Ἔνδον σκάπτε, ἔνδον ἡ πηγὴ τοῦ ἀγαθοῦ καὶ ἀεὶ ἀναβλύειν δυναμένη, ἐὰν ἀεὶ σκάπτῃς.
Να σκάβεις μέσα σου, εκεί βρίσκεται η πηγή του αγαθού, μια πηγή που μπορεί πάντοτε να αναβλύζει, αρκεί να συνεχίζεις να σκάβεις.
Μάρκου Αυρηλίου, «Τὰ εἰς ἑαυτόν», Βιβλίο 7, κεφ. 59, στ. 1
Οι άνθρωποι δεν αντέχουν να κοιτάξουν κατάματα τον εαυτό τους στον καθρέφτη γιατί τρέμουν στην ιδέα πως ενδέχεται να αντικρίσουν αλήθειες, τις οποίες επιλέγουν να αγνοούν. Προτιμούν να νιώθουν, να σκέφτονται, να αντιδρούν και γενικότερα να ζουν δι’ αντιπροσώπων. Κατοικούν (κρύβονται για την ακρίβεια) στις ζωές των άλλων και περιπλανώνται άσκοπα σε αλλότριες υποθέσεις.
Παρακολουθούν τηλεοπτικά προγράμματα, κινηματογραφικές ταινίες, βίντεο στο διαδίκτυο που δεν έχουν καμία σχέση με εκείνους και δεν πρόκειται να επηρεάσουν επ΄ αγαθώ τον δικό τους βίο. Ενθουσιάζονται και αποκαρδιώνονται, αγωνιούν κι αδημονούν για αναμετρήσεις ανώνυμων εταιριών που δραστηριοποιούνται στον αθλητισμό και συχνά φτάνουν στο σημείο να συγκρουστούν με συνανθρώπους τους (γνωστούς και αγνώστους, συγγενείς και συμπολίτες) για το ποιος εκατομμυριούχος αθλητής ή ιδιοκτήτης ομάδας θα έπρεπε να έχει ακόμα μεγαλύτερο μερίδιο δόξας, πλούτου, αναγνώρισης και επιρροής.
Καταναλώνουν το μεγαλύτερο μέρος του διαθέσιμου «ελεύθερου» χρόνου τους χάσκοντας μαγεμένοι μπροστά σε οθόνες φορητών τηλεφώνων, που εκπέμπουν προπαγάνδα λουσμένη σε κυανή ακτινοβολία. Χαίρονται με την ευαρέσκεια που δείχνουν άλλοι «χρήστες» (έξυπνος, τελικά, τούτος ο όρος του «χρήστη» που υπαινίσσεται εθισμό σε τοξικές ουσίες) και λυπούνται για την αδιαφορία τους. Λατρεύουν να διαφωνούν και να συγκρούονται στα μαρμαρένια αλώνια του αχανούς ψηφιακού ωκεανού για ένα σωρό ζητήματα που δεν τους αφορούν (ριάλιτι σόου, δηλώσεις διασήμων, επιδόσεις κομμάτων σε εκλογές, τελικοί πρωταθλημάτων και καλλιτεχνικές έριδες).
Σκοτώνουν τον χρόνο τους, το πολυτιμότερο αγαθό που διαθέτουν, για να λησμονήσουν τον εαυτό τους και την υποχρέωση να ζήσουν, να δημιουργήσουν ξεχωριστή προσωπικότητα, να βρουν υπαρκτικό νόημα, να το υπηρετήσουν και να δημιουργήσουν κάτι ολότελα δικό τους, που θα δικαιολογεί τα έτη που πέρασαν πάνω στη γήινη σφαίρα.
Η πλειοψηφία δεν αντέχει τον κάματο και την πειθαρχία που απαιτείται για να αναπτύξει αυθεντική σκέψη, να οδεύσει προς μία κατεύθυνση που δεν θα έχει υποδείξει άλλος, να εργαστεί για έναν σκοπό που θα έχει οριστεί από τη δική της συνείδηση. Καταστρέφει ό,τι υφίσταται εντός της για να χτίσει σαθρά οικοδομήματα πάνω σε σκέψεις και επιδιώξεις τρίτων. Είναι βαρύ φορτίο και απαιτητική η συντροφιά της αλήθειας και λίγοι είναι όσοι την επιθυμούν. Κι αδιάκοπα αναζητούν ήρωες, ηγέτες, οδηγούς και πρότυπα. Ψάχνουν από το ένα τηλεοπτικό κανάλι στο άλλο, στις αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, σε κόμματα, σε βίντεο μικρής διαρκείας στο ίντερνετ, σε σέκτες και συλλόγους, σε γήπεδα και συναυλιακούς χώρους. Η έρευνά τους αποδίδει καρπούς που είναι σχεδόν πάντοτε κούφιοι.
Ηρωες, ηγέτες και πρότυπα δεν υπάρχουν στις μέρες μας. Κάποια θολά ίχνη από το πέρασμά τους από το ιστορικό προσκήνιο είναι αποτυπωμένα σε κείμενο, στα βιβλία. Γύρω μας είναι ξεκάθαρο, πάντως, ότι δεν κυκλοφορούν υψηλά ηθικά και πνευματικά αναστήματα. Ούτε πρόκειται να ψηλώσουν οι ολίγιστοι, αν τους δώσουμε εμείς ισχύ με το ενδιαφέρον μας και τη… συστράτευσή μας στην εκστρατεία τους να πλουτίσουν και να ταΐσουν το αδηφάγο εγώ τους. Ο Ρωμαίος αυτοκράτορας και στωικός φιλόσοφος Μάρκος Αυρήλιος (121-180 μ.Χ.), όπως και πολλοί άλλοι εργάτες του λόγου που προηγήθηκαν εκείνου, μας συμβουλεύει να αναζητούμε το αγαθό μέσα μας. Εκεί βρίσκεται η πηγή του, που δεν στερεύει ποτέ. Αρκεί να συνεχίσουμε να σκάβουμε… Ποιος μας εμποδίζει να προσπαθήσουμε να γίνουμε εμείς τα πρόσωπα που θα αντιμετωπίζαμε σαν πρότυπα, ήρωες και ηγέτες; Γιατί δεν εναρμονίζουμε τον βίο μας με τις ιδέες που θεωρούμε ότι υπηρετούν το αγαθό; Δεν είναι φυγομαχία να περιμένουμε άλλοι να κάνουν το έργο που οφείλουμε να ολοκληρώσουμε εμείς;
Εδώ αξίζει να σημειωθεί ότι στο ίδιο κεφάλαιο (Βιβλίο 7, κεφ. 61, στ. 1) του μνημειώδους έργου «Τὰ εἰς ἑαυτόν», ο Μάρκος Αυρήλιος συμβουλεύει τον αναγνώστη: «Ἡ βιωτικὴ τῇ παλαιστικῇ ὁμοιοτέρα ἤπερ τῇ ὀρχηστικῇ κατὰ τὸ πρὸς τὰ ἐμπίπτοντα καὶ οὐ προεγνωσμένα ἕτοιμος καὶ ἀπτὼς ἑστάναι». Η ζωή μοιάζει περισσότερο με την πάλη, παρά με τον χορό, γιατί απαιτεί να στέκεσαι έτοιμος και αμετακίνητος απέναντι σε όσα σου έρχονται ξαφνικά και απρόβλεπτα.
Να είμαστε πάντοτε έτοιμοι για τους αγώνες και τις μάχες που έρχονται. Η ζωή είναι πάλη…
