Από την επανάσταση στην εξάρτηση: Το μέλλον της Κούβας στην εποχή των γεωπολιτικών ανατροπών
Ο Κάστρο θα ήταν σίγουρα περήφανος για την «εξαγωγή επανάστασης» – οι ειδικές δυνάμεις των ΗΠΑ που συνέλαβαν τον δικτάτορα της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο χρειάστηκε πρώτα, να εκκαθαρίσουν κάποιες δεκάδες από Κουβανούς σωματοφύλακες.
- Του Α.Π. Δημόπουλου
Και κάποιοι σίγουρα θα θυμήθηκαν (ως ένδειξη του πόσο πολύ έχει κρατήσει αυτή η «εξαγωγή») ότι, όταν ο Πινοσέτ ανέτρεψε τον Σαλβαντόρ Αλιέντε στη στρατιωτική επέμβαση του 1973 στη Χιλή, ο αριστερός πρόεδρος είχε μια προσωπική σωματοφυλακή (η μόνη που αντιστάθηκε), η οποία είχε ολόκληρη εκπαιδευτεί στην Αβάνα γιατί ο Αλιέντα (που τελικά αυτοκτόνησε με το σοβιετικό ΑΚ-47, που του είχε χαρίσει ο Κάστρο και έφερε χρυσή πλακέτα με ιδιόχειρη αφιέρωση) εμπιστευόταν μόνο την Κούβα.
Και βέβαια, όπου υπάρχουν «εξαγωγές» υπάρχουν και «εισαγωγές». Με το κομμουνιστικό καθεστώς της Κούβας να έχει υπάρξει δυσαναλόγως ωφελημένο από την εκ μέρους του διαρκή «εξαγωγή επανάστασης», την οποία πάντοτε κατάφερνε να αντισταθμίζει με πολύ πρακτικότερα πράγματα. Οπως σε σχέση με τη Βενεζουέλα, η οποία κάλυπτε πάνω από το ένα τρίτο των ενεργειακών αναγκών της Κούβας, με εισαγωγή «αδελφού» πετρελαίου. Με το μείζον ερώτημα βέβαια να είναι πλέον τι θα γίνει τώρα, μετά την πτώση του Μαδούρο και τη διακοπή των «αδελφών» εισαγωγών, αλλά και την αδυναμία υποκατάστασής τους από τη Ρωσία, το Ιράν ή την Αγκόλα.
Και το ερώτημα είναι ακόμα πιεστικότερο από όσο ακούγεται. Γιατί ο λαός της Κούβας ζει κυριολεκτικά έναν αργό θάνατο. Ωρες στην ουρά για την εξασφάλιση, κάποια ίσως μέρα της εβδομάδας (εάν είσαι τυχερός), ενός κοτόπουλου (η κατανάλωση μοσχαριού απαγορεύεται), πολύωρες διακοπές ρεύματος, που κάνουν πολλούς Κουβανούς να αδυνατούν να μαγειρέψουν και να επιστρέφουν σε μια καθημερινότητα της προηλεκτρικής εποχής (για ζεστό νερό ούτε λόγος), ίσως το απόγειο του ζόφου είναι το γεγονός ότι μια χώρα που το μόνο που είχε να υπερηφανεύεται ήταν ένα σχετικά επαρκές σύστημα υγείας περνά εδώ και πάνω από έναν χρόνο μια διογκούμενη υγειονομική κρίση, με ένα εκρηκτικό μείγμα λοιμώξεων (δάγκειος, ζίκα, τσικουνγκούγια) να διαλύει τον πληθυσμό και τα νοσοκομεία να αδυνατούν να κάνουν κάτι λόγω ελλείψεως υλικών (αντιδραστηρίων και φαρμάκων), αλλά και διακοπών ρεύματος, που δεν αντιμετωπίζονται με εφεδρικές γεννήτριες. Και όλα αυτά πριν καν σταματήσει η ροή «αδελφού» πετρελαίου από το Καράκας. Ετσι, δεν είναι λίγοι εκείνοι στον διεθνή Τύπο που ήδη προεξοφλούν ότι οι μέρες του κομμουνιστικού απολιθώματος είναι ίσως μετρημένες.
Και άλλωστε (λένε), εάν ο κ. Τραμπ θέλει πράγματι μια αμερικανική ήπειρο χωρίς ανταγωνισμούς προς τις ΗΠΑ (το δικό του δόγμα Μονρόε), ο δρόμος περνάει από την Αβάνα, έτσι δεν είναι; Ναι, σίγουρα, αλλά με πολλούς αστερίσκους – το πρόβλημα της ανάλυσης του διεθνούς Τύπου είναι ότι συχνά γίνεται με όρους Ρέιγκαν και όχι με όρους Τραμπ. Και τίποτε δεν θα μπορούσε να το αποτυπώσει καλύτερα αυτό από μία προ ημερών εικόνα στο προεδρικό αεροσκάφος, όταν ο κ. Τραμπ ρωτήθηκε για την Κούβα έχοντας δίπλα του τον συντηρητικό Ρεπουμπλικάνο γερουσιαστή της Νότιας Καρολίνας Λίντσεϊ Γκράχαμ. Με τον κ. Γκράχαμ να δίνει πρώτος μια απάντηση που θύμιζε Ρέιγκαν – μια ιδεολογική απάντηση για τον ζόφο του κομμουνισμού στην Κούβα και την ανάγκη να πέσει το καθεστώς δηλαδή.
Και με τον κ. Τραμπ, αντιθέτως, να επιλέγει να δώσει μια πρακτική απάντηση, επισημαίνοντας το τεράστιο πρόβλημα που θα επιφέρει η διακοπή του πετρελαίου της Βενεζουέλας. Και σε πολλούς θύμισε το μοτίβο της εκπαραθύρωσης Μαδούρο, όπου και πάλι η έμφαση δεν δόθηκε στην πτώση ενός αντιδυτικού καθεστώτος στο μαλακό υπογάστριο της Αμερικής (όπως θα το τοποθετούσαν ο Ρέιγκαν και οι επίγονοί του) αλλά αντίθετα στην αντεγκληματική διάσταση του πράγματος (στη σύλληψη ενός μεγάλου εμπόρου ναρκωτικών δηλαδή) – και άλλωστε ούτε η συνέχεια είχε χαρακτηριστικά «αλλαγής καθεστώτος», με την έμφαση να δίνεται και πάλι στον οικονομικό έλεγχο της Βενεζουέλας και όχι στην προοπτική εξουσίας μιας «φιλοδυτικής» κυβέρνησης.
Πρακτική Τραμπ
Και η ίδια πρακτική (ή διεκπεραιωτική) προσέγγιση έχει υπάρξει εμφανής και για την Κούβα. Οπως όταν απάντησε σχετικά δίπλα στον γερουσιαστή Γκράχαμ, ο κ. Τραμπ δείχνει να προσεγγίζει την Κούβα χωρίς ιδιαίτερες ιδεολογικές αναφορές, σταθμίζοντας απλώς τα μέσα που θα οδηγήσουν στην κουβανική αλλαγή. Μάλιστα, κάλεσε το καθεστώς (όπως έκανε και με τη Βενεζουέλα) να έρθει σε κάποια συμφωνία «πριν είναι αργά», όσο και εάν εκ παραλλήλου και προς τέρψιν των Αμερικανών κουβανικής καταγωγής που τον ψηφίζουν να σχολίασε ότι θα του άρεσε να έβλεπε πρόεδρο της Κούβας τον Μάρκο Ρούμπιο!
Και αυτή η πρακτική προσέγγιση των πραγμάτων γίνεται προφανέστερη εάν σκεφθεί κανείς ότι στην πρώτη θητεία Τραμπ η ρητορική ήταν ιδεολογική, μάλιστα για τις τρεις κομμουνιστικές μπανανίες της αμερικανικής ηπείρου (Βενεζουέλα, Κούβα, Νικαράγουα) γινόταν χρήση του όρου «τρόικα της τυραννίας» – και κάποιοι ρωτάνε πώς σήμερα πάψαμε να ακούμε για τη Νικαράγουα; Και η απάντηση που συνήθως δίνουν είναι ότι η Νικαράγουα δεν έχει πετρέλαια (όπως η Βενεζουέλα) ούτε εκατομμύρια γηγενών που να ζουν και να ψηφίζουν στις ΗΠΑ (όπως η Κούβα).
Θέλοντας να πουν βέβαια ότι ακριβώς το θέμα δεν είναι ιδεολογικό αλλά πρακτικό και ότι ο αλγόριθμος ενδιαφέροντος του κ. Τραμπ (όπως και για τη Γροιλανδία) εξαρτάται πρωτίστως από μετρήσιμες παραμέτρους οικονομικού και στρατιωτικού ενδιαφέροντος των ΗΠΑ αλλά και της εσωτερικής τους πολιτικής. Πράγμα διόλου κακό για τις ΗΠΑ φυσικά.
