Θράκη, Αιγαίο, Κύπρος: Εκεί όπου η ιστορία και η μνήμη ενώνονται σε έναν κοινό αγώνα εθνικής συνέχειας
Είναι πολλές φορές που (θα) πρέπει να καταφεύγουμε στην ελληνική Ιστορία, στους σπουδαίους καταγραφείς και δημιουργούς της. Ο Ηρόδοτος της Αλικαρνασσού και του Αιγαίου, της Ιωνίας, του Ελληνισμού, ζώντας και δημιουργώντας σε έναν τόπο ταυτισμένο με τη θάλασσα και με τα χιλιάδες νησιά της να την περιβάλλουν και να τα περιβάλλει, διατυπώνει τη μοναδικής αξίας και ουσίας παραδοχή: «Εχουμε γη και πατρίδα, όταν έχουμε πλοία και θάλασσα»!
- Από τον Θεοφάνη Μαλκίδη*
Μιλά, δηλαδή, μεταξύ των άλλων, για την κυριαρχία και για τον τρόπο επιβολής και εδραίωσης, αλλά και αντίστασης σε κάθε επίδοξο κατακτητή, ενώ «συμπληρώνεται» από τον Θουκυδίδη, ο οποίος, γράφοντας για τον Περικλή, αναφέρεται στο «μέγα το της θαλάσσης κράτος».
Είναι η αρχή της πορείας του ελληνικού έθνους που ζυμώθηκε με το ύδωρ, ιερό το ονόμαζαν οι Ελληνες, με το πέλαγος και με τη θαλάσσια ισχύς ως παγκόσμια δύναμη, με τη γη, την πέτρα, τον βράχο, με τα μικρά και μεγάλα χώματα των νησιών ζώντας από τη ναυτοσύνη και στη συνέχεια με την υπεράσπιση και του εναέριου χώρου, καθορίζοντας την αντίσταση, τον αγώνα επιβίωσης. Είναι η γη, ο αέρας και το ύδωρ, τα σύμβολα που δεν παραδίδονται, που καθόρισαν τη στάση ζωής, την αξιοπρέπεια, τον αυτοσεβασμό, την ελληνική αντίσταση, την πάλη του φωτός με το σκότος, τον αγώνα του πολιτισμού ενάντια στη βαρβαρότητα, τη μάχη της ζωής με τον θάνατο.
Είναι η πατρίδα μας, τα αναρίθμητα νησιά, νησίδες και βραχονησίδες, που διαμόρφωσαν το έθνος και δημιούργησαν τον πολιτισμό, τις πόλεις, το Κοινόν, την Αγορά και την Εκκλησία του Δήμου και μαζί με πολλά άλλα, αμέτρητα, σημαντικά και μείζονα, έκτισαν, έφτιαξαν, έπλασαν τον Ελληνισμό και την ελληνικότητα της Θράκης, του Αιγαίου, της Κύπρου, όλα συνυφασμένα, ως ένα σώμα, εκεί όπου η γη ενώνεται με τη θάλασσα και η θάλασσα με τη γη, συναντώντας τους ελληνικούς αιθέρες: Θράκη, Εβρος, Ζουράφα, Σαμοθράκη, Λήμνος Λέσβος, Χίος, Πάτμος, Κάλυμνος, Ιμια, Ρω, Κίναρος, Μεγίστη – Καστελόριζο, Αμμόχωστος, Κερύνεια.
Διαστάσεις που ξεπερνούν το εφήμερο, το πρόσκαιρο και ταξιδεύουν στον ελληνικό χρόνο. Οπως σημειώνει ο Ελύτης, «η παράλογη αυτή, φαινομενικά, διάσταση αντιστοιχεί και στην υλικο-πνευματική οντότητα της χώρας μου. Που είναι μικρή σε έκταση χώρου και απέραντη σε έκταση χρόνου». Στο Αιγαίο, στη Θράκη, στην Κύπρο, «όπου το θαύμα λειτουργεί ακόμη», όπως σημειώνει ο Σεφέρης στα χρόνια του αγώνα για Ενωση, οι Ελληνίδες και οι Ελληνες, αρμονικά δεμένοι με τα μνημεία και τον τόπο, συναντούν την ιστορία και την αλήθεια, αντικειμενική και ανόθευτη, το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον.
Ο τόπος που δημιουργεί ταυτότητα, η θάλασσα, το φως που σμιλεύει το ελληνικό ψηφιδωτό. Είναι ο τόπος μας, από την Κερύνεια και την Αμμόχωστο, το Καστελόριζο, την Κίναρο, το Αγαθονήσι, την Κάλυμνο και τα Ιμια, μέχρι τη Ζουράφα, τη Σαμοθράκη και την Αλεξανδρούπολη, που καθόρισε και καθορίζει και θα καθορίζει την ελευθερία και την ελληνικότητα.
Η πρόκληση και η ιστορική ευκαιρία για τον Ελληνισμό
Η κοινή πορεία της Θράκης, του Αιγαίου, της Κύπρου, αποτελεί τη συμπύκνωση της ευρύτερης, γενικότερης, συνολικότερης ελληνικής Ιστορίας. Πολιτισμός, ανάπτυξη, οικουμενική προσφορά και διαρκή αντίσταση. Εκεί, στη Θράκη, στο Αιγαίο και την Κύπρο το μείζον είναι το τουρκικό πρόβλημα, είναι η κατοχή που συνεχίζεται, η αμφισβήτηση ειδικώς και γενικώς της ελληνικής εθνικής κυριαρχίας (θαλάσσιος και εναέριος χώρος, υφαλοκρηπίδα, γκρίζες ζώνες, απειλή πολέμου, αποστρατικοποίηση, Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη, «τουρκολιβυκό μνημόνιο», «Γαλάζια Πατρίδα», «Σύνορα της Καρδιάς» και άλλα συναφή σχήματα).
Σήμερα, εν μέσω καταιγίδας πολέμου και αλλαγής στον πλανήτη, την ώρα που ο «επιτήδειος ουδέτερος» στα ανατολικά μας περιμένει για να καρπωθεί ό,τι μπορεί στη Θράκη, στο Αιγαίο, στην Κύπρο και σε όλον τον Ελληνισμό, υπάρχουν δύο επιλογές: η μία του συμβιβασμού, της υποχώρησης, του κατευνασμού και η άλλη της αξιοπρέπειας, της αντίστασης. Η Κύπρος, το Αιγαίο, η Θράκη αποτελούν από το βάθος των αιώνων ενιαίο μέτωπο, ενιαία κοιτίδα Ελληνισμού, ελληνικού πολιτισμού, ιστορίας, γλώσσας και αγώνων για ελευθερία.
Και δύο έσχατα, αλλά όχι τελευταία σχόλια:
Το πρώτο το αναφέρει ο Ηρόδοτος, που γράφει για τους εισβολείς που ζήτησαν «γην και ύδωρ» από τους Ελληνες. Δήλωση υποταγής και παραίτησης από κάθε δικαίωμα πάνω στην ελληνική γη και στα αγαθά της, πράξη αναγνώρισης πάνω σε όλα, ακόμα και στις ζωές τους. Οταν οι αγγελιαφόροι απαίτησαν από τη Σπάρτη και την Αθήνα γην και ύδωρ, οι Σπαρτιάτες τούς πέταξαν σε ένα βαθύ πηγάδι και οι Αθηναίοι σε ένα βάραθρο, λέγοντάς τους πως θα τα βρουν εκεί.
Το δεύτερο το γράφει ο Γιώργος Σεφέρης: «Ανήκω σε μια χώρα μικρή. Ενα πέτρινο ακρωτήρι στη Μεσόγειο, που δεν έχει άλλο αγαθό παρά τον αγώνα του λαού του, τη θάλασσα και το φως του ήλιου. Είναι μικρός ο τόπος μας, αλλά η παράδοσή του είναι τεράστια και το πράγμα που τη χαρακτηρίζει είναι ότι μας παραδόθηκε χωρίς διακοπή. Οταν στον δρόμο της Θήβας ο Οιδίπους συνάντησε τη Σφίγγα κι αυτή του έθεσε το αίνιγμά της, η απόκρισή του ήταν: ο άνθρωπος. Τούτη η απλή λέξη χάλασε το τέρας. Εχουμε πολλά τέρατα να καταστρέψουμε. Ας συλλογιστούμε την απόκριση του Οιδίποδα».
Ας συλλογιστούμε τη γη, τον αέρα και το ύδωρ, την απόκριση, ας συλλογιστούμε τα πολλά τέρατα που έχουμε να καταστρέψουμε για την ελευθερία στην Κύπρο, την πλήρη εθνική κυριαρχία στο Αιγαίο και στη Θράκη.
*Διδάκτορας Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών
