Με το πρόγραμμα της Golden Visa αγοράζουν πλήθος ακινήτων παρακάμπτοντας τους περιορισμούς και χρησιμοποιώντας βουλγαρικές, γερμανικές ή άλλες εταιρίες, όπου ως ιδιοκτήτες φέρεται ότι είναι πρόσωπα με ευρωπαϊκά διαβατήρια, ή μέσω ξένων funds και offshore
Τα σοβινιστικά αφηγήματα της «Γαλάζιας Πατρίδας» και των «Συνόρων της Καρδιάς» χρησιμοποιούνται εδώ και πολύ καιρό από τον Ερντογάν, τους Κεμαλικούς, το στρατιωτικό κατεστημένο και τους δολοφόνους Γκρίζους Λύκους, ως η έκφραση του εθνικιστικού τουρκικού δόγματος, αμφισβητώντας την ελληνική κυριαρχία, προσδοκώντας εδάφη που κάποτε ανήκαν στην Οθωμανική Αυτοκρατορία ή όπου ζουν λαοί τους οποίους η Τουρκία θεωρεί «αδελφούς».
- Από τον Θεοφάνη Μαλκίδη*
Με τα παραπάνω σχήματα, πιστές αντιγραφές του ναζιστικού «ζωτικού χώρου», υποδηλώνεται η φυλετική, πολιτιστική, ιστορική, συναισθηματική, θρησκευτική, στρατιωτική, πολιτική και οικονομική επιρροή της Τουρκίας στα Βαλκάνια, στη Μέση Ανατολή και στη Βόρεια Αφρική, «σε τρεις ηπείρους και επτά εποχές», «σε όλα τα μέρη όπου ζουν αυτοί που τους βλέπουμε σαν αδέρφια και μας βλέπουν σαν αδέρφια». Τα τελευταία, όμως, χρόνια και ειδικά στη Θράκη (αλλά και στα νησιά του βορειοανατολικού Αιγαίου), τα παραπάνω αναθεωρητικά αφηγήματα χρησιμοποιούν την οικονομία ως ένα βασικό όπλο.
Οργανωμένα
Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται ραγδαία αύξηση της επισκεψιμότητας Τούρκων στη Θράκη και ειδικότερα στην Αλεξανδρούπολη. Χιλιάδες Τούρκοι επισκέπτες έρχονται κάθε μέρα στην πρωτεύουσα του Εβρου, είτε μεμονωμένα είτε με οργανωμένες εκδρομές, για να κάνουν αγορές, καθώς η ακρίβεια και ο υψηλός (πολεμικής περιόδου θα μπορούσε να ονομαστεί) πληθωρισμός στην Τουρκία έχουν καταστήσει πολλά προϊόντα (τρόφιμα, λάδι, τυριά, ηλεκτρικά – ηλεκτρονικά είδη κ.ά.) φθηνότερα στην Ελλάδα.
Επιπλέον η υποτίμηση της τουρκικής λίρας έναντι του ευρώ κάνει τις τιμές στην Ελλάδα ακόμη πιο ελκυστικές, ειδικά για όσους έχουν πρόσβαση σε συνάλλαγμα, είτε έχουν εισοδήματα σε ευρώ/δολάρια είτε ζουν στην ευρωπαϊκή πλευρά της Τουρκίας, οπότε η Αλεξανδρούπολη λειτουργεί λίγο πολύ σαν ένα μεγάλο σούπερ μάρκετ για τους Τούρκους, οι οποίοι έχουν αλλάξει τη φυσιογνωμία της περιοχής. Εκεί, όμως, που οι Τούρκοι δείχνουν μεγάλο ενδιαφέρον είναι ο τομέας των ακινήτων μέσω του προγράμματος της Golden Visa.
Το πρόγραμμα παρέχει σε πολίτες τρίτων χωρών (εκτός Ευρωπαϊκής Ενωσης) τη δυνατότητα να αποκτήσουν, κυρίως μέσω της επένδυσης σε ακίνητα, πενταετή άδεια διαμονής στην Ελλάδα, με δικαίωμα ανανέωσης. Ετσι η απόκτηση της Golden Visa είναι ελκυστική για τους Τούρκους, αφού επιτρέπει την ελεύθερη μετακίνηση σε όλες τις χώρες της Ζώνης Σένγκεν (27 χώρες), παρέχει μόνιμη βάση εντός της Ευρωπαϊκής Ενωσης, προσφέροντας ασφάλεια και σταθερότητα, ενώ ύστερα από επτά χρόνια νόμιμης διαμονής έχει δικαίωμα να αιτηθεί την ελληνική υπηκοότητα.
Ετσι, οι Τούρκοι με την αγορά ακινήτου αξίας τουλάχιστον 250.000 ευρώ για τις περισσότερες περιοχές της Ελλάδας, συμπεριλαμβανομένης της Αλεξανδρούπολης και της Θράκης, και 800.000 ευρώ για τις περιοχές υψηλής ζήτησης (π.χ. Κεντρικός, Βόρειος και Νότιος Τομέας Αθηνών, Μύκονος, Σαντορίνη, Θεσσαλονίκη) αποκτούν δεκάδες προνόμια. Ενώ το πρόγραμμα είναι γενικώς ανοιχτό, ορισμένες περιοχές της Ελλάδας υπόκεινται σε ορισμένες ειδικές ρυθμίσεις λόγω της θέσης τους ως παραμεθόριες και εθνικά ευαίσθητες ζώνες. Σε αυτές (νησιά του βορειοανατολικού Αιγαίου, Δωδεκάνησα, Θράκη) οι πολίτες χωρών που δεν ανήκουν στην Ε.Ε., όπως η Τουρκία, πρέπει να λάβουν ειδική άδεια. Αυτή η διαδικασία είναι χρονοβόρα και δεν είναι εγγυημένη η έγκριση, γεγονός που περιπλέκει την άμεση αγορά ακινήτων από Τούρκους πολίτες στην Αλεξανδρούπολη.
Ωστόσο, οι Τούρκοι συχνά παρακάμπτουν αυτόν τον περιορισμό, αφού οι ιδιοκτησιακές αλλαγές γίνονται συχνά στο όνομα εταιριών όπου ως ιδιοκτήτες φέρεται ότι είναι πρόσωπα με ευρωπαϊκά διαβατήρια ή μέσω βουλγαρικών και γερμανικών εταιριών ή μέσω ξένων funds και offshore ιδιοκτησίας τουρκικής καταγωγής πολιτών. Εξάλλου, με τις αλλαγές το 2011 στο προηγούμενο αυστηρό καθεστώς επιτρέπεται η πώληση ακινήτων σε παραμεθόριες ή και αμυντικές περιοχές σε νομικά πρόσωπα, με μόνη προϋπόθεση τον έλεγχο της έδρας των εταιριών και όχι τον έλεγχο της ιθαγένειας ή της εθνικότητας των φυσικών προσώπων που τις ελέγχουν. Ετσι, τα ακίνητα μεταπωλούνται με κριτήριο την έδρα της εκάστοτε εταιρίας, όταν αποτελεί κοινό μυστικό η ευκολία ίδρυσης εταιριών σε κράτη όπως η Βουλγαρία.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του υπουργείου Μετανάστευσης και σύμφωνα με την ετήσια έρευνα (2025) διεθνούς κτηματομεσιτικού δικτύου για τη χώρα μας, οι Τούρκοι αποτελούν την εθνικότητα με τη μεγαλύτερη παρουσία στην αγορά ακινήτων. Επιπλέον, για τη Θράκη η αγορά εγκαταλελειμμένων κατοικιών στους υπό δημογραφική κατάρρευση οικισμούς, π.χ. του Εβρου, σε πολύ χαμηλές τιμές (10.000-20.000 ευρώ) και η αγορά τουριστικών και επενδυτικών ακινήτων στην παραθαλάσσια ζώνη της Αλεξανδρούπολης είναι δείγματα για το γεγονός ότι η αγορά στην περιοχή είναι κάτι παραπάνω από επενδυτική επιλογή.
Επίσης, πάντα από Τούρκους, γίνονται απόπειρες εξαγοράς ξενοδοχείων, οι οποίες ανεστάλησαν την τελευταία στιγμή, αλλά συνεχίζουν να εμφανίζονταν ως βασικοί υποψήφιοι αγοραστές και μάλιστα σε ακίνητα σε πλειστηριασμό. Ακόμη, παρατηρείται κινητικότητα για αγορά διαμερισμάτων (για εκμετάλλευση μέσω βραχυχρόνιας μίσθωσης – Airbnb), παραδοσιακών οικημάτων, καθώς και εστιατορίων κ.ά., παρότι απαγορεύεται η επινοικίαση με ποινή τη διακοπή της Golden Visa και πρόστιμο 50.000 ευρώ.
Παράλληλα με τα ακίνητα, οι Τούρκοι, οι οποίοι από «τουρίστες» έχουν μεταμορφωθεί σε μικρό χρονικό διάστημα σε «επενδυτές», προχωρούν στην ίδρυση εταιριών, κυρίως στους τομείς των υπηρεσιών υγείας με την ίδρυση πολυϊατρείων, ιατρικών εργαστηρίων, μονάδων φυσικοθεραπείας και αισθητικής, καθώς και του εμπορίου με μεγάλο εύρος δραστηριοτήτων.
Επ’ αυτού υπάρχουν αναφορές από τοπικούς επιχειρηματίες ότι οι τουρκικές εταιρίες επιτυγχάνουν ιδιαίτερα χαμηλές τιμές, ενδεχομένως και με τουρκική κρατική «ενίσχυση», που είναι κάτω του κόστους, δημιουργώντας έτσι ανταγωνισμό που δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί. Επιπλέον, οι Τούρκοι επιλέγουν και άλλες μορφές επένδυσης για να λάβουν την Golden Visa, με μεταφορά κεφαλαίου ύψους 400.000 ευρώ, με αγορά μετοχών ή ομολόγων ύψους 800.000 ευρώ και επένδυση ύψους 400.000 ευρώ σε επιχείρηση με σκοπό την αγορά μετοχών ή αύξηση κεφαλαίου.
Οι προκλήσεις
Σύμφωνα με τα στοιχεία των αρμόδιων υπουργείων, οι Τούρκοι υπολογίζεται ότι αγοράζουν περισσότερα από 1.000 ακίνητα ετησίως στην Ελλάδα και παρότι υπήρξε αύξηση του ελάχιστου ορίου επένδυσης, οι αγορές αυξάνονται με γεωμετρική πρόοδο. Τον Ιανουάριο του 2021 οι Τούρκοι ήταν μόλις 525, το 6,5% δηλαδή επί συνόλου 7.264 μόνιμων επενδυτών με αρχικές άδειες διαμονής Golden Visa και έως το 2023, από τις 14.875 αιτήσεις για αγορές ακινήτων στο πλαίσιο του προγράμματος, οι Τούρκοι υπέβαλαν 1.432 αιτήσεις.
Τον Ιανουάριο, όμως, του 2026 οι Τούρκοι με αρχικές άδειες διαμονής μόνιμου επενδυτή ήταν 1.367, το 10,4% σε σύνολο 11.220 επενδυτών, και είναι οι δεύτεροι στον κατάλογο των δέκα κορυφαίων εθνικοτήτων. Κατέγραψαν, δηλαδή, αύξηση της τάξεως του 260% μέσα σε λίγα χρόνια, εάν συνυπολογιστούν και οι 1.934 αιτήσεις από την Τουρκία, που εκκρεμούν, οι οποίες, αν γίνουν δεκτές, θα σηματοδοτήσουν μια αύξηση της τάξεως άνω του 500%, με τον συνολικό αριθμό να προσεγγίζει τους 2.300-2.400.
Είναι προφανές, παρά όσα λέγονται και γράφονται, ότι η οικονομική διείσδυση αποτελεί ένα από τα βασικά εργαλεία της Τουρκίας για την προώθηση των ευρύτερων γεωπολιτικών και αναθεωρητικών επιδιώξεών της. Η οικονομία, ο τουρισμός και οι επενδύσεις χρησιμοποιούνται για τα προφανή οφέλη, αλλά και ως «soft power» και μοχλός επιρροής για την επίτευξη ηγεμονίας. Η οικονομική διείσδυση συνδυάζεται συχνά με τη διπλωματία, ενισχύοντας την αίσθηση της κοινής ιστορίας και του κοινού οικονομικού χώρου. Οι επενδύσεις επιτρέπoυν στην Τουρκία να χρηματοδοτεί και να υποστηρίζει ενέργειες και μονομερείς κινήσεις ή να προσθέτει πίεση, οι οποίες αφορούν άμεσες γεωπολιτικές επιδιώξεις. Εν τέλει η τουρκική οικονομική παρουσία στοχεύει και υπενθυμίζει τη συνεχή πολυποίκιλη παρουσία, την εμπέδωση της αναγκαιότητας του τουρκικού ρόλου και στην οικονομία.
*Διδάκτωρ Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών