Η αντίστροφη μέτρηση για την ολοκλήρωση της ψηφοφορίας, στις 21 Σεπτεμβρίου του 2026, από την οποία θα προκύψουν τα νέα χαρτονομίσματα του ευρώ ήδη έχει αρχίσει.
Του Νάσου Χατζητσάκου
Οι Ευρωπαίοι, φυσικά και οι Ελληνες δεν καλούνται να διαλέξουν απλώς ένα χρώμα ή ένα πρόσωπο. Μπροστά τους βρίσκονται δέκα ολοκληρωμένες σειρές, από την Α έως την J, καθεμία με έξι χαρτονομίσματα: των 5, 10, 20, 50, 100 και 200 ευρώ. Ιδιαίτερη θέση ανάμεσά τους έχει το χαρτονόμισμα των 5 ευρώ, το οποίο κοσμεί το πρόσωπο της μοναδικής Μαρίας Κάλλας.
Η διαδικασία άρχισε στις 23 Ιουλίου και ολοκληρώνεται στις 21 Σεπτεμβρίου, σύμφωνα με όσα έχουν γίνει γνωστά από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ). Στην έρευνα μπορεί να συμμετάσχει οποιοσδήποτε, ανεξάρτητα από ηλικία, εθνικότητα ή τόπο κατοικίας, αρκεί να έχει πρόσβαση στο διαδίκτυο. Είναι διαθέσιμη και στις 24 επίσημες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ενωσης, είναι ανώνυμη και έχει σχεδιαστεί ώστε η προτίμηση κάθε συμμετέχοντα να προσμετράται μία φορά.
Διαβάστε ακόμα: ΕΚΤ: Φόβοι για διόρθωση στην AI – 440 δισ. ευρώ σε κίνδυνο
Πού μπορούν να ψηφίσουν οι ενδιαφερόμενοι; Η διαδικασία γίνεται αποκλειστικά ηλεκτρονικά, μέσα από την ειδική πλατφόρμα που έχει δημιουργήσει η ΕΚΤ για τα νέα χαρτονομίσματα. Συγκεκριμένα, οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να μπουν απευθείας στη διεύθυνση https://surveys.ecb.europa.eu/10b/neweuro/, να δουν τις δέκα υποψήφιες σειρές και να καταθέσουν την προτίμησή τους.
Υπάρχει, πάντως, μια σημαντική λεπτομέρεια. Δεν πρόκειται για μια δεσμευτική ψηφοφορία. Το διοικητικό συμβούλιο της ΕΚΤ, με βάση τα αποτελέσματα που θα προκύψουν με το «κλείσιμο» της διαδικτυακής «κάλπης», θα λάβει την τελική απόφαση προς το τέλος του 2026, συνεκτιμώντας τις απαντήσεις των πολιτών, την τεχνική αξιολόγηση και τα συμπεράσματα της επιτροπής του διαγωνισμού. Παράλληλα, μια ανεξάρτητη εταιρεία πραγματοποιεί δεύτερη έρευνα με τις ίδιες ερωτήσεις, σε αντιπροσωπευτικό δείγμα πολιτών της Ευρωζώνης, ούτως ώστε να υπάρξει μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα για τις επιλογές των Ευρωπαίων.
Τα σχέδια
Οι δέκα προτάσεις προέκυψαν έπειτα από ευρωπαϊκό διαγωνισμό. Συγκεκριμένα, υποβλήθηκαν 1.241 αιτήσεις από σχεδιαστές σε όλες τις χώρες της Ε.Ε., επελέγησαν 25 για τη δεύτερη φάση και τελικά μια επιτροπή 21 ειδικών κατέληξε σε πέντε σχέδια για καθεμία από τις δύο θεματικές: «Ευρωπαϊκός Πολιτισμός» και «Ποτάμια και Πουλιά».
Το πρώτο «στρατόπεδο» είναι αυτό που παρουσιάζει το μεγαλύτερο ελληνικό ενδιαφέρον. Οι σειρές Α, C, E, F και G ανήκουν στον «Ευρωπαϊκό Πολιτισμό» και, παρότι διαφέρουν αισθητικά, χρησιμοποιούν τα ίδια πρόσωπα και τα ίδια θέματα ανά αξία. Στο 5ευρο βρίσκεται η Μαρία Κάλλας και οι παραστατικές τέχνες. Στο 10ευρο ο Λούντβιχ βαν Μπετόβεν και η μουσική. Στο 20ευρο είναι η Μαρί Κιουρί και η εκπαίδευση. Στο 50ευρο ο Μιγκέλ ντε Θερβάντες και οι βιβλιοθήκες. Στο 100ευρο ο Λεονάρντο ντα Βίντσι και τα μουσεία και στο 200ευρο βρίσκονται η Μπέρτα φον Ζούτνερ και οι δημόσιες πλατείες.
Οι πέντε αυτές ολοκληρωμένες σειρές είναι: Α του Studio Joost Grootens, C της Neue Gestaltung GmbH, E της Μυρσίνης Βαρδοπούλου, F του Jan Robert Dünnweller και G των Rubio & del Amo και Cruz más Cruz. Καθεμία αφορά ολόκληρη την κλίμακα των 5, 10, 20, 50, 100 και 200 ευρώ. Αυτό σημαίνει ότι η επιλογή δεν γίνεται για ένα μεμονωμένο χαρτονόμισμα, αλλά για μια συνολική οπτική ταυτότητα.
Η δεύτερη θεματική, «Ποτάμια και Πουλιά», περιλαμβάνει τις σειρές B, D, H, I και J. Και εδώ κάθε πρόταση αφορά και τις έξι αξίες. Στο 5ευρο προτείνεται ο τοιχοδρόμος δίπλα σε ορεινή πηγή και στην πίσω όψη το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Στο 10ευρο είναι η αλκυόνη με καταρράκτη και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Στο 20ευρο είναι οι μελισσοφάγοι σε κοιλάδα ποταμού και η ΕΚΤ. Στο 50ευρο είναι ο λευκός πελαργός πάνω από μαιανδρικό ποτάμι και το δικαστήριο της ΕΕ.
Στο 100ευρο είναι η αβοκέτα στις εκβολές και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο με το Συμβούλιο της Ε.Ε. και στο 200ευρο βρίσκεται η βόρεια σούλα πάνω από τη θάλασσα και το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο.
Οι δημιουργοί είναι: B ο PunktFormStrich, D οι Rudy Guedj και François Girard-Meunier, H το Atelier Goppel-Toperngpong, I η Isabelle Daëron και J ο Ville Tietäväinen.
Σημειώνεται ότι στην ηλεκτρονική έρευνα οι δημιουργοί δεν εμφανίζονται με τα ονόματά τους (οι προτάσεις παρουσιάζονται μόνο με τα γράμματα Α έως J, τα οποία αποδόθηκαν τυχαία, ώστε η κρίση του κοινού να μην επηρεάζεται από την εθνικότητα ή τη φήμη του σχεδιαστή) και η ΕΚΤ θα δημοσιοποιήσει τα αποτελέσματα των ερευνών αφού ληφθεί η τελική απόφαση.
Ιστορικό βάρος
Η επικείμενη αλλαγή των χαρτονομισμάτων έχει ιστορικό βάρος. Γιατί; Πρόκειται για τον πρώτο πλήρη επανασχεδιασμό των χαρτονομισμάτων από το 2002, όταν το ευρώ μπήκε στις τσέπες των Ευρωπαίων. Η σημερινή σειρά «Ευρώπη» άρχισε να κυκλοφορεί το 2013 και ολοκληρώθηκε σταδιακά έως το 2019, διατηρώντας ως βασικό θέμα τις αρχιτεκτονικές εποχές και τεχνοτροπίες, με παράθυρα, πύλες και γέφυρες.
Για ποιο λόγο αλλάζουν τα χαρτονομίσματα; Η ΕΚΤ θέλει να ενισχύσει την ασφάλεια απέναντι στην παραχάραξη, να βελτιώσει την αναγνωρισιμότητα και την προσβασιμότητα -ιδίως για άτομα με προβλήματα όρασης- και να μειώσει το περιβαλλοντικό αποτύπωμα. Οι ονομαστικές αξίες θα παραμείνουν ίδιες, ενώ είναι πιθανό να διατηρηθούν περίπου τα σημερινά μεγέθη και τα βασικά χρώματα, ώστε να περιοριστεί το κόστος προσαρμογής ΑΤΜ και άλλων μηχανημάτων.
Το επόμενο βήμα θα γίνει προς το τέλος του τρέχοντος έτους, όταν η ΕΚΤ αναμένεται να επιλέξει το τελικό σχέδιο. Ακόμη και τότε, όμως, τα νέα χαρτονομίσματα δεν θα μπουν αμέσως στις τσέπες μας. Θα ακολουθήσουν τεχνική ανάπτυξη, δοκιμές και παραγωγή και θα χρειαστούν αρκετά χρόνια μέχρι να αρχίσει η κυκλοφορία τους. Με άλλα λόγια, η Ευρώπη επιλέγει τώρα την εικόνα του επόμενου ευρώ, όχι την ημερομηνία που θα το κρατήσουμε στα χέρια μας.
Τι αλλάζει και τι όχι για τα 500 ευρώ
Η νέα σειρά χαρτονομισμάτων δεν αλλάζει τίποτα σε ό,τι αφορά το χαρτονόμισμα των 500 ευρώ. Η ΕΚΤ έχει ήδη αποφασίσει από το 2016 να σταματήσει οριστικά την παραγωγή και την έκδοσή του και να μην το συμπεριλάβει στη δεύτερη σειρά «Ευρώπη». Γι’ αυτό και οι δέκα σημερινές υποψήφιες σειρές για τον νέο σχεδιασμό αφορούν μόνο τις αξίες των 5, 10, 20, 50, 100 και 200 ευρώ.
Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι τα 500ευρα που βρίσκονται ήδη σε κυκλοφορία ακυρώνονται. Το χαρτονόμισμα των 500 ευρώ εξακολουθεί να αποτελεί νόμιμο χρήμα και διατηρεί την ονομαστική του αξία. Μπορεί, επίσης, να ανταλλάσσεται χωρίς χρονικό περιορισμό στις εθνικές κεντρικές τράπεζες του ευρωσυστήματος.
Η απόφαση της ΕΚΤ είχε ληφθεί λόγω ανησυχιών ότι η πολύ υψηλή ονομαστική αξία του χαρτονομίσματος μπορούσε να διευκολύνει παράνομες δραστηριότητες. Η έκδοσή του σταμάτησε σταδιακά το 2019. Εκτοτε δεν εκδίδονται νέα 500ευρα για κυκλοφορία.
Συνεπώς, η σημερινή διαδικασία επανασχεδιασμού δεν ανοίγει ξανά το ζήτημα. Δεν δημιουργείται νέο 500ευρο, αλλά ούτε παύουν να ισχύουν όσα ήδη υπάρχουν. Για τον Ευρωπαίο πολίτη η ουσία είναι απλή: εάν έχει στην κατοχή του γνήσιο χαρτονόμισμα των 500 ευρώ, αυτό εξακολουθεί να έχει αξία 500 ευρώ.
Τα παλιά δεν χάνουν την αξία τους
Οσοι ανησυχούν ότι με την εμφάνιση των νέων χαρτονομισμάτων θα πρέπει να τρέξουν στις τράπεζες για να αλλάξουν τα σημερινά ευρώ δεν έχουν λόγο να το κάνουν. Η ΕΚΤ είναι σαφής: τα χαρτονομίσματα των προηγούμενων σειρών θα διατηρήσουν την αξία τους και θα συνεχίσουν να κυκλοφορούν παράλληλα με τη νέα σειρά.
Αλλωστε, η μετάβαση δεν πρόκειται να γίνει από τη μία ημέρα στην άλλη. Αφού επιλεγεί το τελικό σχέδιο, θα ακολουθήσουν ανάπτυξη, δοκιμές και παραγωγή. Στη συνέχεια τα νέα χαρτονομίσματα θα μπουν στην αγορά σταδιακά. Η ΕΚΤ δεν έχει ακόμη αποφασίσει ούτε πότε ακριβώς θα αρχίσει η έκδοσή τους ούτε με ποια σειρά θα κυκλοφορήσουν οι έξι ονομαστικές αξίες.
Υπάρχει και το προηγούμενο της πρώτης σειράς του ευρώ. Τα χαρτονομίσματα που πρωτοκυκλοφόρησαν το 2002 εξακολουθούν να είναι νόμιμο χρήμα και διατηρούν την αξία τους, παρότι από το 2013 άρχισε η σταδιακή αντικατάστασή τους από τη σειρά «Ευρώπη». Η ΕΚΤ προβλέπει, επίσης, ότι μπορούν να ανταλλάσσονται χωρίς χρονικό περιορισμό στις εθνικές κεντρικές τράπεζες του ευρωσυστήματος.
Αρα, όταν φτάσουν τα νέα ευρώ, στην αγορά θα υπάρξει για ένα διάστημα συνύπαρξη παλιών και νέων χαρτονομισμάτων. Δεν υπάρχει σήμερα κάποια ημερομηνία «λήξης» για τα χαρτονομίσματα που έχουμε στα πορτοφόλια μας.
ΠΗΓΗ: dealnews.gr
