Ἡ παγκόσμια κούρσα γιά τήν Τεχνητή Νοημοσύνη περνᾶ σέ μιά νέα καί ἴσως πιό κρίσιμη φάση.
Ἡ ἀντιπαράθεσις ΗΠΑ καί Κίνας δέν ἀφορᾶ πλέον μόνο στό ποιός διαθέτει τους ἰσχυρότερους ἐπεξεργαστές, τά μεγαλύτερα data centers ἤ τά πιό προηγμένα μοντέλα. Μεταφέρεται σταδιακά στό ἴδιο τό «καύσιμο» τῆς AI: τά δεδομένα ἐπί τῶν ὁποίων ἐκπαιδεύονται τά συστήματα καί, κατ’ ἐπέκτασιν, τήν πληροφορία πού αὐτά μεταφέρουν σέ δισεκατομμύρια χρῆστες.
- Tῆς ΣΤΕΛΛΑΣ ΘΕΟΔΩΡΟΥ
Τό Πεκῖνο ἐπιχειρεῖ νά μετατρέψει τήν Κίνα σέ παγκόσμιο προμηθευτή δεδομένων ἐκπαιδεύσεως, ἐνῷ ταυτοχρόνως προωθεῖ τά κινεζικά open-weight μοντέλα στίς ἀναδυόμενες οἰκονομίες. Ἡ Οὐάσιγκτων ἀπαντᾶ οἰκοδομῶντας ἕνα ἀνταγωνιστικό τεχνολογικό μπλόκ καί πλέον, συμφώνως πρός τό Reuters, ἑτοιμάζεται νά στείλει ἕνα σαφές μήνυμα σέ δεκάδες χῶρες: στήν νέα ἀρχιτεκτονική τῆς AI δέν θά μποροῦν νά εὑρίσκονται ταυτοχρόνως καί στά δύο στρατόπεδα.
Ἀπό τά chips στά δεδομένα
Ἐπί ἔτη, ὡς μεγαλύτερο πλεονέκτημα τῶν ΗΠΑ στήν Τεχνητή Νοημοσύνη θεωρεῖτο ἡ ὑπεροχή τους στούς προηγμένους ἡμιαγωγούς, στό cloud computing καί στά κορυφαῖα μοντέλα. Ὅμως τό Πεκῖνο ἐντοπίζει μιά διαφορετική στρατηγική ἀδυναμία: μεγάλο μέρος τῶν δεδομένων ἐπί τῶν ὁποίων ἐκτίσθη ἡ AI εἶναι ἀγγλόφωνο καί δυτικῆς προελεύσεως. Τό πρόβλημα εἶχε γίνει ἐμφανές ἤδη ἀπό τά πρῶτα ἔτη τοῦ ChatGPT. Σέ δοκιμές πού ἐδημοσίευσαν τό 2023 ἐρευνητές τοῦ Beijing Institute of Technology, τό chatbot εἶχε παρουσιάσει τόν πρώην ἀστέρα τοῦ NBA Γιάο Μίνγκ ὡς τήν πρώτη Κινέζα πού ἔπαιξε ἐπαγγελματικό μπάσκετ στίς ΗΠΑ, ἐνῷ εἶχε μπερδέψει δύο ἀπό τά σημαντικώτερα ἔργα τῆς κινεζικῆς λογοτεχνίας, τό «Ταξίδι στήν Δύση» καί τό «Ὄνειρο τῆς Κόκκινης Κάμαρας».
Γιά τό Πεκῖνο, ὡστόσο, τό ζήτημα δέν εἶναι ἁπλῶς ἡ ἀκρίβεια τῶν ἀπαντήσεων. Εἶναι καί ποιός καθορίζει τό πλαίσιο ἐντός τοῦ ὁποίου ἡ AI ἀντιλαμβάνεται τήν Κίνα, ἰδιαιτέρως σέ ζητήματα ὅπως ἡ Ταϊβάν, τά ἀνθρώπινα δικαιώματα καί τό κινεζικό πολιτικό σύστημα.
Τό σχέδιο τῆς Κίνας ἕως τό 2028
Τόν Ἰούνιο, ἡ Ἐθνική Διοίκησις Δεδομένων τῆς Κίνας παρουσίασε ἕνα ἐκτεταμένο σχέδιο γιά τήν δημιουργία ὑψηλῆς ποιότητος βιομηχανικῶν καί ἐπιστημονικῶν datasets ἕως τό τέλος τοῦ 2028. Τό ἐπίσημο πρόγραμμα καλύπτει κρίσιμους τομεῖς τῆς οἰκονομίας καί προβλέπει ἕξι βασικές κατευθύνσεις: ἐπέκταση τῆς προσφορᾶς δεδομένων, καλύτερη ἐπισήμανση καί ταξινόμησή τους, βελτίωση τῆς ποιότητος, ἀξιοποίησή τους σέ ἐφαρμογές, δημιουργία μηχανισμῶν διαχειρίσεως καί ἐμπορική ἀξιοποίηση. Στόχος εἶναι νά δημιουργηθεῖ ἕνας «τροχός δεδομένων», ὅπου τά πραγματικά σενάρια χρήσεως παράγουν δεδομένα, τά δεδομένα βελτιώνουν τά μοντέλα καί τά μοντέλα δημιουργοῦν νέες ἐφαρμογές. Στό ἐπίκεντρο εὑρίσκονται μεταξύ ἄλλων ἡ ἐνέργεια, οἱ μεταφορές, ἡ μεταποίησις, ἡ ἐκπαίδευσις, ἡ ὑγεία καί οἱ χρηματοπιστωτικές ὑπηρεσίες.
Ἡ Κίνα διαθέτει θεωρητικῶς ἕνα τεράστιο πλεονέκτημα: πληθυσμό 1,4 δισ. κατοίκους, μία ἐκ τῶν μεγαλυτέρων ψηφιακῶν οἰκονομιῶν τοῦ κόσμου, γιγαντιαῖες πλατφόρμες ἠλεκτρονικοῦ ἐμπορίου καί κοινωνικῆς δικτυώσεως, βιομηχανικές ἐγκαταστάσεις καί ἕνα ἐκτεταμένο κρατικό σύστημα συλλογῆς πληροφοριῶν. Τό πρόβλημα εἶναι ὅτι μεγάλο μέρος αὐτῶν τῶν δεδομένων παραμένει κατακερματισμένο μεταξύ κρατικῶν ὑπηρεσιῶν, περιφερειῶν καί ἐπιχειρήσεων. Τό Πεκῖνο ἀναγνωρίζει παραλλήλως ὅτι ἡ ἐποχή κατά τήν ὁποία ἀρκοῦσε ἡ συγκέντρωσις τεραστίων ποσοτήτων κειμένου ἀπό τό Διαδίκτυο φθάνει στά ὅριά της.
Τά νέα μοντέλα χρειάζονται πολύ πιό ἐξειδικευμένη γνώση: μαθηματικά, ἰατρική, νομικά, φυσικές ἐπιστῆμες, προγραμματισμό καί σύνθετη λογική. Γι’ αὐτό τό κινεζικό σχέδιο προβλέπει μετάβαση σέ «expert-type data annotation», δηλαδή δεδομένα πού ἐπισημαίνονται καί ἀξιολογοῦνται ἀπό εἰδικούς. Προβλέπεται ἀκόμη ἡ δημιουργία μηχανισμῶν πιστοποιήσεως εἰδικῶν, ἡ συμμετοχή τους σέ δεδομένα γιά instruction tuning καί reinforcement learning, ἀλλά καί ἡ δημιουργία σχετικῶν μαθημάτων στά πανεπιστήμια. Τό Πεκῖνο ἐνθαρρύνει ἀκόμη καί ἀποφοίτους νά ἐργαστοῦν στόν ἀναδυόμενο αὐτόν κλάδο.
Ἡ λογική εἶναι ὅτι στήν νέα γενιά τῆς AI ἡ ποιότης μπορεῖ νά ἀποδειχθεῖ σημαντικώτερη ἀπό τήν ποσότητα. Κινεζικές ἐπίσημες ἀναλύσεις χαρακτηρίζουν πλέον τά ὑψηλῆς ποιότητος datasets στρατηγικό παραγωγικό συντελεστή πού μπορεῖ νά καθορίσει τό ἀνώτατο ἐπίπεδο τῶν δυνατοτήτων ἑνός μοντέλου. Ἐδῶ ὅμως ἡ τεχνολογική κούρσα συναντᾶ τήν γεωπολιτική. Ἔρευνα πού ἐδημοσιεύθη φέτος στό «Nature» διεπίστωσε ὅτι ὅταν ἐμπορικά μοντέλα ἐρωτῶνται στά κινεζικά, οἱ ἀπαντήσεις τους γιά τούς θεσμούς καί τήν πολιτική ἡγεσία τῆς Κίνας τείνουν νά εἶναι περισσότερο θετικές ἀπό τίς ἀπαντήσεις στίς ἴδιες ἐρωτήσεις στά ἀγγλικά.
Οἱ ἐρευνητές συνέδεσαν τό φαινόμενο μέ τήν παρουσία κρατικῶς συντονισμένου κινεζικοῦ περιεχομένου στά δεδομένα ἐκπαιδεύσεως καί ἔδειξαν πειραματικῶς ὅτι ἡ πρόσθετος ἐκπαίδευσις σέ τέτοιο ὑλικό μπορεῖ νά μετακινήσει τίς ἀπαντήσεις πρός πιό εὐνοϊκές γιά τήν κινεζική κυβέρνηση θέσεις. Αὐτό ἀναδεικνύει μιά νέα διάσταση ἰσχύος: ἕνα κράτος πού παράγει τεράστιες ποσότητες ψηφιακοῦ περιεχομένου μπορεῖ δυνητικῶς νά ἐπηρεάσει ὄχι μόνο τό τί διαβάζουν οἱ ἄνθρωποι σήμερα, ἀλλά καί τό τί θά ἀπαντοῦν τά αὐριανά μοντέλα AI. Τό σχέδιο δέν περιορίζεται στήν ἐγχώρια ἀγορά.
Ὁ Πρόεδρος τῆς Κίνας Σί Τζινπίνγκ παρουσίασε τόν Ἰούλιο τήν χώρα ὡς ὑπέρμαχο μιᾶς περισσότερο ἀνοικτῆς διεθνοῦς ἀρχιτεκτονικῆς AI, δίδοντας ἰδιαίτερη ἔμφαση στά open-source καί open-weight μοντέλα καί ὑποσχόμενος βοήθεια στίς ἀναπτυσσόμενες χῶρες ὥστε νά δημιουργήσουν τίς δικές τους δυνατότητες Τεχνητῆς Νοημοσύνης. Τό Πεκῖνο διαθέτει ἤδη datasets σέ διεθνεῖς πλατφόρμες, ἐνῷ συλλογές ὅπως τό WanJuan, πού ἐδημιουργήθη ἀπό τό κρατικῶς ὑποστηριζόμενο Shanghai AI Laboratory, ἔχουν σχεδιασθεῖ ὥστε νά καλύπτουν ἀπό Ἱστορία καί λογοτεχνία ἕως νομικά, ἰατρική καί ἐπικαιρότητα. Ἡ στρατηγική συνδέεται ἀμέσως μέ τήν ἐπιτυχία τῶν κινεζικῶν open-weight μοντέλων. Συστήματα ἀπό ἑταιρεῖες ὅπως ἡ DeepSeek, ἡ Alibaba καί ἡ Z.ai ἔχουν ἐνισχύσει σημαντικά τήν ἀνταγωνιστικότητά τους, προσφέροντας σέ developers δυνατότητα προσαρμογῆς μέ χαμηλότερο κόστος ἀπό πολλά κλειστά ἀμερικανικά συστήματα.
Ἡ πίεσις εἶναι ἀρκετά μεγάλη ὥστε ἀμερικανικές ἑταιρεῖες νά ἐπανεξετάζουν τήν στρατηγική τους. Ἡ Meta καί ἡ Nvidia ἐντείνουν τήν προσπάθεια ἀναπτύξεως ἀνταγωνιστικῶν ἀνοικτῶν μοντέλων, καθώς οἱ κινεζικές προτάσεις κερδίζουν ἔδαφος.
Πηγή: estianews.gr
