Πριν ακόμη φτάσει στις κινηματογραφικές αίθουσες, η νέα μεταφορά της «Οδύσσειας» από τον Κρίστοφερ Νόλαν έχει ήδη προκαλέσει έντονες αντιδράσεις και συζητήσεις -κι όχι άδικα. Αυτή τη φορά, το επίκεντρο δεν είναι το καστ, ο προϋπολογισμός της παραγωγής ή η σκηνοθετική προσέγγιση του βραβευμένου δημιουργού, αλλά η πλήρης απουσία Ελλήνων ηθοποιών από μια ταινία που βασίζεται στο κορυφαίο έργο του Ομήρου.
Το ζήτημα αναδεικνύει σε εκτενές δημοσίευμά της η βρετανική εφημερίδα The Guardian, σημειώνοντας ότι η συζήτηση περί αυθεντικότητας δεν περιορίζεται στις επιλογές προσώπων για συγκεκριμένους ρόλους, αλλά επεκτείνεται στο κατά πόσο μια τόσο εμβληματική ελληνική ιστορία μπορεί να αφηγείται χωρίς καμία ουσιαστική ελληνική παρουσία μπροστά από την κάμερα.
Η παραγωγή έχει ήδη βρεθεί στο στόχαστρο σχολίων στα κοινωνικά δίκτυα. Ανάμεσα στα ζητήματα που συζητήθηκαν ήταν και η επιλογή της Λουπίτα Νιόνγκο για τον ρόλο της Ωραίας Ελένης, με τον Έλον Μασκ να υποστηρίζει δημόσια ότι η επιλογή δεν ανταποκρίνεται στην ιστορική αυθεντικότητα του χαρακτήρα.
Υπερπαραγωγή βασισμένη στον Όμηρο δίχωςς έναν Έλληνα στο καστ
Ωστόσο, όπως επισημαίνει ο Guardian, για πολλούς Έλληνες το βασικό ερώτημα βρίσκεται αλλού: πώς είναι δυνατόν μια υπερπαραγωγή βασισμένη στον Όμηρο να μην περιλαμβάνει ούτε έναν Έλληνα ηθοποιό στο καστ της.
Η συζήτηση έχει ήδη μεταφερθεί στα ελληνικά μέσα κοινωνικής δικτύωσης, όπου χρήστες αναρωτιούνται γιατί δεν αξιοποιήθηκαν ηθοποιοί ελληνικής καταγωγής ή Έλληνες καλλιτέχνες με διεθνή παρουσία. Ονόματα όπως ο Μπίλι Ζέιν, ο Θίο Τζέιμς, η Τζένιφερ Άνιστον, ο Χανκ Αζάρια και ο Ντέιβ Μπαουτίστα αναφέρονται συχνά ως πρόσωπα που θα μπορούσαν να είχαν συμμετάσχει στην παραγωγή.
Στερεοτυπικές αντιλήψεις για την ελληνική ταυτότητα
Στο ίδιο δημοσίευμα του Guardian φιλοξενείται και η άποψη του κριτικού κινηματογράφου Θοδωρή Κουτσογιαννόπουλου, ο οποίος θεωρεί ότι εξακολουθούν να κυριαρχούν στερεοτυπικές αντιλήψεις για την ελληνική ταυτότητα.
Όπως σημειώνει, στη διεθνή ποπ κουλτούρα οι Έλληνες συχνά παρουσιάζονται μέσα από περιοριστικά και ξεπερασμένα στερεότυπα, γεγονός που δεν επιτρέπει την ανάδειξη πιο σύνθετων και σύγχρονων εκδοχών της ελληνικότητας. Ο ίδιος χαρακτηρίζει αυτή την προσέγγιση απογοητευτική και δημιουργικά φτωχή, προσθέτοντας ότι η παρουσία έστω και λίγων Ελλήνων ηθοποιών σε μια τέτοια παραγωγή θα αποτελούσε μια ουσιαστική αναγνώριση της πολιτιστικής κληρονομιάς από την οποία αντλεί έμπνευση η ταινία.
Η συζήτηση που έχει ανοίξει γύρω από την «Οδύσσεια» του Νόλαν φαίνεται πως ξεπερνά τα όρια μιας κινηματογραφικής επιλογής. Αγγίζει ευρύτερα ζητήματα πολιτιστικής εκπροσώπησης, ταυτότητας και σεβασμού προς την ιστορική και λογοτεχνική παράδοση ενός έργου που θεωρείται θεμέλιο του δυτικού πολιτισμού.