Με νέα οπτικοακουστικά ντοκουμέντα που έρχονται στο φως της δημοσιότητας, αποκαλύπτεται η έκταση και η αγριότητα της καταστολής των αντικυβερνητικών διαδηλώσεων στο Ιράν, μετά τις μαζικές κινητοποιήσεις που ξέσπασαν στα τέλη Δεκεμβρίου και κορυφώθηκαν στις αρχές Ιανουαρίου. Τα βίντεο δείχνουν πτώματα στοιβαγμένα σε νοσοκομεία, ελεύθερους σκοπευτές ανεπτυγμένους σε στέγες κτιρίων και διαδηλωτές να προσπαθούν να εξουδετερώσουν κάμερες παρακολούθησης, σε ένα σκηνικό πρωτοφανούς κρατικής βίας.
Το BBC Verify παρακολουθεί συστηματικά την εξέλιξη των διαδηλώσεων σε ολόκληρη τη χώρα από την έναρξή τους, ωστόσο η σχεδόν πλήρης διακοπή της πρόσβασης στο διαδίκτυο που επέβαλαν οι ιρανικές αρχές έχει καταστήσει εξαιρετικά δύσκολη την τεκμηρίωση της πραγματικής κλίμακας της αιματηρής καταστολής. Το ψηφιακό μπλακ άουτ, που βρίσκεται σε ισχύ από τις 8 Ιανουαρίου, περιορίζει δραστικά τη ροή πληροφοριών από το εσωτερικό της χώρας προς τον υπόλοιπο κόσμο.
Σύμφωνα με το αμερικανικό πρακτορείο ειδήσεων για ακτιβιστές ανθρωπίνων δικαιωμάτων HRANA, έχουν επιβεβαιωθεί σχεδόν 6.000 θάνατοι από την έναρξη των ταραχών, εκ των οποίων οι 5.633 αφορούν διαδηλωτές. Παράλληλα, η οργάνωση διερευνά ακόμη περίπου 17.000 αναφερόμενους θανάτους, παρά το γεγονός ότι το διαδίκτυο παραμένει κλειστό εδώ και σχεδόν τρεις εβδομάδες. Από την πλευρά της, η Ιρανική Οργάνωση για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα (IHR), με έδρα τη Νορβηγία, προειδοποιεί ότι ο τελικός αριθμός των νεκρών ενδέχεται να ξεπεράσει τις 25.000. Αντίθετα, οι ιρανικές αρχές υποστηρίζουν ότι περισσότεροι από 3.100 άνθρωποι έχουν σκοτωθεί, επιμένοντας ότι στην πλειονότητά τους επρόκειτο για μέλη των δυνάμεων ασφαλείας ή πολίτες που δέχθηκαν επίθεση από «ταραξίες».
Τα πιο πρόσφατα βίντεο, τα οποία σύμφωνα με πληροφορίες τραβήχτηκαν στις 8 και 9 Ιανουαρίου, καταγράφουν όσα συνέβησαν κατά τις νύχτες που θεωρούνται οι πιο φονικές μέχρι στιγμής για τους διαδηλωτές. Εκείνες τις ημέρες, χιλιάδες άνθρωποι βγήκαν στους δρόμους ανταποκρινόμενοι στο κάλεσμα για πανεθνικές κινητοποιήσεις από τον Ρεζά Παχλεβί, τον εξόριστο γιο του εκλιπόντος Σάχη. Τα επαληθευμένα πλάνα δείχνουν με ωμό τρόπο πώς οι δυνάμεις ασφαλείας αντιμετώπισαν τις διαμαρτυρίες με ακραία βία.
Πολλαπλά ντοκουμέντα που αναλύθηκαν από το BBC Verify και το BBC Persian αποτυπώνουν πτώματα στοιβαγμένα μέσα σε νεκροτομείο του νοσοκομείου Tehranpars, στην ανατολική Τεχεράνη. Η τοποθεσία επαληθεύτηκε μέσω αντιστοίχισης του εσωτερικού χώρου με άλλες δημόσια διαθέσιμες εικόνες και βίντεο του κτιρίου, ενώ σε ένα μόνο από τα κλιπ καταμετρήθηκαν τουλάχιστον 31 σοροί. Σε άλλο βίντεο, διακρίνονται επτά σακούλες με πτώματα τοποθετημένες στο έδαφος, έξω από την είσοδο του νοσοκομείου.
Άλλο υλικό δείχνει εκατοντάδες διαδηλωτές να έχουν καταλάβει αυτοκινητόδρομο στη δυτική Τεχεράνη. Η εικόνα αλλάζει δραματικά όταν ακούγονται πολλαπλοί πυροβολισμοί, με τους ανθρώπους να τρέχουν πανικόβλητοι και να ουρλιάζουν.
Παράλληλα, καταγράφονται προσπάθειες διαδηλωτών να αποφύγουν τη βαριά υποδομή παρακολούθησης του κράτους. Σε βίντεο που επαληθεύτηκε από το BBC, ένα άτομο φαίνεται να σκαρφαλώνει σε στύλο στην πρωτεύουσα και να χτυπά επανειλημμένα κάμερα κλειστού κυκλώματος, προσπαθώντας να την απενεργοποιήσει. Στο έδαφος, πλήθος διαδηλωτών ζητωκραυγάζει τη στιγμή που η κάμερα υφίσταται ζημιές.
Οι αντικυβερνητικές κινητοποιήσεις έχουν εξαπλωθεί σε τουλάχιστον 71 πόλεις και κωμοπόλεις του Ιράν, αν και εκτιμάται ότι ο πραγματικός αριθμός των περιοχών όπου σημειώθηκαν διαδηλώσεις είναι σημαντικά μεγαλύτερος. Στη νοτιοανατολική πόλη Κερμάν, βίντεο τραβηγμένο από ψηλά, μέσα από κτίριο, δείχνει ομάδα ενόπλων με στρατιωτικές στολές να κινούνται στον δρόμο πυροβολώντας συνεχώς, χωρίς να είναι σαφές προς ποια κατεύθυνση στοχεύουν. Στο οδόστρωμα καίει μικρή φωτιά, ενώ στο βάθος ακούγονται φωνές διαδηλωτών.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν και οι εικόνες ελεύθερων σκοπευτών που έχουν αναπτυχθεί σε στέγες κτιρίων. Σε επαληθευμένο βίντεο από τη βορειοανατολική πόλη Μασάντ, δύο άνδρες ντυμένοι στα μαύρα φαίνονται στην ταράτσα κτιρίου, μέρα μεσημέρι. Ο ένας στέκεται δίπλα σε μεγάλο τουφέκι ακουμπισμένο στον τοίχο και μιλά στο τηλέφωνο, ενώ ο άλλος είναι σκυμμένος στο πάτωμα και καπνίζει.
Από τις 8 Ιανουαρίου, για τη συντριπτική πλειονότητα των πολιτών η πρόσβαση στο διαδίκτυο έχει σχεδόν πλήρως διακοπεί. Ωστόσο, ορισμένοι κατάφεραν περιστασιακά να συνδεθούν, χρησιμοποιώντας εναλλακτικές μεθόδους όπως το δορυφορικό διαδίκτυο Starlink της SpaceX ή εικονικά ιδιωτικά δίκτυα (VPN). Εκτιμάται ότι περισσότερα βίντεο και μαρτυρίες θα έρθουν στο φως τις επόμενες ημέρες, καθώς η χώρα βρίσκεται αντιμέτωπη και με σοβαρές οικονομικές δυσκολίες εν μέσω του ψηφιακού μπλακ άουτ.
