Η ενεργοποίηση της νέας ρύθμισης έως και 72 δόσεων για χρέη προς την Εφορία και τον ΕΦΚΑ παρουσιάστηκε από την κυβέρνηση ως μια δεύτερη ευκαιρία για όσους έχουν συσσωρεύσει ληξιπρόθεσμες οφειλές. Ωστόσο, πίσω από τη δυνατότητα αποπληρωμής σε έως έξι χρόνια κρύβεται μια αυστηρή ρύθμιση γεμάτη από όρους και προϋποθέσεις που περιορίζουν σημαντικά τον αριθμό των δικαιούχων.
Οι όροι υπαγωγής λειτουργούν ως διαδοχικοί «κόφτες», με αποτέλεσμα πολλοί φορολογούμενοι και ασφαλισμένοι να διαπιστώνουν ότι, παρά το γεγονός ότι έχουν ανάγκη τη ρύθμιση, δεν μπορούν τελικά να ενταχθούν. Η βασική φιλοσοφία του νέου πλαισίου είναι ότι δικαίωμα έχουν μόνο όσοι πληρούν όλες τις προϋποθέσεις ταυτόχρονα. Αν λείπει έστω και μία, η αίτηση απορρίπτεται.
Αυτό σημαίνει ότι η ρύθμιση δεν αφορά το σύνολο των οφειλετών, αλλά μια συγκεκριμένη κατηγορία πολιτών που έχουν παλαιά χρέη, δεν διαθέτουν ενεργές ρυθμίσεις για τις ίδιες οφειλές και έχουν τακτοποιήσει τις νεότερες υποχρεώσεις τους. Ολα αυτά την ώρα που τα ληξιπρόθεσμα χρέη προς την Εφορία αυξάνονται μήνα με τον μήνα, ενώ εδώ και καιρό οι συνολικές ληξιπρόθεσμες απλήρωτες εισφορές στα ασφαλιστικά ταμεία έχουν σπάσει και το ψυχολογικό όριο των 50 δισ. ευρώ.
Ποιους αφορά
Η ρύθμιση καλύπτει αποκλειστικά βεβαιωμένες οφειλές που είχαν καταστεί ληξιπρόθεσμες έως τις 31 Δεκεμβρίου 2023. Πρόκειται για χρέη προς την Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ) και προς τον ΕΦΚΑ, με διαφορετική ηλεκτρονική διαδικασία υποβολής της αίτησης σε κάθε περίπτωση. Για τις οφειλές προς την Εφορία η διαδικασία γίνεται μέσω της πλατφόρμας myAADE, ενώ για τις ασφαλιστικές οφειλές μέσω των ηλεκτρονικών υπηρεσιών του ΚΕΑΟ.
Πρόκειται για μια κυβερνητική προσπάθεια η οποία λίγα θα προσφέρει τελικά στους οφειλέτες, καθώς στη συντριπτική τους πλειονότητα δεν είναι «μπαταχτσήδες» αλλά φορολογούμενοι που αδυνατούν να αντεπεξέλθουν στη φορολαίλαπα της κυβέρνησης και την ακρίβεια. Σημειώνεται ότι το συνολικό ιδιωτικό χρέος στη χώρα μας προς Εφορία, ασφαλιστικά ταμεία, ΟΤΑ, τράπεζες και servicers ξεπερνά τα 410 δισ. ευρώ, όπως εκτιμά σε πρόσφατη έρευνά του το ΙΟΒΕ. Είναι ενδεικτικό πως τα χρέη στην Εφορία ξεπερνούν τα 111 δισ. ευρώ, σε τράπεζες και servicers τα 245 δισ. ευρώ και στα ασφαλιστικά ταμεία τα 50 δισ. ευρώ.
Η αίτηση
Για τις οφειλές προς την Εφορία οι αιτήσεις υποβάλλονται ηλεκτρονικά έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026 μέσω της πλατφόρμας myAADE, επιλέγοντας «Ο Λογαριασμός μου», στη συνέχεια «Ρυθμίσεις Οφειλών» και τέλος «Αίτηση Ρύθμισης Οφειλών ν. 5313/2026». Για τις ασφαλιστικές οφειλές η διαδικασία πραγματοποιείται μέσω των ηλεκτρονικών υπηρεσιών του ΚΕΑΟ.
Η ελάχιστη μηνιαία δόση είναι 30 ευρώ και ο αριθμός των δόσεων μπορεί να φτάσει έως τις 72, ανάλογα με το ύψος της οφειλής. Οσοι καταφέρουν να ενταχθούν και τηρούν τους όρους της ρύθμισης αποκτούν φορολογική ή ασφαλιστική ενημερότητα, αναστέλλονται τα αναγκαστικά μέτρα είσπραξης και, στην περίπτωση του ΕΦΚΑ, αναστέλλονται οι ποινικές διαδικασίες για όσο διάστημα εξυπηρετείται η ρύθμιση.
Ωστόσο, η πραγματική πρόκληση δεν είναι η υποβολή της αίτησης αλλά η διατήρηση της ρύθμισης σε βάθος έξι ετών. Για πολλούς επαγγελματίες και αυτοαπασχολουμένους η ταυτόχρονη εξυπηρέτηση των παλαιών και των νέων υποχρεώσεων αποτελεί ένα δύσκολο οικονομικό εγχείρημα. Γι’ αυτό αρκετοί φορείς της αγοράς εκτιμούν ότι, παρά την επαναφορά των 72 δόσεων, το νέο πλαίσιο δύσκολα θα οδηγήσει σε μαζική ένταξη οφειλετών, καθώς οι προϋποθέσεις αφήνουν εκτός σημαντικό μέρος όσων έχουν πραγματική ανάγκη μιας νέας ευκαιρίας.
Ποιοι δεν έχουν δικαίωμα ένταξης
Δικαίωμα ένταξης δεν έχουν όσοι έχουν αμετάκλητη καταδίκη για φοροδιαφυγή ή λαθρεμπορία. Παράλληλα, ακόμα και κατά τη διάρκεια της ρύθμισης, το Δημόσιο και ο ΕΦΚΑ διατηρούν σημαντικές εξουσίες, όπως ο συμψηφισμός απαιτήσεων ή η εγγραφή υποθηκών σε ορισμένες περιπτώσεις.
«Κόφτης»
1 Μόνο παλαιές οφειλές
Η πρώτη και σημαντικότερη προϋπόθεση είναι ότι στη ρύθμιση εντάσσονται μόνο χρέη που κατέστησαν ληξιπρόθεσμα ως το τέλος του 2023. Οποιαδήποτε οφειλή δημιουργήθηκε από την 1η Ιανουαρίου 2024 και μετά δεν μπορεί να υπαχθεί στις 72 δόσεις, παρά μόνο στην πάγια ρύθμιση της Εφορίας με τις 24 δόσεις ή στον πολυδιαφημισμένο εξωδικαστικό μηχανισμό. Αυτό σημαίνει ότι ένας επαγγελματίας με χρέη του 2022 και του 2025 δεν μπορεί να ρυθμίσει το σύνολο των υποχρεώσεών του με το νέο σχήμα.
2 Καμία ενεργή ρύθμιση
Οι οφειλές που θα ενταχθούν δεν πρέπει να βρίσκονται σε άλλο καθεστώς ρύθμισης κατά την ημερομηνία υποβολής της αίτησης. Με αυτόν τον τρόπο η κυβέρνηση περιορίζει σημαντικά τον αριθμό των οφειλετών που μπορούν να υπαχθούν στη ρύθμιση, ενώ την ίδια ώρα δεν επιβραβεύει τους συνεπείς και όσους κρατούν με νύχια και με δόντια ενεργές τις ρυθμίσεις. Αντίθετα, δικαίωμα έχουν όσοι είχαν ενταχθεί στο παρελθόν σε κάποια ρύθμιση, αλλά αυτή είχε χαθεί έως τις 20 Απριλίου 2026.
3 Οι νέες οφειλές
Πρόκειται ίσως για τη δυσκολότερη προϋπόθεση στην πράξη. Οποιος έχει δημιουργήσει νέες ληξιπρόθεσμες οφειλές μετά την 1η Ιανουαρίου 2024 δεν μπορεί να ενταχθεί στις 72 δόσεις, εάν προηγουμένως δεν τις εξοφλήσει ή δεν τις υπαγάγει στην πάγια ρύθμιση. Στην πράξη, χιλιάδες επαγγελματίες θα χρειαστεί να εξυπηρετούν ταυτόχρονα δύο διαφορετικές ρυθμίσεις: τις 72 δόσεις για τα παλαιά χρέη και την πάγια ρύθμιση για τα νεότερα. Με αυτόν τον τρόπο οι οφειλέτες κινδυνεύουν να χάσουν ξανά όλες τις ρυθμίσεις τους, με αποτέλεσμα να αναβιώσουν πλήρως οι οφειλές τους προς την Εφορία και τα ασφαλιστικά ταμεία. Με την ακρίβεια να σαρώνει την αγορά και την υπερφορολόγηση να γονατίζει πολίτες και επιχειρήσεις, θεωρείται βέβαιο πως ελάχιστοι θα καταφέρουν να κρατήσουν δύο ταυτόχρονες ρυθμίσεις, οι οποίες όμως δεν θα συνυπολογίζουν η μία την άλλη, δηλαδή το ποσό που θα μπορεί να καταβάλει οφειλέτης ανάλογα με το εισόδημά του.
4 Καμία διαγραφή προσαυξήσεων
Σε αντίθεση με παλαιότερες ρυθμίσεις, δεν προβλέπεται κανένα «κούρεμα» προσαυξήσεων ή τόκων. Οι προσαυξήσεις παραμένουν στο ακέραιο και ενσωματώνονται στο ποσό που θα ρυθμιστεί, ενώ η οφειλή συνεχίζει να επιβαρύνεται με το επιτόκιο της ρύθμισης. Ετσι, οφειλή 10.000 ευρώ που, λόγω τόκων και προσαυξήσεων, έχει φτάσει στα 22.000 ευρώ, θα ρυθμιστεί για το σύνολο του ποσού. Με την επιβάρυνση του επιτοκίου, η τελική αποπληρωμή μπορεί να προσεγγίσει ακόμη και τα 26.000 ευρώ. Δηλαδή ο οφειλέτης καταλήγει να πληρώσει ποσό που υπερβαίνει κατά πολύ το αρχικό κεφάλαιο.
5 Δηλώσεις και συνέπεια
Για την ένταξη στη ρύθμιση της ΑΑΔΕ θα πρέπει να έχουν υποβληθεί όλες οι δηλώσεις φορολογίας εισοδήματος της τελευταίας πενταετίας, έως και το φορολογικό έτος 2024. Παράλληλα, έναν μήνα μετά την υπαγωγή στη ρύθμιση δεν θα πρέπει να υπάρχουν νέες ληξιπρόθεσμες οφειλές που παραμένουν αρρύθμιστες.
6 Η ρύθμιση χάνεται εύκολα
Η ένταξη ολοκληρώνεται μόνο μετά την πληρωμή της πρώτης δόσης. Για την ΑΑΔΕ η πρώτη δόση πρέπει να καταβληθεί μέσα σε τρεις εργάσιμες ημέρες από την υποβολή της αίτησης, ενώ στον ΕΦΚΑ έως την τελευταία εργάσιμη ημέρα του μήνα υποβολής. Από εκεί και πέρα απαιτείται απόλυτη συνέπεια. Αν δεν πληρωθούν δύο διαδοχικές δόσεις ή δημιουργηθούν νέες αρρύθμιστες οφειλές, η ρύθμιση χάνεται και το σύνολο του υπόλοιπου χρέους καθίσταται άμεσα απαιτητό.
Τι δείχνουν τα στοιχεία
Η ανάγκη για μια αποτελεσματική ρύθμιση αποτυπώνεται στα ίδια τα στοιχεία της ΑΑΔΕ. Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα δεδομένα για τον Μάιο, περισσότεροι από 4,25 εκατομμύρια φορολογούμενοι έχουν ληξιπρόθεσμες οφειλές προς την Εφορία, με τον αριθμό των οφειλετών να συνεχίζει να αυξάνεται. Μέσα σε μόλις έναν μήνα, σε σύγκριση με τον Απρίλιο, οι οφειλέτες αυξήθηκαν κατά 9.460 πρόσωπα, γεγονός που δείχνει ότι το πρόβλημα όχι μόνο δεν περιορίζεται, αλλά εξακολουθεί να διευρύνεται.
Ενδιαφέρον παρουσιάζει η κατανομή των οφειλών. Η μεγαλύτερη αύξηση καταγράφηκε στα πολύ μικρά χρέη, καθώς οι οφειλέτες με οφειλές έως 50 ευρώ αυξήθηκαν κατά 76.938 άτομα. Σύμφωνα με την ανάλυση του Γραφείου Προϋπολογισμού του Κράτους στη Βουλή, σχεδόν το σύνολο αυτής της αύξησης προέρχεται από οφειλές μεταξύ 10 και 50 ευρώ, όπου προστέθηκαν 65.298 νέοι οφειλέτες. Την ίδια ώρα, αυξήθηκαν κατά 30.208 οι φορολογούμενοι με οφειλές από 3.001 έως 100.000 ευρώ, γεγονός που δείχνει ότι διευρύνεται και η δεξαμενή των μεγαλύτερων χρεών. Αντίθετα, στην κατηγορία οφειλών από 50 έως 3.000 ευρώ καταγράφηκε μείωση κατά 102.447 πρόσωπα, εξέλιξη που αποδίδεται κυρίως σε εξοφλήσεις ή μεταφορά οφειλετών σε άλλες κατηγορίες.
Συμμετοχή οφειλετών
Το μεγαλύτεΑρο πρόβλημα παραμένει η περιορισμένη συμμετοχή των οφειλετών σε υφιστάμενες ρυθμίσεις. Σύμφωνα με τα ίδια στοιχεία, μόλις το 6,83% του πραγματικού ληξιπρόθεσμου υπολοίπου βρίσκεται σήμερα σε καθεστώς ρύθμισης, ποσοστό που αντιστοιχεί σε περίπου 5,39 δισ. ευρώ. Η εικόνα αυτή καταδεικνύει ότι η μεγάλη πλειονότητα των χρεών παραμένει εκτός οποιασδήποτε διαδικασίας αποπληρωμής, γεγονός που ενισχύει τις εκτιμήσεις ότι οι υφιστάμενοι όροι ένταξης δεν καλύπτουν τις πραγματικές ανάγκες σημαντικού μέρους των οφειλετών.
Τα υψηλότερα ποσοστά συμμετοχής σε ρυθμίσεις εμφανίζονται στις μεσαίες κατηγορίες οφειλών. Συγκεκριμένα, το 18,65% των συνολικών ρυθμισμένων οφειλών αφορά χρέη από 10.001 έως 100.000 ευρώ. Στα φυσικά πρόσωπα, μεγαλύτερη κινητικότητα καταγράφεται στις οφειλές από 500 έως 10.000 ευρώ, ενώ στα νομικά πρόσωπα κυριαρχούν οι ρυθμίσεις για χρέη από 10.001 έως 100.000 ευρώ. Τα στοιχεία αυτά εξηγούν γιατί η νέα ρύθμιση των 72 δόσεων θεωρείται κρίσιμη, αλλά ταυτόχρονα αναδεικνύουν και το βασικό ερώτημα: πόσοι από τα εκατομμύρια των οφειλετών θα καταφέρουν τελικά να ξεπεράσουν τους αυστηρούς όρους και να ενταχθούν σε αυτή.
