21η Απριλίου. Παγκόσμια Ημέρα Αντίστασης

Συνεχίζουμε και ολοκληρώνουμε σήμερα την παράθεση αποσπασμάτων από το θαυμάσιο βιβλίο των Στάθη Καλύβα και Νατάσας Τριανταφύλλη «Big Bang 1970-1973. H άνθηση του πολιτισμού στα χρόνια της δικτατορίας»

Γράφει ο Χρήστος Μπολώσης

★ Διονύσης Σαββόπουλος: «Λίγους μήνες μετά, τον Αύγουστο του 1967 συλλαμβάνεται από την Αστυνομία, μάλλον από παρεξήγηση. Φαίνεται πως η Ασφάλεια θεώρησε πως μετέφερε μια επιστολή του Μίκη Θεοδωράκη…». Κατά την διάρκεια της δικτατορίας κυκλοφόρησε τους εξής (μεγάλους) δίσκους: Το 1969 το «Περιβόλι του τρελού», το 1970 τον «Μπάλο» και το 972 το «Βρώμιο ψωμί». Δεν το λες και φουλ κυνηγητό. (σελ.: 318)

★ Μαρινέλλα: Αν και ποτέ εν επεδίωξε… δάφνες αντιστασιακού (όπως και ο Σταμάτης Κόκοτας που μετά την μεταπολίτευση δήλωσε απλώς : «Μακάρι τώρα να είναι καλύτερα…»), τον Δεκέμβριο του 1968 κάνει πρεμιέρα το νέο μιούζικαλ της Φίνος Φιλμ (και ο Φίνος δήλωσε ότι κυνηγήθηκε. Ήμαρτον ρε….) «Γοργόνες και μάγκες», που θα κόψει 414.724 εισιτήρια. Ένα που τον κυνηγάνε κόβει 12 εισιτήρια και ότι μισό εκατομμύριο.

Η Μαρινέλλα ή οποία προσφάτως μας αποχαιρέτησε δεν είπε ποτέ, ότι το με το συγκλονιστικό «Άνοιξε πέτρα», που τραγουδούσε σ’ αυτήν την ταινία, εννοούσε ν’ ανοίξει η γη και να καταπιεί την χούντα… (σελ. 237)

★ Σχόλιο συγγραφέων: «Αύγουστος 1969: «Ο δικτάτορας Γεώργιος Παπαδόπουλος θεμελιώνει την Πανεπιστημιούπολη στην τοποθεσία Κουπόνια – Ζωγράφου». (σελ.: 245)

★ «Καθώς το 1972 πλησιάζει στο τέλος του, ο Ταχτσής πετάει στα σύννεφα. Είναι η χρονιά του…. Πέρασα, γράφει, αξιομνημόνευτα βράδια στο πολυτελές διαμέρισμα της Μελίνας στο Σέντραλ Παρκ Σάουθ…». Πώς; Πολυτελές διαμέρισμα; (σελ.: 251).

Ακόμα ο Κώστας Ταχτσής γράφει το 1987, στο βιβλίο του «Από την χαμηλή προσωπική σκοπιά»: «Μετά την Κατοχή, δεν ήμουνα ούτε δωσίλογος, αλλά ούτε πρώην Επονιτάκι» (σελ.: 253).

★ Θόδωρος Αγγελόπουλος: «Ξεκίνησα με μία ταινία μέσα στη δικτατορία» (σελ.: 264) Προφανώς κατάφερε να κοροϊδέψει την σκληρή λογοκρισία κ.λπ. κ.λπ.

Το 1970 (!), γυρίζει την… αντιστασιακή ταινία «Αναπαράσταση», με μία ενδιαφέρουσα λεπτομέρεια. Στην ταινία συμμετέχουν, ως κομπάρσοι (αυτό έλλειπε, να τα κάνουμε και πρωταγωνιστές τα φασισταριά…) άνδρες της Ανωτέρας Διοικήσεως Χωροφυλακής Ηπείρου (σελ.: 266). Προφανώς και αυτό ήταν μία μορφή αντίστασης αφού… ταλαιπώρησε την χωροφυλακή της χούντας, ασχέτως αν αυτό δεν θα γινόταν αν δεν είχε δώσει άδεια η τότε κυβέρνηση. Λεπτομέρειες…

★ Λευτέρης Παπαδόπουλος: Το1972 βρίσκεται στην κορυφή της επιτυχίας του, με τα σουξέ να διαδέχονται το ένα το άλλο (σελ.: 299).

Σχόλιο συγγραφέων: Τα πράγματα όμως δεν είναι τόσο σκοτεινά όσο τα παρουσιάζει (ενν. ο Λευτέρης Παπαδόπουλος). Η κληρονομιά του έντεχνου τραγουδιού, όχι μόνο δεν έχει χαθεί, αλλά εξελίσσεται, γνωρίζοντας μάλιστα τεράστια επιτυχία εκείνο το διάστημα. Αρκεί να δει κανείς την πορεία συνθετών, που ο ίδιος ο Παπαδόπουλος, ξεχωρίζει ως κορυφαίους. Ο Μάνος Λοίζος, κυκλοφορεί το 1968 το πρώτο του LP με την φωτογραφία του στο εξώφυλλο και τίτλο «Ο σταθμός». Ακολουθούν το 1970 οι «Θαλασσογραφίες», το 1971 το soundtract της ταινίας «Ευδοκία», το 1972 το «νάχαμε τι νάχαμε και τον Απρίλιο του 1974 το «Καλημέρα ήλιε». Ο Γιάννης Μαρκόπουλος, κυκλοφορεί τα μεγάλα του έργα με κυρίαρχα το «Χρονικό» (1970) και την Θητεία» (1974). Ο Δήμος Μούτσης παράγει τον εμβληματικό «Άγιο Φεβρουάριο» το 1972 (και μία μεγάλη σειρά τραγουδιών, που τα περισσότερα ερμηνεύει ο Σταμάτης Κόκοτας), ο Απόστολος Καλδάρας την «Μικρά Ασία» (1972) και τον «Βυζαντινό εσπερινό» (1973) και ο Σταύρος Κουγιουμτζής, γράφει τα σημαντικότερα τραγούδια του εκείνη ακριβώς την εποχή. Τεράστια διαχρονικά έργα. Πού, λοιπόν, ακριβώς βρίσκεται η παρακμή για την οποία ανησυχεί ο Παπαδόπουλος; (σελ.: 301)

★ Ο Μάνος Χατζηδάκις που επίσης δεν διεκδικεί δάφνες αντιστασιακού, ενώ θα μπορούσε, και με την ντομπροσύνη που τον χαρακτήριζε είπε: «Τα χρόνια της δικτατορίας βρέθηκα και παρέμεινα στην Αμερική για λόγους καθαρά εφοριακούς. Μόλις ξοφλήθηκε το χρέος μου, από τις κρατήσεις, το 1972, επέστρεψα χωρία νάχει στο μεταξύ φύγει η δικτατορία. Η παραμονή μου επί τόσα χρόνια στην Αμερική, δίνει αφορμή για όποιον έρχεται σε αντίθεση μαζί μου, να με αναφέρει σαν πρόσωπο σκοτεινό και όργανο των ιμπεριαλιστικών δυνάμεων» (σελ.: 329). Μπα! Και ‘γω που νόμιζα…

★ Μάνος Κατράκης: Κατά την διάρκεια της δικτατορίας, γύρισε 26 ταινίες το διάστημα από το 1967 έως το 1969 και 13 από το 1970 έως το 1974. Παρ’ όλα αυτά το 2017 σε ομιλία στην μνήμη του Κατράκη ο ΓΓ το ΚΚΕ Δημήτρης Κουτσούμπας είπε πως: «Με την επιβολή της δικτατορίας το 1967 ο Μάνος Κατράκης πλήρωσε ακόμα μία φορά το τίμημα της κομμουνιστικής του στράτευσης…» (σελ.: 338). Περίεργη άποψη για σύστημα πληρωμών, έχουν εκεί στο Περισσό.

Ακόμα διαβάζουμε ότι «… όσο για την απώλεια του Πεδίου του Άρεως από το ΕΛΘ, αυτή δεν σχετίζεται με την χούντα, αλλά με την αδυναμία του (ενν. του Κατράκη) να πλειοδοτήσει στη σχετική δημοπρασία. Μία οικονομική αδυναμία που ίσως δεν είναι άσχετη από την ροπή του στον τζόγο του ιπποδρόμου» (σελ.:341). Ρε τι μαθαίνει κανείς…

Επίσης ο Κατράκης είχε πει ότι είχε πάρει την άδεια από το ΚΚΕ, για να συνεργαστεί με το Εθνικό Θέατρο, με τους συγγραφείς να σχολιάζουν, το ότι ζήτησε άδεια από το κόμμα: «… δεν είναι το καλύτερο σχόλιο που μπορεί να γραφτεί για τον ηθοποιό, καθώς παραπέμπει σε πρακτικές που είχαν ως αποτέλεσμα τη καταστροφή τη δημιουργικότητας και της τέχνης εκεί που εφαρμόστηκαν» (σελ.: 345).

★ Θάνος Μικρούτσικος: «Τον Μάϊο του 1974 παρουσιάζεται για να υπηρετήσει την θητεία του, αλλά καταφέρνει να πάρει αναβολή δύο ετών λόγω ψυχωσικής συνδρομής, ουσιαστικά δηλαδή απαλλάσσεται» (σελ.: 353). Αυτό βέβαια δεν τον εμπόδισε να διατελέσει Αναπληρωτής Υπουργός Πολιτισμού (1993-1994) και Υπουργός Πολιτισμού (1994-1996)…

★ Μίκης Θεοδωράκης: Όπως είναι φυσικό ο μεγάλος μουσικοσυνθέτης, απασχολεί πολύ τους συγγραφείς, καλύπτοντας 65 σελίδες του βιβλίου τους. Φυσικά εδώ δεν είναι δυνατόν ν αναφερθούν όλα. Θα περιοριστούμε σε δύο.

Στις 2 Νοεμβρίου του 1973, ο Σπύρος Ζουρνατζής, υφυπουργός παρά τω πρωθυπουργώ στην κυβέρνηση Μαρκεζίνη, ανακοινώνει ότι ο Θεοδωράκης είναι ελεύθερος να επιστρέψει «πως ουδείς θα τον ενοχλήσει» και πως τα τραγούδια του θα επιτραπούν. Πράγματι λίγες μέρες μετά, επιτρέπεται η κυκλοφορία του δίσκου «Τα 18 λιανοτράγουδα της πικρής πατρίδας» (σελ.: 400).

Και το δεύτερο. «Ο Μίκης Θεοδωράκης γοητεύεται από μικρός από την ιδέα της αυτοθυσίας και του ηρωικού θανάτου. Στο ξεκίνημα της δικτατορίας, είχε πειστεί ότι το τέλος του θα ήταν μαρτυρικό. Το 2013 ο Αλέξης Παπαχελάς ρωτά τον μεγαλοφυή αυτόν δημιουργό: ‘’ Βιώσατε την ιστορία της Ελλάδας τα τελευταία 88 χρόνια. Υπάρχει κάτι που χάσατε αυτά τα χρόνια;’’. Εκείνος απαντά με νόημα: ‘’Έχασα την ευκαιρία να ‘’φύγω’’ την εποχή που ‘’ο ήλιος ήταν βέβαιος για τον κόσμο’’» (σελ.: 424).

Αυτά και άλλα πολλά γαργαλιστικά και εξόχως αποκαλυπτικά θα βρει κάποιος στο βιβλίο. Βασανιστήρια που δεν έγιναν, διώξεις μουσαντάς, λογοκρισία που ναυάγησε στης λίμνης μέσα στο θολό νερό. Μπορούμε πολλά να πούμε για ήρωες της αντίστασης, όπως ο Άγγελος Αντωνόπουλος, ο Αλέκος Αλεξανδράκης. Ο Κώστας Καζάκος, η Τζένη Καρέζη και άλλοι, αλλά τότε θα ξημερωθούμε. Ίσως μια άλλη φορά. Ίσως του χρόνου καλά νάμαστε.

Εγώ επαναλαμβάνω την «Δήλωση μετανοίας» μην έχουν ντράβαλα: Ζητώ ταπεινά συγγνώμη, αλλά δεν τα έγραψε εγώ παιδιά. Αλλού τα βρήκα γραμμένα. Άλλοι τα είπαν. Εννοείται ότι αποκηρύσσω μετά βδελυγμίας τα παραπάνω, καθώς και τας παραφυάδας αυτών, παραμένω πιστός στα δημοκρατικά ιδεώδη αμφισβητώ δε σφόδρα και τα πτυχία του κ. Καλύβα (από κάνα εργαστήρι θα τα πήρε…) και τις σπουδές της κυρίας Τριανταφύλλη …

Ουφ!

Και κλείνω με μία γελοιογραφία – έπος του κ. Α. Πετρουλάκη που δημοσιεύθηκε στις 28 Δεκ. 1989 στην «Αυγή».

Τέλος ο φίλος Γιώργος Χατζ…. Μου έστειλε το παρακάτω πολύ ενδιαφέρον:

Απόσπασμα άρθρου αργεντινέζικης εφημερίδας:

«…….Εφετείο της Αργεντινής επικύρωσε την πρωτόδικη απόφαση για κατάσχεση των περιουσιακών στοιχείων της πρώην προέδρου της χώρας, Κριστίνα Κίρσνερ, μετά την καταδίκη της για διαφθορά σε κάθειρξη 6 ετών, γράφει η La Nacion……… Απορία δική μου, εδώ στο Ελλαδιστάν έπιασαν ποτέ για παρεμφερή αδικήματα πολιτικά πρόσωπα ή μήπως εδώ οι πολιτικοί είναι άμωμοι [ εξαιρούνται οι χουντικοί ]»

Σχόλιο δικό μου: Άσε μας ρε Γιώργο…

🙵

Σε γνωστή ιστοσελίδα διαβάζω: «Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή έχει βάλει ‘’φωτιά’’ στο παραδοσιακό ελληνικό έδεσμα, με τη μέση τιμή του τυλιχτού να κυμαίνεται στα 4 – 4.5 ευρώ, ενώ στο κέντρο της Αθήνας και τον Πειραιά, ξεπερνά και τα 5 ευρώ. Μάλιστα, όπως λένε άνθρωποι του κλάδου, η τιμή στο σουβλάκι, ενδέχεται να αυξηθεί και άλλο, μετά το Πάσχα, εάν ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή συνεχιστεί μέχρι τον Μάιο. Το 2015 η τιμή του τυλιχτού ήταν 2,20, ενώ σήμερα η τιμή του κυμαίνεται από 4 έως και 6 ευρώ. Η υψηλότερη τιμή έχει σημειωθεί στην Κρήτη με την τιμή «στο φαΐ του Έλληνα», να ξεπερνάει τα 6 ευρώ. Ακολουθεί η Θεσσαλονίκη με την τιμή μιας πίτας με γύρο να είναι πάνω από τα 5 ευρώ, στα 5,5 ευρώ, ενώ πριν από ένα χρόνο ήταν 5,30, ενώ σε τιμές Αθήνας κυμαίνεται ο Βόλος και η Πάτρα…». Οι λόγοι της αύξησης, είναι, φυσικά, ο πόλεμος στην Μ. Ανατολή όπως πριν ήταν ο πόλεμος στην Ουκρανία, όπως πιο πριν ήταν ο πόλεμος στα Φώκλαντ, όπως πιο πριν ήταν η εθνικοποίηση του Σουέζ και πιο πριν η… πολιορκία της Τροίας. Δεν ξέρω αν ο αποκλεισμός της ΑΕΚ από το Κόμφερενς Λιγκ, επιφέρει τίποτις αυξήσεις στην τιμή του σουβλακίου άνευ κρεμμύδι, αλλά με τζατζίκι…

α. Δηλαδή από έναν πρωθυπουργό, δεκάδες βουλευτές και υπουργούς, εκατοντάδες αρμοδίους και μη που τα ονόματά τους ακούστηκαν για τα «Τέμπη», τις υποκλοπές και τον ΟΠΕΚΕΠΕ, μόνο ο κ. Μυλωνάκης (Ολόθερμες ευχές για περαστικά) άντε και λίγο (με… σπρώξιμο – έτσι τη λένε τώρα την πρόγκα – της κας Ντόρας) ο κ. Λαζαρίδης εθίγησαν; Δεν τα λες και τρελά ποσοστά. Πάντως για τον κ. Λαζαρίδη βρέθηκε ο υπαίτιος. Ήταν κάποιος εισηγητής δ΄, που δεν έλεγξε καλώς τα δικαιολογητικά που υπέβαλε. Κάτι σαν σταθμάρχης δηλαδή. β. Δήλωσε η μητέρα ενός από τους φερόμενους ως εμπλεκομένους στην υπόθεση της (νέας) Μυρτούς: «…Τα παιδιά δεν έχουν κάνει έγκλημα ποτέ…». Πάντα υπάρχει η πρώτη φορά κυρία μου. γ. Πρώην μεγαλόσχημος και νυν (μάλλον) γραφικός σε τηλεοπτική συνέντευξή του είπε: «Εγώ ποτέ δεν ήμουν μόνος στη ζωή μου. Κι πριν την επταετία και μετά». Εν τάξει ρε παιδιά είπαμε. Όλοι μας υπήρξαμε αντιστασιακοί (προσωπικώς θυμάμαι κάπου στα μέσα του 1969, μέσα στο μπάνιο είχα σχολιάσει: Γιατί ρε Παπαδόπουλε;. Ήθελε μεγάλο ηρωισμό τότε να πες ρε» τον Παπαδόπουλο. Τέλος πάντων), αλλά δεν πάει παντού αυτό. Είναι σαν το αλάτι. Το πολύ βλάφτει. δ. «Οπλοστάσιο των Ρομά στο Αίγιο ανακάλυψε η ΕΛΑΣ» («δημοκρατία»). Περισσότερη ασφάλεια, αλλά και ασυδοσία, πεθαίνεις.
Αυτή η υπόθεση με το πτυχίο του κ. Μακάριου Λαζαρίδη, τελείωσε μεν, αλλά πώς τελείωσε! Τελείωσε με μία δήλωση, η οποία είναι άστα να πάνε. Είπε ο κ. Λαζαρίδης: «Η φοβική κυβέρνηση παραιτεί όποιον στοχοποιεί η συμμορία του Βαξεβάνη και της Αριστεράς…. Η Ντόρα Μπακογιάννη καλό θα είναι να φάει κανένα σοκολατάκι και να παίξει με τα εγγόνια της». Ο κ. Λαζαρίδης δεν παρέλειψε, να ευχαριστήσει τον πρωθυπουργό, ο οποίος, «βρισκόμενος στο περιθώριο, παρακολουθεί αποσβολωμένος τους κραδασμούς να συνταράσσουν το κυβερνών κόμμα και την αδερφή του να έχει φτάσει να τον υποκαθιστά, είτε εν γνώσει του είτε εν αγνοία του». Η κα Μπακογιάννη, ως γνωστόν, κάνοντας πέρα πρωθυπουργό, υπουργούς, πειθαρχικά όργανα της ΝΔ και ό,τι πετάει και ό,τι κολυμπάει «συνέστησε» στον κ. Λαζαρίδη να παραιτηθεί! Ο πρωθυπουργός δεν μπορούσε να το κάνει αυτό; Θυμήθηκα την ταινία «Λατέρνα , φτώχια και φιλότιμο» που ο «σκληρός» Μανώλης (Τόλης Χάρμας) ζητάει από τον καλλιτέχνη (Δημήτρη Βουδούρη) να του παίξει ένα ζεϊμπέκιο και όταν αυτός του είπε: «Δυστυχώς δεν ξέρω να παίζω ζεϊμπέκικο» τον κατακεραύνωσε: «Αμ τότε, τι βιολί παίζεις;». Αφού λοιπόν ο κ. πρωθυπουργός δεν μπορεί μόνος του να… «παραιτήσει» έναν υπουργό του και βάζει τρίτους και μάλιστα συγγενή του να κάνει την βρομοδουλειά, τότε τι πρωθυπουργός είναι;

Είδα προχθές την Τρίτη, το τελευταίο γκάλοπ στα κανάλια και δεν κρατήθηκα και άρχισα τους υπολογισμούς. Από το 1976 (αφήνω 2 χρόνια από την μεταπολίτευση, τότε που μεθύσαμε με τ’ αθάνατο κρασί του ’21 και δεν γινόταν γκάλοπ…), μέχρι σήμερα είναι 49 χρόνια. Από κάθε χρόνο να αφαιρέσω 3 μήνες καλοκαίρι και ένα τις γιορτές που δεν γίνονται γκάλοπ, έχουμε να μένουν από κάθε χρονιά 8 μήνες. Κάθε μήνα, γίνονται τουλάχιστον 2 γκάλοπ, ήτοι 16 τον χρόνο. Άρα στα 49 χρόνια έχουν γίνει τουλάχιστον 49Χ16= 784 γκάλοπ. Και λέω τουλάχιστον, διότι δεν υπολογίζω τις προεκλογικές περιόδους που γίνονται… 5 την ημέρα, ούτε όταν ο κ. πρωθυπουργός διαγράφει κανένα υπουργό του (λέμε τώρα…), όπως καλή ώρα. Ε λοιπόν ρε σύντροφοι, από αυτά τα 784 γκάλοπ, ούτε εγώ, ούτε οι δικοί μου άνθρωποι μέχρι δεκάτου βαθμού συγγενείας, ούτε κάποιος φίλος ή γνωστός ή εχθρός μου, έχουν ερωτηθεί κάποτε από ένα γκαλοπίστα. Ε τώρα πέστε μου, είναι να μη θυμηθώ τον κ. Ορέστη Καλλιγαρίδη (Νίκο Σταυρίδη) στα «Κίτρινα γάντια», ο οποίος αδυνατώντας να πιστέψει τα λεγόμενα της συζύγου του κας Ρένας (Ρένας Κοντού) έλεγε: «Τώρα πότε προλάβατε, πότε τάπατε ένας Θεός ξέρει» ή μάλλον λίγο διαφορετικό: «Τώρα πότε προλάβατε, πόσους και ποιούς ρωτήσατε μόνο εσείς ξέρετε».