Η ορθή ανάγνωση του παρόντος εκκινεί από την κατανόηση του παρελθόντος. Ειδικά το ελληνικό έθνος με την πολυχιλιετή Ιστορία του πρέπει να έχει πάντα κατά νου το παραπάνω αξίωμα. Γι’ αυτό αξίζει να υπενθυμιστεί ότι σαν σήμερα το 1453 ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος, ο τελευταίος Ελληνας αυτοκράτορας, απάντησε στο τελεσίγραφο του Μωάμεθ Β΄, που πολιορκούσε τη Βασιλεύουσα. Η πρόταση ήταν ο Παλαιολόγος να φύγει από την Κωνσταντινούπολη κουβαλώντας μαζί του την περιουσία του και έχοντας δίπλα του τους δικούς του ανθρώπους απείραχτους ή να μείνει στην Πόλη και να πεθάνει, να χάσει την περιουσία του και ο λαός του να υποδουλωθεί και ύστερα να διασκορπιστεί στη γη. Η απάντηση του αυτοκράτορα αντηχεί στον αιώνα:
«Τὸ δὲ τὴν πόλιν σοι δοῦναι, οὔτ’ ἐμόν ἐστιν οὔτ’ ἄλλου τῶν κατοικούντων ἐν ταύτῃ· κοινῇ γὰρ γνώμῃ πάντες αὐτοπροαιρέτως ἀποθανοῦμεν καὶ οὐ φεισόμεθα τῆς ζωῆς ἡμῶν». Η απόδοση των προαναφερθέντων στα νέα ελληνικά έχει ως εξής: «Να παραδώσω την Πόλη σε εσένα ούτε δικό μου δικαίωμα είναι ούτε κάποιου άλλου από τους κατοίκους της· επειδή είναι κοινή μας απόφαση να πεθάνουμε με τη θέλησή μας και να μη λυπηθούμε για τη ζωή μας».
Ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος είναι μια φυσιογνωμία σμιλεμένη με τις θείες γραμμές του καθήκοντος, της πίστης στον Χριστό, του πατριωτισμού, της αυτοθυσίας και του θάρρους. Η στάση του απέναντι σ’ αυτό που έδειχνε αναπόφευκτο είναι η μόνη που ταιριάζει με τις αξίες και το ήθος του Ελληνισμού. Κι αυτή η αντιμετώπιση των προκλήσεων του Μωάμεθ Β΄ από τον Παλαιολόγο, όσο κι αν φαντάζει παράδοξο, άφησε ανοιχτό το παράθυρο της ελπίδας για επιστροφή των Ελλήνων στην Πόλη. Αν ο Παλαιολόγος επικαλείτο τη «λογική» και συνθηκολογούσε ατιμωτικά, θα έδινε στους Τούρκους τον τίτλο του νόμιμου κτήτορα της καρδιάς της αυτοκρατορίας μας.
Τώρα είναι εισβολείς, κάπηλοι προσωρινοί καταληψίες μιας ελληνικής εστίας. Αν συνθηκολογούσε ο αυτοκράτορας, δεν θα δικαιούτο θέση δίπλα στον Λεωνίδα και στους 300 πολεμιστές του και στους 700 Θεσπιείς, στον Παπαφλέσσα, στον Ιτσιο, στον Βελισσαρίου, όλους τους καταστερισμένους ήρωες της φυλής μας.
Η Πόλη βρίσκεται ακόμη στις καρδιές, στις ψυχές και στους λογισμούς μας λόγω του αυτοθέλητου θανάτου του μαρμαρωμένου βασιλιά μας και των παλικαριών του. Πάλι με χρόνια και καιρούς…
Από τη στήλη «Η θέση μας» της «Δημοκρατίας»
