Σε μια περίοδο όπου η κλιματική κρίση αυξάνει δραματικά τη συχνότητα και την ένταση των δασικών πυρκαγιών στη Μεσόγειο, μια ισχυρή ευρωπαϊκή συμμαχία, μέσα από το έργο 6G-VERSUS φέρνει κοντά κορυφαίους ερευνητικούς και τεχνολογικούς φορείς από όλη την Ευρώπη, με στόχο να αξιοποιήσει τις δυνατότητες των δικτύων επόμενης γενιάς, της τεχνητής νοημοσύνης και των αυτόνομων συστημάτων για την αντιμετώπιση κρίσιμων σεναρίων έκτακτης ανάγκης — από τις δασικές πυρκαγιές έως τις επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης. Σε αυτό το ευρωπαϊκό εγχείρημα, η Ελλάδα διαδραματίζει πρωταγωνιστικό ρόλο, αναλαμβάνοντας τον σχεδιασμό και την υλοποίηση πιλοτικών εφαρμογών πολιτικής προστασίας σε πραγματικές συνθήκες πεδίου.
Οι πιλότοι που πραγματοποιήθηκαν πρόσφατα στις εγκαταστάσεις του ΕΚΕΦΕ Δημόκριτος σε συνεργασία με το Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Συστημάτων Επικοινωνίας και Υπολογιστών (ΕΠΙΣΕΥ/) του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου (ΕΜΠ), τον Δημόκριτο, τον ΟΤΕ, την Infolysis και την Ελληνική Ομάδα Διάσωσης Αττικής, κατάφεραν να δείξουν πώς τεχνολογίες που συνδυάζουν προηγμένα τηλεπικοινωνιακά δίκτυα, τεχνητή νοημοσύνη, edge και cloud computing, αυτόνομα συστήματα και έξυπνες εφαρμογές πεδίου, μπορούν να ανταποκριθούν με επιτυχία σε σενάρια πυρκαγιάς και να σώσουν ζωές.
Τι περιλαμβάνει το σενάριο που δοκίμασαν οι ερευνητές; Σε ένα απομακρυσμένο δασικό σημείο όπου έχει εκδηλωθεί πυρκαγιά, το πιλοτικό σύστημα του 6G-VERSUS ενεργοποιείται ήδη από τα πρώτα δευτερόλεπτα ανίχνευσης καπνού ή φωτιάς. Κάμερες υψηλής ανάλυσης, απευθείας συνδεδεμένες στο δίκτυο 6G, μεταδίδουν ζωντανή εικόνα σε πραγματικό χρόνο, ενώ αλγόριθμοι τεχνητής νοημοσύνης ανεπτυγμένοι από τον ΟΤΕ αναλύουν συνεχώς το video feed ώστε να εντοπίσουν έγκαιρα σημάδια καπνού ή φλόγας. Μόλις εντοπιστεί πιθανός κίνδυνος, το σύστημα αποστέλλει αυτόματα ειδοποιήσεις προς το κέντρο επιχειρήσεων, δίνοντας τη δυνατότητα στους χειριστές να αποκτήσουν πολύτιμο χρόνο αντίδρασης πριν η φωτιά επεκταθεί.
Το ΕΠΙΣΕΥ/ΕΜΠ συμμετέχει αναπτύσσοντας ξεχωριστούς AI αλγόριθμους που μπορούν να εντοπίσουν την πιθανή θέση ανθρώπων που βρίσκονται σε κίνδυνο μέσα στην περιοχή του συμβάντος, προσφέροντας κρίσιμη πληροφορία στις ομάδες πολιτικής προστασίας και διάσωσης. Την ίδια στιγμή, ένα drone απογειώνεται για εναέρια επιτήρηση, μεταδίδοντας ζωντανό βίντεο από ψηλά και παρέχοντας συνολική εικόνα της εξέλιξης της πυρκαγιάς. Το βίντεο αποστέλλεται σε ένα κέντρο ελέγχου, και επεξεργάζεται σχεδόν σε πραγματικό χρόνο μέσω edge computing υποδομών — δηλαδή υπολογιστικών πόρων που βρίσκονται πολύ κοντά στο πεδίο — επιτρέποντας σε επιπλέον AI μοντέλα να εντοπίζουν πιθανά θύματα ή κρίσιμα σημεία ενδιαφέροντος χωρίς καθυστερήσεις.
Παράλληλα, ένας ρομποτικός σκύλος εξοπλισμένος με κάμερες και onboard AI δυνατότητες επιχειρεί μέσα σε ιδιαίτερα δύσβατες περιοχές με πυκνή βλάστηση ή περιορισμένη ορατότητα, όπου η πρόσβαση ανθρώπινων ομάδων είναι δύσκολη ή επικίνδυνη. Το ρομποτικό σύστημα μπορεί να εντοπίσει ανθρώπους που βρίσκονται σε κίνδυνο, να μεταφέρει βασικό εξοπλισμό ή εφόδια και να λειτουργήσει ως υποστηρικτικό εργαλείο για τις ομάδες έρευνας και διάσωσης. Ιδιαίτερα σημαντικός είναι και ο ρόλος ενός δεύτερου Drone το οποίο λειτουργεί ως εναέριος κόμβος-γέφυρα επικοινωνίας (relay UAV node). Το drone αυτό συνδέεται με το δίκτυο 6G και επεκτείνει την κάλυψη προς το ρομποτικό σκύλο και άλλες συσκευές πεδίου, διατηρώντας την επικοινωνία ακόμη και σε περιοχές όπου δεν υπάρχει τηλεπικοινωνιακή υποδομή ή όπου αυτή έχει καταστραφεί από τη φωτιά.
Όλα αυτά αναπτύσσονται μέσα από το ευρωπαϊκό έργο 6G-VERSUS, το οποίο χρηματοδοτείται από το Smart Networks and Services Joint Undertaking (SNS JU) της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο πλαίσιο του Horizon Europe. Το έργο συγκεντρώνει συνολικά 34 οργανισμούς από 10 ευρωπαϊκές χώρες, μεταξύ των οποίων πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα, τηλεπικοινωνιακοί πάροχοι, βιομηχανικοί φορείς, SMEs και οργανισμοί καινοτομίας.
Η Ελλάδα είναι μία από τις 6 τοποθεσίες που επιλέχθηκαν για να πραγματοποιηθούν πιλοτικές δοκιμές. Θα γίνουν επίσης δοκιμές σε Φινλανδία, Ισπανία, Πορτογαλία, Βουλγαρία και Γαλλία.
Το ΕΠΙΣΕΥ/ΕΜΠ μέσω της ερευνητικής ομάδας I-SENSE έχει κομβικό ρόλο στο έργο, καθώς λειτουργεί ως Τεχνικός Συντονιστής του 6G-VERSUS, ηγούμενο της αρχιτεκτονικής, της ενοποίησης τεχνολογιών και του τεχνικού συντονισμού των διαφορετικών πιλοτικών δράσεων και clusters του έργου σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Η σημασία τέτοιων τεχνολογιών για την Ελλάδα είναι ιδιαίτερα μεγάλη. Οι καταστροφικές πυρκαγιές των τελευταίων ετών έχουν αναδείξει την ανάγκη για νέα εργαλεία που θα μπορούν να προσφέρουν συνεχή επιτήρηση, έγκαιρη ανίχνευση κινδύνων, επιχειρησιακή εικόνα σε πραγματικό χρόνο και ανθεκτικές επικοινωνίες ακόμη και στις πιο δύσκολες συνθήκες. Όπως επισημαίνει ο ιδρυτής της ερευνητικής ομάδας Ι-SENSE και Διευθυντής Έρευνας και Ανάπτυξης του ΕΠΙΣΕΥ, Δρ Άγγελος Αμδίτης « Για χώρες όπως η Ελλάδα, που βρίσκονται ολοένα και συχνότερα αντιμέτωπες με μεγάλες δασικές πυρκαγιές και φυσικές καταστροφές, οι προηγμένες τεχνολογίες δικτύων θα μπορούσαν να υποστηρίξουν ευφυή και ανθεκτικά συστήματα ικανά να λειτουργούν σε πραγματικές συνθήκες κρίσης».
«Η Ελλάδα αποτελεί ένα εξαιρετικά απαιτητικό περιβάλλον για την ανάπτυξη τέτοιων τεχνολογιών λόγω των ιδιαίτερων γεωμορφολογικών και κλιματικών συνθηκών. Οι δοκιμές που πραγματοποιούμε σήμερα στο 6GVERSUS δημιουργούν τη βάση για ένα νέο μοντέλο επιχειρησιακής διαχείρισης κρίσεων, όπου διαφορετικά συστήματα — επίγεια και εναέρια ρομποτικά μέσα, αισθητήρες πεδίου, έξυπνα δίκτυα επικοινωνίας και πλατφόρμες τεχνητής νοημοσύνης — θα μπορούν να λειτουργούν ως ένα ενιαίο, συνεργατικό επιχειρησιακό οικοσύστημα. Στο μέλλον, τέτοιες τεχνολογίες θα επιτρέπουν όχι μόνο την καλύτερη εικόνα του συμβάντος σε πραγματικό χρόνο, αλλά και την πρόβλεψη της εξέλιξής του, τη δυναμική υποστήριξη αποφάσεων και την ασφαλέστερη ανάπτυξη των ομάδων πρώτης απόκρισης σε ιδιαίτερα επικίνδυνα περιβάλλοντα» συμπληρώνει ο Δρ Κωνσταντίνος Κατσαρός, ερευνητής στο ΕΠΙΣΕΥ και Αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Ομάδας Εργασίας 5G/6G για τη Συνδεδεμένη και Αυτοματοποιημένη Κινητικότητα.
«Στο 6G-VERSUS διερευνούμε ένα νέο μοντέλο για την επόμενη γενιά συστημάτων πολιτικής προστασίας, όπου drones και ρομποτικά συστήματα δεν λειτουργούν μόνο ως αισθητήρες, αλλά ως δυναμικοί κόμβοι επικοινωνίας, που δίνουν την δυνατότητα δημιουργίας ευφυών, συνεργατικών οικοσυστημάτων τεχνητής νοημοσύνης για την προστασία της ανθρώπινης ζωής. Μέσα από τον αυτόματο εντοπισμό συμβάντων και ατόμων σε κίνδυνο από εναέρια και επίγεια ρομποτικά μέσα, τα συστήματα αυτά μπορούν να συνθέτουν συνεργατικά μια καλύτερη επιχειρησιακή εικόνα, υποστηρίζοντας έγκαιρη προειδοποίηση, καλύτερη εκτίμηση και ιεράρχηση των παρεμβάσεων” συμπληρώνει ο Λάζαρος Καραγιαννίδης, ερευνητής στο ΕΠΙΣΕΥ και επικεφαλής του Τμήματος Διαχείριση Κρίσεων και Ασφαλείς Κοινωνίες.
