα εδάφη που «λιγουρεύεται» η… Banda Entopica. Εξ’ άλλου την ισχύ του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου, την έχουμε αντιληφθεί πλέρια. Είναι κάτι σαν το… «δίκιο είναι το δίκιο του εργάτη». Δυστυχώς δεν είναι εφικτό, αλλά θα είχε πολύ ενδιαφέρον, να έλεγε τις θεωρίες του ο κ. Ράμος στον Παύλο Μελά και τους άλλους Μακεδονομάχους, οι οποίοι γι’ αυτόν, είναι μάλλον κατακτητές ελευθέρων λαών… Παρεμπιπτόντως, ακόμα περιμένουμε την σχετική ανακοίνωση της Ν.Δ. αλλά και των άλλων «δεξιών» κομμάτων, πλην της κας Λατινοπούλου, η οποία τοποθετήθηκε από την πρώτη στιγμή. Δεν άκουσαν κάτι αυτοί;
. Διάβασα κάπου: «Μην πέφτετε από τα σύννεφα, που οι δεξιοί λατρεύουν ‘’βασιλιάδες’’. Οι πατεράδες τους λάτρευαν τους καθυστερημένους της χούντας, οι παππούδες τους τους Γερμανούς ναζί στην Κατοχή και πάει λέγοντας». Αυτό είναι μνημείο ιστορικού ντοκουμέντου. Δεν θα θυμίσω στον αρθρογράφο τα… πλαστά, κατά το ΚΚΕ, σύμφωνα Λειβαδίου και Πετριτσίου (12-7-1943), ούτε τη Συμφωνία με υπογραφή Γ. Σιάντου, ΚΚΕ και Γερμανών, που έκλεινε με την φράση: «Κανένας Γερμανός, δεν πρέπει να ενοχληθεί». Αυτά δεν τα αναφέρω γιατί είναι πλαστά ή αποτέλεσμα… φωτοσόπ… Όσον αφορά όμως τους καθυστερημένους της χούντας, εάν αυτοί ήταν καθυστερημένοι τότε όλοι οι Έλληνες (εκτός των 8 εκατομμυρίων αντιστασιακών) που την αποδέχθηκαν, αφού δεν αντέδρασαν, ήταν επίσης καθυστερημένοι; Με την ιστορία αυτή θυμήθηκα μία συνέντευξη του Αλτσίντε ντε Γκάσπερι, πρώτου δημοκρατικά εκλεγμένου πρωθυπουργού της Ιταλίας, μετά την πτώση του φασισμού. Τον ρώτησε ξένος δημοσιογράφος: Πόσοι ήταν οι φασίστες στην Ιταλία; Απάντηση: 40.000.000 (περίπου όσος ήταν ο πληθυσμός της χώρας). Νέα ερώτηση: Πόσοι είναι τώρα οι αντιφασίστες; Απάντηση: 40.000.000!! Συμπέρασμα, δεν χρειάζεται να ψάχνουμε για νούμερα, σε αυτές τις περιπτώσεις όλοι οι λαοί είναι ίδιοι. ΤΙ θέλω να πω; Απολύτως τίποτα. Όσοι μπορούν κατάλαβαν, για όσους αδυνατούν να καταλάβουν, δυστυχώς δεν μπορώ να κάνω κάτι.
. Διαβαστερός ο πρωθυπουργός μας. Διαβάζω στην «δημοκρατία» ότι αυτές τις ημέρες ο κ. Μητσοτάκης, διαβάζει δύο βιβλία. Το «Η μεγάλη επιστροφή» του κ. Αλέξη Πατέλη, σελίδες 384 και το «14 σκιές και αλήθειες της Ελλάδας» του κ. Σταύρου Θεοδωράκη σελίδες 328. Συνολικά 714 σελίδες. Και το ερώτημα έρχεται αυθόρμητο: «Και πότε προλαβαίνει και ασχολείται με τα κοινά; Με τα μπλόκα π.χ. ή με σύνταξη ανακοινώσεων για τον Μαδούρο;». Εγώ με ένα Λούκυ Λουκ παλεύω μια βδομάδα, που δεν έχω τις σκοτούρες, ούτε βέβαια και την αντίληψη του κ. πρωθυπουργού και μπερδεύω τους Ντάλτον με τον Ραν Ταν Πλαν και ο κ. Μητσοτάκης διαβάζει ταυτοχρόνως δύο ογκώδη και μάλλον «βαριά» βιβλία εν μέσω τέτοιων γεγονότων (τριμερής, τρακτέρ, νερό, συσκέψεις, κάλαντα, συνεντεύξεις, τουρκικές προκλήσεις) και τα βγάζει πέρα; Ή μήπως γι’ αυτό δεν τα βγάζει πέρα; Την ίδια ώρα η κυβέρνηση μελετά την διάθεση στρατιωτικών κτηνιάτρων στις Περιφέρειες για την αντιμετώπιση της ευλογιάς των αιγοπροβάτων. Πάλι ο Στρατός; Μα είναι κοινωνικό πρόβλημα θα πείτε. Ωραία και τα αρμόδια υπουργεία δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν τα κοινωνικά προβλήματα; Δεν έχουν ανάλογα σχέδια ΠΣΕΑ; Τι πάω και σκαλίζω τώρα… Και σε περίπτωση πολέμου ο στρατός θα ασχολείται με τον πόλεμο ή με τα κοινωνικά προβλήματα; Αμάν πιά!