Η Κύπρος μας δείχνει το δρόμο… για το κυνήγι του λαγοκέφαλου ποικιλοτρόπως, αλλά και τον τρόπο προστασίας του περιβάλλοντος και των σπάνιων θαλάσσιων ειδών όπως της χελώνας καρέτα καρέτα και της φώκιας μονάχους μονάχους.
Ως γνωστόν το Κυπριακό Τμήμα Αλιείας και Θαλασσίων Ερευνών επιδότησε πρώτο τους ψαράδες με περισσότερα από 4 ευρώ το κιλό, για τους λαγοκέφαλους που πιάνουν και παραδίδουν προς καταστροφή από τις θάλασσες της Κύπρου, ενώ ταυτόχρονα χρηματοδότησαν και συλλόγους ψαράδων που εντείνουν το ψάρεμα του λαγοκέφαλου κατά την αναπαραγωγική περίοδο του είδους, με σκοπό τον περιορισμό της εξάπλωσής του.
Αποστολή στην Κύπρο: Μαρία Ανδρέου
Η Ελλάδα παραδειγματίστηκε από την Κύπρο και έτσι το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Περιβάλλοντος και Αγροτικής Ανάπτυξης, κατάρτισε ένα σχέδιο που περιλαμβάνει την επιδότηση των ψαράδων που παραδίδουν αλιευμένους λαγοκέφαλους, ακολουθώντας την αντίστοιχη πρακτική που εφαρμόζει η Κύπρος.
Η ασπίδα που μας δίνει η χελώνα καρέτα καρέτα
Στην Πάφο της Κύπρου, ο Δήμος Πεγείας, το Υπουργείο Γεωργίας Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος της Κύπρου, το Τμήμα Αλιείας και Θαλασσίων Ερευνών, η Μη Κυβερνητική Οργάνωση “MOm”, με έδρα την Ελλάδα, που μελετά και προστατεύει τη Μεσογειακή Φώκια “Monachus Monachus” αλλά και το ξενοδοχείο “Cap St George’s Hotel & Resort”, πραγματοποιούν σημαντικές εργασίες για τη διάσωση της Μεσογειακής Φώκιας αλλά και της Χελώνας Καρέτα-Καρέτα καθώς και της Πράσινης Χελώνας.
Σε συζήτησή μας με τον αρμόδιο για το Περιβάλλον στο Υπουργείο Γεωργίας και Αγροτικής Ανάπτυξης της Κύπρου κ. Χάρη Νικολάου, μας είπε μεταξύ άλλων ότι επιστήμονες εξέτασαν το περιεχόμενο στομαχιών νεκρών χελωνών καρέτα -καρέτα που είχαν ξεβραστεί στην Κύπρο και εντόπισαν υπολείμματα λαγοκέφαλων. Το εύρημα αυτό αποτέλεσε την πρώτη σαφή απόδειξη ότι οι χελώνες όχι μόνο επιτίθενται στους λαγοκέφαλους αλλά τους καταναλώνουν συστηματικά.
Οι ερευνητές μάλιστα εκτίμησαν ότι η καρέτα -καρέτα διαθέτει φυσική ανθεκτικότητα στις τοξίνες ή μηχανισμούς που της επιτρέπουν να διαχειρίζονται τις ποσότητες τετροδοτοξίνης που προσλαμβάνει. Το ζήτημα που εξακολουθεί να μελετάται αυτή την περίοδο από την επιστημονική κοινότητα έχει τεράστια οικολογική σημασία και θεωρείται πολύ σπουδαίο, γιατί τόσο η Ελλάδα όσο και η Κύπρος φιλοξενεί μερικούς από τους σημαντικότερους πληθυσμούς καρέτα καρέτα στην Μεσόγειο. Οι παραλίες ωοτοκίας της Ζακύνθου, του Κυπαρισσιάκου κόλπου, της Κρήτης, αποτελούν καταφύγιο για το είδος στην χώρα μας. Από την άλλη μεριά η χερσόνησος του Ακάμα στη δυτική Κύπρο διαθέτει μοναδικές παραλίες για τις προστατευόμενες θαλάσσιες χελώνες Καρέτα-Καρέτα και Πράσινη Χελώνα. Ο σημαντικότερος βιότοπος αναπαραγωγής τους βρίσκεται συγκεκριμένα στην περιοχή Λάρα-Τοξεύτρα, καθώς και στον Κόλπο Χρυσοχούς κοντά στο Λατσί.
Ξεκινήσαμε από την Πέγεια και τον Άγιο Γεώργιο με αυτοκινητάκι Buggy καθώς ο δρόμος είναι χωμάτινος και όλο αυτό το οδοιπορικό έγινε με την πολύτιμη βοήθεια του Διευθυντή Ανάπτυξης του Ξενοδοχείου Cap St Georges κ. Κωνσταντίνου Μαλαού. Όπως μας τόνισε στην ξενάγηση μας ο κ. Κωνσταντίνος Μαλαού, η διατήρηση των πληθυσμών της καρέτα -καρέτα ίσως βοηθήσει στον φυσικό έλεγχο του λαγοκέφαλου ενός ξενικού είδους που απειλεί την Μεσόγειο. Όπως ο ίδιος τόνισε: «Η χελώνα που προστατεύεται εδώ και δεκαετίες από περιβαλλοντολογικές οργανώσεις και κρατικούς φορείς της Ελλάδας, της Κύπρου μπορεί να λειτουργήσει και ως φυσικός μας σύμμαχος. Η ανακάλυψη ότι ένας φυσικός θηρευτής, όπως η χελώνα, αξιοποιεί τον λαγοκέφαλο ως τροφή, αποτελεί μια από τις πιο αισιόδοξες ειδήσεις. Ο πραγματικός φρουρός για τους λαγοκέφαλους είναι οι ψαράδες μας αλλά και η καρέτα- καρέτα που διασχίζει αθόρυβα τον Μεσόγειο».
Να λοιπόν που η καρέτα -καρέτα είναι ο φυσικός εχθρός του λαγοκέφαλου. Το τοξικό ψάρι που έφτασε στην Μεσόγειο από την Ερυθρά Θάλασσα μέσω της Διώρυγας του Σουέζ εξαπλώθηκε με εντυπωσιακή ταχύτητα προκαλώντας τόσο ζημιές στα αλιευτικά εργαλεία, μειώνοντας των πληθυσμών των ψαριών, όσο και ανησυχία για την δημόσια υγεία και τους λουόμενους. Οι επιστημονικές έρευνες λοιπόν των τελευταίων ετών που αποκάλυψαν ότι η θαλάσσια χελώνα καρέτα -καρέτα ένα από τα πλέον προστατευόμενα είδη της Μεσογείου τρέφεται με λαγοκέφαλους χωρίς ιδιαίτερο πρόβλημα, μας δίνει μεγάλη ελπίδα.
Η καρέτα -καρέτα έχει πανίσχυρα σαγόνια και διαθέτει φυσική ανθεκτικότητα στις τοξίνες από τις ποσότητες τετροδοτοξίνης που προσλαμβάνει από την κατάποση λαγοκέφαλου. Να τονίσουμε ότι στην παραλία Ακάμα που κάνουν τις φωλιές και γεννάνε τα αβγά τους οι χελώνες καρέτα -καρέτα, δεν επιτρέπονται ομπρέλες και ξαπλώστρες. Οι χελώνες καρέτα -καρέτα ζουν εβδομήντα χρόνια και γεννάνε όταν είναι στα 25 τους χρόνια.
Η διάσωση της φώκιας Μοnachus –Monachus
Στο πλούσιο σε ενέργεια και πολιτιστική κληρονομιά Ακρωτήρι του Αγίου Γεωργίου στην Πέγεια, βρίσκονται όμως και οι θαλασσινές σπηλιές που αποτελούν καταφύγιο για τις φώκιες Monachus Monachus.
Με φόντο τις σπηλιές ο κ. Κωνσταντίνος Μαλαού εξήρε το πρόγραμμα Παρακολούθησης της Μεσογειακής Φώκιας που υλοποιείται από το Υπουργείο και το Τμήμα Αλιείας και Θαλασσίων Ερευνών της Κύπρου και μας ανέφερε ότι το πρόγραμμα έχει διαδραματίσει καταλυτικό ρόλο στην αύξηση του πληθυσμού του είδους στην Κύπρο, ο οποίος ανέρχεται σήμερα σε 20-22 φώκιες με τεκμηριωμένες γεννήσεις σχεδόν σε ετήσια βάση.
Ο κ. Μαλαού μας τόνισε τη σημασία της Μεσογειακής Φώκιας για την οικολογική ισορροπία της περιοχής και επανέλαβε τη δέσμευση του Resort Cap St Georges στην υποστήριξη δράσεων παρακολούθησης των θηλαστικών ακόμη και μέσα από κάμερες κατά την περίοδο της αναπαραγωγής τους στις σπηλιές, για την συνδρομή της οποιαδήποτε βοήθειας καθώς οι μεσογειακές φώκιες αν και περνούν το μεγαλύτερο μέρος της ζωής τους στο νερό, χρησιμοποιούν παράκτιες θαλάσσιες σπηλιές για να γεννήσουν. Οι φώκιες για να γεννήσουν χρειάζονται σπηλιές που να έχουν χώρο, να έχουν πλάτωμα από βράχο που να μην έχει νερό, και να έχουν και φαγητό. Το ξενοδοχείο Cap St Georges, προμηθεύει φαγητό στις σπηλιές για τις φώκιες κατά την διάρκεια της αναπαραγωγής. Το Resort εξελίσσεται παράλληλα με την φύση, γι’ αυτό απαγορεύει τον φωτισμό μέσα στην θάλασσα, τα θαλάσσια σπορ, το ψάρεμα, τις ομπρέλες και τις ξαπλώστρες, συνδράμοντας το Υπουργείο Περιβάλλοντος κατά την αναπαραγωγή της χελώνας καρέτα -καρέτα και την προστασία των αβγών της στην παραλία. Στη συνεχιζόμενη προσπάθεια για τη διασφάλιση του μέλλοντος αυτού του σπάνιου και θαλάσσιου θηλαστικού που θεωρείται το πλέον απειλούμενο στην Ευρώπη.
Η πιο σημαντική στιγμή, για τους οικολογικούς φορείς της Κύπρου, όπως μας λέει ο κ. Μαλαού ήταν η απελευθέρωση της μικρής ορφανής φώκιας ‘Παναγής’. Ο ‘Παναγής’ γεννήθηκε στη θαλάσσια περιοχή της Αγίας Νάπας, διασώθηκε από την Κυπριακή Ομάδα Παρακολούθησης, νοσηλεύτηκε μετά από σοβαρό πρόβλημα υγείας σε ειδικό κέντρο αποκατάστασης στην Ελλάδα -υπό τη φροντίδα της “Mom”- και απελευθερώθηκε στη θάλασσα της παραλίας του Ακάμα. Ο ‘Παναγής’ επέστρεψε στο φυσικό του περιβάλλον υγιής, προσφέροντας μια ελπιδοφόρα εικόνα για το μέλλον της Μεσογειακής Φώκιας.
