Νέα δυνατότητα να προστατεύσουν την προσωπική τους περιουσία από χρέη που συνοδεύουν μια κληρονομιά αποκτούν χιλιάδες κληρονόμοι, μέσω μεταβατικής διάταξης του νέου κληρονομικού δικαίου. Η ρύθμιση αφορά πρόσωπα που δεν είχαν προχωρήσει εγκαίρως σε αποδοχή κληρονομιάς με το ευεργέτημα της απογραφής και συνοδεύεται από συγκεκριμένες προϋποθέσεις αλλά και αυστηρή προθεσμία.
Το νέο πλαίσιο αφορά κληρονόμους προσώπων που απεβίωσαν έως τις 22 Μαΐου 2026, οι οποίοι έχουν περιθώριο μέχρι τις 22 Νοεμβρίου 2026 να αξιοποιήσουν τη μεταβατική διάταξη.
Πώς μπορούν να περιορίσουν την ευθύνη για τα χρέη
Μέχρι τη συγκεκριμένη ημερομηνία, οι ενδιαφερόμενοι έχουν τη δυνατότητα να προσφύγουν στο δικαστήριο και να ζητήσουν τον διορισμό επιμελητή και πραγματογνωμόνων, προκειμένου να πραγματοποιηθεί απογραφή της κληρονομιαίας περιουσίας.
Για να ενεργοποιηθεί η συγκεκριμένη δυνατότητα, θα πρέπει κατά τον χρόνο κατάθεσης της αίτησης να μην έχει ήδη πραγματοποιηθεί πράξη αναγκαστικής εκτέλεσης σε βάρος της προσωπικής περιουσίας του κληρονόμου. Παράλληλα, δεν θα πρέπει να συντρέχει λόγος έκπτωσής του από το ευεργέτημα της απογραφής.
Τι ισχύει για την αποποίηση κληρονομιάς
Το νέο κληρονομικό δίκαιο φέρνει αλλαγές και στο καθεστώς της αποποίησης. Η σχετική προθεσμία διαμορφώνεται στους τέσσερις μήνες από τη στιγμή κατά την οποία ο κληρονόμος πληροφορήθηκε τόσο την επαγωγή της κληρονομιάς όσο και τον λόγο για τον οποίο καλείται σε αυτή.
Για τους κατοίκους του εξωτερικού, το χρονικό περιθώριο φθάνει το ένα έτος. Στις περιπτώσεις κατά τις οποίες υπάρχει διαθήκη ή κληρονομική σύμβαση, η προθεσμία αρχίζει να υπολογίζεται από τη δημοσίευσή της. Ο βασικός κορμός του νέου κληρονομικού δικαίου τίθεται σε εφαρμογή στις 16 Σεπτεμβρίου 2026, αλλάζοντας ουσιαστικά τον τρόπο αντιμετώπισης των χρεών που συνοδεύουν μια κληρονομιά.
Με το νέο καθεστώς, η κληρονομιαία περιουσία διαχωρίζεται από την ατομική περιουσία του κληρονόμου και εκκαθαρίζεται αυτοτελώς. Οι δανειστές ικανοποιούνται από τα περιουσιακά στοιχεία της ίδιας της κληρονομιάς και, εφόσον μετά την εξόφληση των υποχρεώσεων απομένει περιουσία, αυτή περιέρχεται στους κληρονόμους.
Φόρος κληρονομιάς: Προθεσμίες και αφορολόγητα
Ανεξάρτητα από τις αλλαγές στο κληρονομικό δίκαιο, οι φορολογικές υποχρεώσεις που προκύπτουν από την απόκτηση κληρονομιαίας περιουσίας εξακολουθούν να ισχύουν.
Κατά κανόνα, η δήλωση φόρου κληρονομιάς πρέπει να υποβάλλεται μέσα σε εννέα μήνες, όταν ο θάνατος έχει επέλθει στην Ελλάδα. Η προθεσμία αυξάνεται στο ένα έτος όταν ο θάνατος έχει συμβεί στο εξωτερικό ή όταν οι κληρονόμοι διέμεναν εκτός Ελλάδας.
Το ύψος του φόρου εξαρτάται από τον βαθμό συγγένειας. Στην Α΄ κατηγορία το αφορολόγητο όριο ανέρχεται στις 150.000 ευρώ και ο ανώτατος συντελεστής φθάνει το 10%. Στη Β΄ κατηγορία το αφορολόγητο διαμορφώνεται στις 30.000 ευρώ, με ανώτατο συντελεστή 20%, ενώ στη Γ΄ κατηγορία περιορίζεται στις 6.000 ευρώ και ο ανώτατος συντελεστής φθάνει το 40%.
Ξεχωριστό αφορολόγητο έως 400.000 ευρώ προβλέπεται, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, για τον σύζυγο, το μέρος συμφώνου συμβίωσης και τα ανήλικα τέκνα.
Ειδική απαλλαγή προβλέπεται και για την απόκτηση πρώτης κατοικίας μέσω κληρονομιάς. Το όριο φθάνει έως τις 200.000 ευρώ για άγαμο ή ανήλικο και έως τις 250.000 ευρώ για έγγαμο, ενώ προβλέπονται επιπλέον προσαυξήσεις ανάλογα με τον αριθμό των παιδιών.
