Τι αλλάζει με το νομοσχέδιο για την καταναλωτική πίστη που τέθηκε σε διαβούλευση
Διπλό δίχτυ προστασίας για τους καταναλωτές επιχειρεί να δημιουργήσει το νομοσχέδιο για την καταναλωτική πίστη, που έθεσε χθες σε δημόσια διαβούλευση ο υπουργός Ανάπτυξης Τάκης Θεοδωρικάκος. Τίθεται ανώτατο όριο τόσο στο Συνολικό Ετήσιο Πραγματικό Επιτόκιο (ΣΕΠΕ) όσο και στο συνολικό ποσό που μπορεί να κληθεί να επιστρέψει ένας δανειολήπτης για καταναλωτικά δάνεια.
- Από τον Βασίλη Παπακωνσταντόπουλο
Το πλαφόν αυτό στοχεύει να βάλει φρένο σε περιπτώσεις όπου οι τόκοι, οι προμήθειες και οι χρεώσεις οδηγούσαν σε δυσανάλογη αύξηση του τελικού χρέους, καθώς για χρόνια χιλιάδες δανειολήπτες βρέθηκαν να πληρώνουν πολλά περισσότερα από όσα αρχικά είχαν υπολογίσει.
Ειδικότερα, το ανώτατο όριο του ΣΕΠΕ δεν θα μπορεί να υπερβαίνει το 30% έως 50% του μέσου ΣΕΠΕ, όπως αυτό δημοσιεύεται σε τριμηνιαία βάση από την Τράπεζα της Ελλάδος. Το ακριβές ποσοστό θα καθορίζεται με απόφαση του υπουργού Ανάπτυξης και του υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, σε συνεργασία με τον διοικητή της Τραπέζης της Ελλάδος.
Επίσης, τίθενται όρια στο ποσό της αύξησης το αρχικού κεφαλαίου του δανείου κατά την αποπληρωμή. Συγκεκριμένα, το τελικό ποσό που θα πληρώνει ο δανειολήπτης δεν θα μπορεί να ξεπερνά
• το 60% για δάνεια έως και τέσσερα χρόνια,
• το 70% για δάνεια άνω των τεσσάρων ετών και μέχρι τα οκτώ έτη και
• το 75% για δάνεια άνω των οκτώ ετών.
Με τη νέα ρύθμιση, λοιπόν, επιχειρείται να υπάρχουν προβλεψιμότητα και έλεγχος στο τελικό κόστος. Στην πράξη, εάν ένας καταναλωτής λάβει δάνειο 10.000 ευρώ με διάρκεια τριών ετών, το συνολικό ποσό που θα κληθεί να επιστρέψει δεν θα μπορεί να ξεπεράσει τα 16.000 ευρώ. Η συγκεκριμένη παρέμβαση αποτελεί μία από τις σημαντικότερες αλλαγές που εισάγει το νέο πλαίσιο, καθώς μεταφέρει το βάρος από το ονομαστικό επιτόκιο στο πραγματικό ποσό που τελικά καλείται να πληρώσει ο καταναλωτής, ανεξαρτήτως του τρόπου με τον οποίο επιμερίζονται οι επιμέρους χρεώσεις.
Η πλήρης εφαρμογή της οδηγίας που αφορά τις δανειακές συμβάσεις θα ισχύσει από τις 20 Νοεμβρίου, χωρίς αναδρομική ισχύ. Οσον αφορά τις πιστωτικές κάρτες, υπάγονται στο νέο πλαίσιο, καλύπτονται από τις διατάξεις περί διαφάνειας, ενημέρωσης και προστασίας των καταναλωτών, δεν εφαρμόζεται όμως το πλαφόν (60%-70%-75%) στο συνολικό κόστος αποπληρωμής. καθώς δεν έχουν προκαθορισμένη διάρκεια αποπληρωμής όπως ένα καταναλωτικό δάνειο. Το σχέδιο νόμου προβλέπει ότι οι κάρτες θα υπόκεινται μόνο στο ανώτατο όριο του συνολικού ετήσιου πραγματικού επιτοκίου που δεν θα μπορεί να υπερβαίνει το μέσο ΣΕΠΕ της αγοράς, προσαυξημένο κατά 30% έως 50%.
Με άλλη διάταξη οι πιστωτικοί φορείς απαγορεύεται να χρησιμοποιούν δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα που σχετίζονται με τη διάγνωση ογκολογικής ασθένειας καταναλωτή για σκοπούς ασφαλιστικής σύμβασης συνδεδεμένης με σύμβαση πίστωσης, εφόσον έχουν παρέλθει πέντε έτη από την ολοκλήρωση της θεραπείας του. Οπως επισημαίνει το υπουργείο Ανάπτυξης, με τη ρύθμιση αυτή διευκολύνεται η ισότιμη πρόσβαση των καταναλωτών σε πιστωτικά προϊόντα και αίρεται η ενδεχόμενη δυσμενή τους μεταχείριση.
Συνολικά, η νέα νομοθετική παρέμβαση φιλοδοξεί να δημιουργήσει ένα πιο δίκαιο, ασφαλές, αυστηρό και διαφανές πλαίσιο, ενσωματώνοντας τέσσερις ευρωπαϊκές οδηγίες που αφορούν την καταναλωτική πίστη, τη σύναψη συμβάσεων εξ αποστάσεως, την πράσινη μετάβαση και το δικαίωμα στην επισκευή, με το υπουργείο Ανάπτυξης να προσθέτει επιπλέον μέτρα προστασίας. Η δημόσια διαβούλευση του νομοσχεδίου θα διαρκέσει μέχρι τη Δευτέρα 29 Ιουνίου.
Αφορά καταναλωτικά, επισκευαστικά, κάρτες
Οι ρυθμίσεις καλύπτουν δανειακές συμβάσεις χωρίς εμπράγματες εξασφαλίσεις επί ακινήτων (π.χ. υποθήκη), δηλαδή δάνεια που δε συνδέονται με υποθήκη ή άλλο περιουσιακό στοιχείο. Πρόκειται κυρίως για καταναλωτικά δάνεια, επισκευαστικά δάνεια και πιστωτικές κάρτες, για ποσά έως 100.000 ευρώ. Αφορά ουσιαστικά το μεγαλύτερο μέρος της καθημερινής χρηματοδότησης των νοικοκυριών από τις τράπεζες
Μπαίνει τέλος στα ψιλά γράμματα
Το νομοσχέδιο επιχειρεί επίσης να αντιμετωπίσει τους δυσνόητους όρους συμβολαίων και τις κρυφές επιβαρύνσεις, βάζοντας τέλος στα λεγόμενα «ψιλά γράμματα». Πλέον οι όροι των συμβάσεων θα πρέπει να είναι ξεκάθαροι και προσβάσιμοι στον μέσο καταναλωτή, ώστε να μην υπάρχουν παγίδες ή παρανοήσεις που οδηγούν σε επιπλέον οικονομική επιβάρυνση.
Στο πλαίσιο αυτό το υπουργείο Ανάπτυξης δίνει ιδιαίτερη έμφαση στη διαφάνεια των τραπεζικών συμβάσεων. Οι τράπεζες θα υποχρεούνται πλέον να παρουσιάζουν με σαφή και κατανοητό τρόπο όλες τις χρεώσεις, τα επιτόκια, τις προμήθειες αλλά και τους κινδύνους που μπορεί να συνεπάγεται ένας δανεισμός. Η πλήρης ενημέρωση του καταναλωτή αποτελεί βασική προϋπόθεση για μια υγιή αγορά χρηματοδότησης.
Υπαναχώρηση
Πέρα από αυτό κάθε δανειολήπτης έχει ήδη δικαίωμα υπαναχώρησης μέσα σε 14 ημέρες από την υπογραφή της σύμβασης και πλέον το πλαίσιο γίνεται πιο σαφές και ξεκάθαρο. Κάθε πολίτης μπορεί να ακυρώσει το δάνειο χωρίς κυρώσεις και υποχρέωση αιτιολόγησης, εφόσον διαπιστώσει ότι οι όροι δεν τον εξυπηρετούν ή αν αλλάξει γνώμη. Πρόκειται για μια διάταξη που ενισχύει τη διαπραγματευτική θέση των καταναλωτών και εναρμονίζει την ελληνική νομοθεσία με τα ευρωπαϊκά πρότυπα προστασίας. Η αρχή είναι ότι όσο εύκολα μπαίνεις σε μια σύμβαση τόσο εύκολα πρέπει να μπορείς και να βγεις.
Αναφορικά με τη δεύτερη ευρωπαϊκή οδηγία που αφορά τις συμβάσεις εξ αποστάσεως, σε μια εποχή όπου οι τραπεζικές υπηρεσίες γίνονται όλο και πιο ψηφιακές, το νομοσχέδιο προβλέπει ότι ο πολίτης θα έχει δικαίωμα να μιλήσει με φυσικό πρόσωπο ζητώντας την ανθρώπινη παρέμβαση. Δεν θα είναι υποχρεωμένος να εξυπηρετείται μόνο από αυτοματοποιημένα συστήματα ή chatbots, κάτι ιδιαίτερα σημαντικό για ηλικιωμένους και ευάλωτες κοινωνικές ομάδες.
