Η ΕΚΠΟΙΖΩ σε συνεργασία με δικηγορικούς συλλόγους και σειρά επαγγελματικών και καταναλωτικών σωματείων ζητά την κατάργηση της ρήτρας αναπροσαρμογής
Στον απόηχο της απόφασης του Αρείου Πάγου για τα δάνεια του νόμου Κατσέλη το ενδιαφέρον τώρα στρέφεται σε μία άλλη δικαστική απόφαση, η οποία σχετίζεται με τις αυξήσεις στην τιμή του ρεύματος. Η σχετική συζήτηση έγινε στο Εφετείο Αθηνών πριν από λίγες ημέρες -στις 8 Ιανουαρίου- και η απόφαση αναμένεται να εκδοθεί το προσεχές διάστημα.
Οι αρχικές αγωγές που είχαν κατατεθεί από τις καταναλωτικές οργανώσεις, δικηγορικούς συλλόγους, ομοσπονδίες επαγγελματιών, συλλόγους και καταναλωτές, διεκδικώντας διά της δικαστικής οδού την ακύρωση της ρήτρα αναπροσαρμογής, είχαν απορριφθεί από το Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών το 2023, το οποίο την έκρινε νόμιμη και διαφανή. Η έφεση υποβλήθηκε από την ΕΚΠΟΙΖΩ σε συνεργασία με τον Δικηγορικό Σύλλογο Αθηνών, τους άλλους δικηγορικούς συλλόγους και σειρά επαγγελματικών και καταναλωτικών σωματείων από όλη την Ελλάδα.
Στην αρχική απόφαση σημειωνόταν ότι «η αγορά της ηλεκτρικής ενέργειας έχει πλέον αναχθεί σε χρηματιστηριακό προϊόν και διαμορφώνεται από το Ελληνικό Χρηματιστήριο Ενέργειας», τονίζοντας ότι «η ρήτρα όχι μόνο δεν είναι αδόκιμη, αλλά συνιστά μία συναλλακτικώς αποδεκτή πρακτική στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, προκειμένου η
τιμολογούμενη προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας να ανταποκρίνεται στην αρχή της κοστοστρέφειας».
Κάνοντας επίκληση και των «ειδικών συνθηκών που επικρατούσαν», η απόφαση ανέφερε ότι «ο καταναλωτής που επιλέγει να συνάψει σύμβαση προμήθειας ενέργειας όχι σε σταθερή τιμή, αλλά σε κυμαινόμενο τιμολόγιο, ασφαλώς γνωρίζει ότι η διακύμανση γίνεται στη βάση μιας συμβατικής ρήτρας, της ρήτρας αναπροσαρμογής. Ως εκ τούτου, οι εν λόγω ρήτρες, όπως κάθε ρήτρα για την αναπροσαρμογή του τιμήματος στην περίπτωση κυμαινόμενου ύψους της παροχής, δεν υπόκεινται σε έλεγχο καταχρηστικότητας αλλά μόνο σε έλεγχο διαφάνειας».
Στο κείμενο 128 σελίδων της έφεσης, που είναι υπό κρίση, γίνεται αναλυτική αντίκρουση του σκεπτικού της αρχικής απόφασης για να βγει το συμπέρασμα ότι «η επίμαχη ρήτρα αναπροσαρμογής χαρακτηρίζεται από αδιαφάνεια ως προς τον τρόπο πληροφόρησης και την εύλογη προσοχή και ενημέρωση από πλευράς του καταναλωτή».
Αντικρούεται, επίσης, η επιχειρηματολογία για τη «συνθετότητα και την πολυπλοκότητα της αγοράς ενέργειας», τονίζοντας ότι «ο χαρακτήρας του αγαθού της ενέργειας ως χρηματιστηριακού προϊόντος είναι λόγος για να επαυξηθεί η διαφάνεια και όχι να μειωθεί, εν όψει και του γεγονότος ότι κατ’ ανάγκην απευθύνεται στο σύνολο του καταναλωτικού κοινού. Υπό το πρίσμα αυτό αναφέρεται ότι ο σύνθετος και πολύπλοκος χαρακτήρας της αγοράς ενέργειας θα έπρεπε να υψώνει και όχι να χαμηλώνει τον πήχη της διαφάνειας, με την εφαρμογή ενός προτύπου πληροφόρησης που δεν απαιτεί εξειδικευμένες γνώσεις και ικανότητα για ανάλυση των δεδομένων της αγοράς ενέργειας».
Γίνεται επίσης λόγος για «αδιαφανή χαρακτήρα του δικαιώματος μονομερούς τροποποίησης των τιμολογίων» και τονίζεται ότι «η μεταβολή του κόστους ως σπουδαίος λόγος μονομερούς τροποποίησης της σύμβασης θα έπρεπε να αναφέρεται με σαφήνεια. Αντιθέτως, ο καταναλωτής στερείται της γνώσης όχι μόνο του ειδικού και ορισμένου σπουδαίου λόγου, αλλά ακόμα και ενός βασικού πλαισίου τροποποίησης της σύμβασης. Είναι τέτοια η διατύπωση που θα μπορούσε για οποιονδήποτε λόγο, ακόμη δηλαδή και για λόγους άσχετους με τη μεταβολή του κόστους ενέργειας, να τροποποιείται μονομερώς οποιοσδήποτε όρος σχετικά με το τίμημα, διασαλεύοντας κατά το δοκούν την ισορροπία μεταξύ παροχής και αντιπαροχής και επιφυλάσσοντας το δικαίωμα για αποκόμιση πρόσθετων κερδών».
Κατά τους προσφεύγοντες, «ο καταναλωτής εμφανίζεται σαν να πρέπει να εφαρμόσει μόνο δύο απλές μαθηματικές πράξεις, του πολλαπλασιασμού και της πρόσθεσης· ωστόσο, από το περιεχόμενο και μόνο της ρήτρας προκύπτει ότι η περιγραφόμενη μεθοδολογία είναι ουσιαστικά μία ακολουθία από πολλούς πολύπλοκους και χρονοβόρους υπολογισμούς, οι οποίοι απαιτούν γνώση κρίσιμων στοιχείων που τελικά η ρήτρα δεν παρέχει».
Επισημαίνεται παράλληλα «η αδυναμία του μέσου καταναλωτή να εξαγάγει τη ρήτρα από την ιστοσελίδα του Χρηματιστηρίου Ενέργειας» και σημειώνεται ότι «είναι εσφαλμένη η κρίση ότι η ρήτρα είναι κατανοητή στο μέγιστο δυνατό», ενώ παρατίθενται παραδείγματα από τη συναλλακτική πρακτική. Μεγάλο τμήμα στο κείμενο της αγωγής αφιερώνεται επίσης στην καταχρηστικότητα και τονίζεται ότι «είναι εσφαλμένη η ερμηνεία ως προς το επιτρεπτό του ελέγχου καταχρηστικότητας στη ρήτρα αναπροσαρμογής» και ότι «η εξαίρεση των παρεπόμενων ρητρών, όπως αυτής ως προς το τίμημα της παροχής, από τον έλεγχο καταχρηστικότητας είναι αντίθετη και με την πάγια νομολογία του Δικαστηρίου της
Ευρωπαϊκής Ενωσης».
