Σε διπλωματικό μαραθώνιο για την άρση του αμερικανικού μπλόκου στα μαχητικά F-35 έχει αποδυθεί η Τουρκία, επιδιώκοντας να εξασφαλίσει τη συγκατάθεση της Ρωσίας προκειμένου να μετακινήσει το αντιπυραυλικό σύστημα S-400 εκτός της επικράτειάς της. Σύμφωνα με αποκαλυπτικό δημοσίευμα του Bloomberg, η Άγκυρα κατέθεσε επίσημο αίτημα στη Μόσχα τις προηγούμενες εβδομάδες, προτείνοντας τη μεταφορά των ρωσικών στοιχείων σε τρίτη χώρα, ως μια έσχατη προσπάθεια να καμφθούν οι αντιρρήσεις της Ουάσινγκτον.
Η κίνηση αυτή ακολουθεί μια παλαιότερη εισήγηση του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν για απευθείας επιστροφή των S-400 στη Ρωσία, η οποία ωστόσο δεν τελεσφόρησε. Παράλληλα, πηγές με γνώση των παρασκηνιακών διαβουλεύσεων αναφέρουν ότι η Τουρκία είχε προτείνει νωρίτερα στους Αμερικανούς να διατηρήσει το σύστημα σε δικό της έδαφος, δίνοντας όμως στις ΗΠΑ το δικαίωμα εποπτείας της λειτουργίας του για να διασφαλιστεί ότι δεν κινδυνεύουν τα δεδομένα stealth των F-35. Η πρόταση αυτή απορρίφθηκε από την Ουάσινγκτον, με τους Τούρκους αξιωματούχους να διευκρινίζουν ότι οι S-400 παραμένουν σήμερα ανενεργοί στις αποθήκες.
Το ζήτημα φαίνεται πως βρέθηκε ψηλά στην ατζέντα της συνάντησης που είχε τον Ιούνιο στο Καζάν ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν, με τον Βλαντίμιρ Πούτιν. Από την πλευρά του, το Κρεμλίνο τηρεί στάση αναμονής χωρίς να έχει δώσει ακόμη οριστική απάντηση. Ο εκπρόσωπος της ρωσικής προεδρίας, Ντμίτρι Πεσκόφ, περιορίστηκε να χαρακτηρίσει την υπόθεση «εξαιρετικά ευαίσθητη», επιβεβαιώνοντας απλώς τη συνέχεια των διμερών επαφών.
Η στάση του Τραμπ
Το timing της τουρκικής πίεσης συνδέεται άμεσα με τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ, στο περιθώριο της οποίας ο Ντόναλντ Τραμπ άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο να ανατρέψει την απαγόρευση πώλησης των F-35. Ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε ότι, αν και δεν έχει λάβει τελικές αποφάσεις, αναγνωρίζει τη συνεισφορά της Άγκυρας σε πολλά επίπεδα.
Ωστόσο, το κλίμα στην Ουάσινγκτον παραμένει περίπλοκο. Αμερικανοί γερουσιαστές εξέφρασαν άμεσα επιφυλάξεις, επισημαίνοντας ότι ακόμη και η μεταφορά των ρωσικών πυραύλων σε άλλη χώρα δεν εγγυάται την πλήρη άρση των ανησυχιών ασφαλείας των ΗΠΑ. Υπενθυμίζεται ότι η Τουρκία αποκλείστηκε από το πρόγραμμα των μαχητικών πέμπτης γενιάς το 2019, ενώ το 2020 της επιβλήθηκαν κυρώσεις μέσω του νόμου CAATSA, οι οποίες έπληξαν την εγχώρια αμυντική της βιομηχανία. Η στροφή της Άγκυρας προς τη Μόσχα είχε ξεκινήσει μετά το αποτυχημένο πραξικόπημα του 2016, με την τουρκική πλευρά να επικαλείται τότε την άρνηση της κυβέρνησης Ομπάμα να της προμηθεύσει το σύστημα Patriot.
