Υπάρχει κάπου στην καρδιά της μαύρης ηπείρου ένας ιδιόρρυθμος στρατηγός που ανακάλυψε με εξέταση DNA ότι είναι κατά… 14% Ελληνας. Πλέον δηλώνει γνήσιος απόγονος του Μεγάλου Αλεξάνδρου και εσχάτως έχει βαλθεί να διώξει τους Τούρκους στην Κόκκινη Μηλιά!
Αλλος ένας γραφικός Αφρικανός φύλαρχος, θα σπεύσουν να αποφανθούν από το κομψό τους γραφείο στην οδό Βασιλίσσης Σοφίας οι χαρτογιακάδες του ΕΛΙΑΜΕΠ που «συμβουλεύουν» τον ημέτερο υπουργό Εξωτερικών.
Μόνο που ο Μουχούζι Καϊνερουγκάμπα δεν είναι φύλαρχος. Είναι ο αρχηγός των ενόπλων δυνάμεων της Ουγκάντας, γιος του προέδρου Γιοουέρι Μουσεβένι, ο οποίος κυβερνά τη χώρα τα τελευταία… 40 χρόνια, και το απόλυτο φαβορί για τη διαδοχή του.
Και ναι, ο στρατάρχης είναι εκκεντρικός. Πολύ. Στις 29 Απριλίου ανακοίνωσε μέσω ανάρτησης στο Χ ότι έκανε τεστ DNA, το οποίο αποκάλυψε την εξ αίματος ελληνική του καταγωγή. Πρόσθεσε ότι «πάντα ήξερε» πως είχε συγγένεια με τον Μέγα Αλέξανδρο και προανήγγειλε επίσκεψη στην Ελλάδα, ελπίζοντας -με τη χαρακτηριστική του λεπτότητα- ότι δεν θα του ζητήσουμε βίζα.
Ο ίδιος άνθρωπος έχει κατά καιρούς απειλήσει να καταλάβει την Κένυα, έχει εκφράσει εξωφρενικές απόψεις για ξένους ηγέτες και γενικώς χειρίζεται τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης με την αμεριμνησία πιτσιρικά που «ποστάρει» χωρίς γονική επίβλεψη.
Μέχρι εδώ υπάρχει πράγματι άφθονο υλικό για επιθεώρηση. Ξεχνάμε όμως μια μικρή λεπτομέρεια: Ο Μουχούζι διοικεί έναν πραγματικό στρατό, σε μια πραγματική χώρα περίπου 50 εκατομμυρίων κατοίκων, η οποία βρίσκεται σε μία από τις πιο νευραλγικές και ταχύτερα μεταβαλλόμενες περιοχές του πλανήτη. Και τώρα έχει βάλει στο μάτι την Τουρκία…
Στις 9 Σεπτεμβρίου ο στρατηγός ανακοίνωσε ότι έχει διακόψει «οτιδήποτε» τον συνδέει με τους Τούρκους στην Ουγκάντα και κάλεσε τους Τούρκους υπηκόους να «μαζέψουν τις βαλίτσες τους» και να φύγουν. Μόλις προχθές η τουρκική πρεσβεία αναγκάστηκε να κατεβάσει ρολά για να αποφύγει παρατράγουδα στη διαδήλωση που οργάνωσε η πολιτική οργάνωση (Patriotic League of Uganda), δηλαδή οι αφοσιωμένοι οπαδοί του Μουχούζι.
Ο τελευταίος έχει ήδη απαιτήσει από την Αγκυρα ένα δισεκατομμύριο δολάρια, συνδέοντας την αξίωση με τον ρόλο της Ουγκάντας στη μακροχρόνια στρατιωτική προσπάθεια κατά της τζιχαντιστικής al-Shabaab στη Σομαλία, δηλαδή του τοπικού βραχίονα της Αλ Κάιντα. Το σκεπτικό του πίσω από την ασυνήθιστη διπλωματική διατύπωση δεν είναι εντελώς αβάσιμο: Οι Ουγκαντέζοι στρατιώτες πολεμούσαν και σκοτώνονταν επί χρόνια για να διασώσουν τη Σομαλία από την Αλ Κάιντα, αλλά η Τουρκία ήταν εκείνη που εισέπραξε σημαντικά γεωπολιτικά και οικονομικά οφέλη από τη θεαματική διείσδυσή της εκεί.
Το ενδιαφέρον είναι ότι ο υιός διεξάγει πλέον σχεδόν προσωπική εξωτερική πολιτική, την ώρα που ο γηραιός πατέρας του εξακολουθεί επισήμως να διατηρεί καλές σχέσεις με την Αγκυρα. Και κάπου εδώ η ιστορία παύει να είναι ανέκδοτο. Διότι η Τουρκία δεν αντιμετώπισε την Ουγκάντα ως κάποια ασήμαντη αφρικανική οντότητα. Ανοιξε κανονική πρεσβεία στην Καμπάλα το 2010 και αντιστοίχως η Ουγκάντα απέκτησε δική της διπλωματική αποστολή στην Αγκυρα.
Ο ίδιος ο Ερντογάν πραγματοποίησε επίσημη επίσκεψη στην Ουγκάντα έξι χρόνια αργότερα. Ο τουρκικός κρατικός μηχανισμός αναπτυξιακής βοήθειας (ΤΙΚΑ), που αποτελεί τον βραχίονα διείσδυσης της Αγκυρας στη «μαύρη» Αφρική, έχει ήδη θέσει σε τροχιά υλοποίησης προγράμματα εκπαίδευσης και τεχνικής βοήθειας. Τούρκοι κατασκευαστές συμμετέχουν σε μεγάλα έργα, μεταξύ των οποίων σιδηροδρομικές και οδικές υποδομές. Η Turkish Airlines συνδέει την Καμπάλα μέσω Εντέμπε με το τουρκικό δίκτυο. Και κυρίως υπάρχει στρατιωτική συνεργασία σοβαρής κλίμακας.
Με άλλα λόγια, οι Τούρκοι έκαναν αυτό που κάνουν συστηματικά στην Αφρική: Μπήκαν νωρίς, έστησαν πρεσβεία, αεροπορικές συνδέσεις, ανέλαβαν εργολαβίες, έδωσαν υποτροφίες, εκπόνησαν αναπτυξιακά προγράμματα, παρείχαν στρατιωτική εκπαίδευση και εξασφάλισαν αμυντικά συμβόλαια.
Και η Ελλάδα; Η Ελλάδα δεν διαθέτει καν πρεσβεία στην Ουγκάντα. Η χώρα υπάγεται στην ελληνική πρεσβεία του Ναϊρόμπι. Στην Καμπάλα διαθέτουμε ένα άμισθο προξενείο με επίτιμο πρόξενο, δηλαδή φρου-φρου και αρώματα.
«Μα η Ουγκάντα είναι πάμφτωχη, τι να την κάνουμε;» θα αναφωνήσουν… σκερτσόζικα οι μανδαρίνοι της Βασιλίσσης Σοφίας. Οκέι, η Ουγκάντα σήμερα είναι μία αναπτυσσόμενη οικονομία χαμηλού εισοδήματος. Δεν μιλάμε για κάποια αφρικανική Ελβετία ούτε για μαύρο… εμιράτο. Αλλά η οικονομία αναπτύσσεται με ρυθμό 6,8%… Με προοπτική περαιτέρω επιτάχυνσης όταν αρχίσει να αποδίδει η πετρελαϊκή παραγωγή. Και κάπου εδώ βρίσκεται το ζουμί.
Στην περιοχή της λίμνης Αλβέρτου, κοντά στα σύνορα με την Λαική Δημοκρατία του Κογκό έχουν εντοπιστεί μεγάλα κοιτάσματα πετρελαίου. Ηδη «τρέχει» τη διαδικασία εξόρυξης η γαλλική TOTAL από κοινού με μία κινεζική κοινοπραξία, ενώ σε τελική φάση υλοποίησης βρίσκεται και ο γιγάντιος αγωγός EACOP προς τις ακτές της Τανζανίας. Η παραγωγή αναμένεται να ξεκινήσει τους επόμενους μήνες και, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, μπορεί να ξεπεράσει το 1,7 δισεκατομμύρια βαρέλια, ποσότητα δηλαδή που μπορεί να μεταμορφώσει τα δημόσια οικονομικά μιας χώρας για τουλάχιστον μία 20ετία.
Η Ουγκάντα διαθέτει επίσης χρυσό, χαλκό, κοβάλτιο, σιδηρομεταλλεύματα και σπάνιες γαίες υψηλής ποιότητας, ενώ είναι σημαντική παραγωγός καφέ. Δεν αποτελεί ασφαλώς οικονομική ή στρατιωτική υπερδύναμη. Είναι όμως ακριβώς το είδος της χώρας στην οποία μία σοβαρή διπλωματία τοποθετεί ένα μικρό στοίχημα πριν γίνει προφανής η αξία της και σπεύσουν οι υπόλοιποι.
Υπάρχει όμως και κάτι ακόμη που θα έπρεπε να κινεί ακόμη περισσότερο το ενδιαφέρον της Ελλάδας. Η Ουγκάντα είναι κατά συντριπτική πλειονότητα χριστιανική. Και διαθέτει μάλιστα ορθόδοξη παρουσία. Στην πρωτεύουσα εδρεύει η Ιερά Μητρόπολη Καμπάλας του Πατριαρχείου Αλεξανδρείας και η τοπική ορθόδοξη κοινότητα δεν αφορά απλώς μια πολύ μικρή ελληνική παροικία: Υπάρχουν δεκάδες αφρικανικές ενορίες και Ουγκαντέζοι ορθόδοξοι κληρικοί.
Θα μπορούσε λοιπόν η Ελλάδα, με κόστος ασήμαντο σε σχέση με άλλες προκλητικές δαπάνες, να δημιουργήσει εκεί ένα σοβαρό αποτύπωμα. Κατά πρώτον, να ανοίξει μία κανονική πρεσβεία. Να παρέχει υποτροφίες σε ελληνικά πανεπιστήμια και στρατιωτικές σχολές. Να προσφέρει ιατρικά και εκπαιδευτικά προγράμματα. Αγροτική τεχνογνωσία. Εμπρακτη στήριξη της τοπικής Ορθόδοξης Εκκλησίας. Και φυσικά στρατιωτική βοήθεια, έστω και ένα ελάχιστο τμήμα από αυτήν που παρέχεται αφειδώς στον Ζελένσκι.
Δεν χρειάζεται ούτε να βαφτίσουμε τον Μουχούζι… Μέγα Αλέξανδρο Β ́ ούτε να παραγγείλουμε περικεφαλαία για την υποδοχή του στο «Ελευθέριος Βενιζέλος». Χρειάζεται απλώς το ελληνικό κράτος να αποκτήσει παρουσία.
Εδώ όμως αρχίζει η γνωστή φοβία των χαρτογιακάδων. «Μα είναι γραφικός». Πιθανότατα. Και λοιπόν; Ο πρώτος ή ο τελευταίος;
Η εξωτερική πολιτική, κύριοι της Βασιλίσσης Σοφίας, δεν είναι σχολή κατηχητικού. Ασφαλώς και υπάρχει σοβαρό ρίσκο στην Ουγκάντα. Ο γηραιός Μουσεβένι εξακολουθεί να κυβερνά και η επίσημη κυβέρνηση όχι μόνο δεν έχει διακόψει τις σχέσεις της με την Τουρκία, αλλά μέχρι πρόσφατα τις χαρακτήριζε δημοσίως ισχυρές και παραγωγικές. Αρα ο… ασταθής διάδοχος μπορεί να χάσει. Μπορεί να παραμεριστεί. Μπορεί να συμφιλιωθεί αύριο το πρωί με τον Ερντογάν. Μπορεί ακόμη να ξυπνήσει μεθαύριο και να ανακαλύψει ότι είναι 23% Οθωμανός. Αλλά αυτά είναι τα ρίσκα μιας διπλωματίας με φαντασία.
Η ελληνική εξωτερική πολιτική λατρεύει δυστυχώς τις έτοιμες διαδρομές. Βρυξέλλες, Ουάσινγκτον, Βερολίνο, Παρίσι. Επειτα πάλι Βρυξέλλες. Οτιδήποτε βρίσκεται έξω από αυτό το αποστειρωμένο ευρωπαϊκό θερμοκήπιο αντιμετωπίζεται περίπου σαν ταξίδι του Λίβινγκστον. Για να ανοίξουμε μια μικρή πρεσβεία σε μια χώρα 50 εκατομμυρίων ανθρώπων, με πετρέλαιο, ορυκτό πλούτο, ταχύτατη ανάπτυξη, χριστιανική πλειονότα και υπαρκτή ορθόδοξη παρουσία, χρειαζόμαστε προφανώς… ειδική μελέτη σκοπιμότητας. Για να δώσουμε μερικά δισ. ευρώ στον Ζελένσκι, αρκεί να μονογράψει την επιταγή η Ούρσουλα…
*Στο επόμενο το Β ́ Μέρος:
Από την Καμπάλα στον Ινδικό: Το μεγάλο τουρκικό
άνοιγμα
