Δύο πρόσφατα γεγονότα με έβαλαν σε σκέψη με συγκεκριμένες θεωρήσεις που έχουμε στη χώρα μας. Καταρχάς, η καινούργια τηλεοπτική παραγωγή που αφηγείται τη ζωή του νεαρού Αμερικανού εθνάρχη Τζορτζ Ουάσινγκτον. Με απαράμιλλη δραματική ένταση και ιστορική ευαισθησία, η σειρά σκιαγραφεί την ηρωική διαδρομή ενός ανθρώπου που από γαιοκτήμονας έγινε σύμβολο ελευθερίας. Κάθε επεισόδιο αποπνέει φλογερή αφοσίωση στην πατρίδα, αρετή και θάρρος απέναντι στην τυραννία, προσφέροντας μεγαλειώδη εικόνα πατριωτικής υπερηφάνειας και έμπνευσης από τις θυσίες που γέννησαν ένα έθνος, ενώ ο πρωταγωνιστής αναδεικνύεται ως πρότυπο ακεραιότητας και ανιδιοτελούς ηγεσίας.
Υστερα διάβασα τις εύστοχες παρατηρήσεις του αγαπημένου μου σύγχρονου ψυχολόγου Τζόρνταν Πίτερσον σε πρόσφατο κείμενό του για τα 250 έτη αμερικανικής ανεξαρτησίας. Εκεί επισημαίνει ότι οι Αμερικανοί πιστεύουν στην αέναη επιβράβευση της επιτυχίας. Σε αντίθεση με άλλες δυτικές δημοκρατίες όπου το κατόρθωμα συχνά ταυτίζεται με εκμετάλλευση και η φιλοδοξία με αλαζονεία, στην Αμερική η προσπάθεια θαυμάζεται και η επιτυχία εορτάζεται. Αυτό ενθαρρύνει περισσότερους να αγωνιστούν και να ευδοκιμήσουν, καθιστώντας τη χώρα πιο καινοτόμο και παραγωγική από οποιονδήποτε άλλον λαό. Ο Πίτερσον αποκαλεί την Αμερική «φως του κόσμου», υπογραμμίζοντας την ικανότητά της να εμπνέει ελπίδα σε όσους υποφέρουν από αυταρχικά καθεστώτα.
Σε αντίθεση, στην Ελλάδα, παρά την Ιστορία μας των 5.000 ετών και τον πλούτο των παραδόσεων, δυσκολευόμαστε να δημιουργήσουμε τηλεοπτικές σειρές ή ταινίες που να εξυμνούν με ζέση την εθνική κληρονομιά. Παρά το γεγονός ότι η Ιστορία μας προσφέρει άφθονο υλικό για τέτοιες επικές αφηγήσεις, η έντονη προβολή της εθνικής ταυτότητας, των συμβόλων και των παραδοσιακών αξιών συναντά συχνά δισταγμούς ή επιφυλάξεις. Δεν διαθέτουμε ακόμη την αβίαστη τόλμη να εκφράσουμε με παθιασμένο τρόπο την αγάπη για την πατρίδα και την πίστη στην ατομική ευδοκίμηση.
Η Αμερική, μολονότι είναι μια χώρα μόλις 250 ετών, που θριαμβεύει, διαθέτει πολλαπλάσιο πατριωτισμό από εμάς που αποτελούμε το αρχαιότερο έθνος στον πλανήτη! Αυτή η πραγματικότητα αναδεικνύει με έντονο τρόπο την ανάγκη η Ελλάδα να παραδειγματιστεί από τα δύο αυτά στοιχεία της αμερικανικής κουλτούρας: την εξύμνηση της επιτυχίας -και όχι της μετριότητας- και τον έντονο πατριωτισμό. Μόνο υιοθετώντας αυτή τη διπλή στάση, δηλαδή την ανεπιφύλακτη χαρά για το κατόρθωμα και την ανοιχτή, παθιασμένη αγάπη για το έθνος, θα μπορέσουμε να ξεπεράσουμε τους δισταγμούς μας, να προβάλουμε με μεγαλοπρέπεια τον ιστορικό μας πλούτο και να εμπνεύσουμε τις νέες γενιές με ηρωικές αφηγήσεις και ακλόνητη πίστη στις ρίζες μας, μετατρέποντας την αρχαία μας κληρονομιά σε ζωντανή πηγή δύναμης και υπερηφάνειας.
