Ο υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, ενδεχομένως έχει δίκιο ότι, στην παρούσα φάση, δεν είναι ώριμες οι συνθήκες για ελληνικό αίτημα επιβολής κυρώσεων ή περιοριστικών μέτρων της Ε.Ε. στην Τουρκία λόγω των θαλάσσιων πάρκων της.
Ομως, πολύ δύσκολα ο εξωκοινοβουλευτικός υπουργός θα μπορούσε να πείσει ότι η Αθήνα θα διεκδικήσει -πόσο μάλλον θα επιβάλει- σε κάποιο μεταγενέστερο στάδιο κυρώσεις ή άλλη αυστηρή ευρωπαϊκή πολιτική έναντι της Αγκυρας. Πρώτον, γιατί πρόκειται για την ίδια κυβέρνηση που το 2020, μετά το τουρκολιβυκό μνημόνιο και τη θερινή κρίση στο Αιγαίο, διαβεβαίωνε πως «οι κυρώσεις θα δαγκώνουν», χωρίς να τελικά να ζητήσει επώδυνα μέτρα της Ε.Ε.
Δεύτερον, γιατί είναι ο ίδιος ο κ. Γεραπετρίτης που έχει συρρικνωμένη πολιτική αξιοπιστία, καθώς -δημοσίως τον Αύγουστο του 2025 και μέσω διαρροών την άνοιξη της ίδιας χρονιάς- προανήγγειλε άμεση επανάληψη των βυθομετρικών ερευνών για το λεγόμενο «καλώδιο». Ως γνωστόν, η Αθήνα δεν αποτόλμησε οποιοδήποτε βήμα. Οσο για την -απαραίτητη για έναν υπουργό Εξωτερικών- μαχητικότητα σε «βαριά» θέματα, είναι ενδεικτική η στάση του στο σκάνδαλο Predator, όταν εξευτελιστικά εξομοίωσε τις κατασκοπευτικές υποκλοπές με διαφημιστικές τηλεφωνικές οχλήσεις.
Ομως, πέραν αυτών, το πραγματικό πρόβλημα βρίσκεται στη μειωμένη ισχύ όχι μόνον του κ. Γεραπετρίτη, αλλά και του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στις Βρυξέλλες. Αμφότεροι παρακολουθούν άφωνοι την εντυπωσιακή αναβάθμιση των σχέσεων Ε.Ε. – Τουρκίας (ταυτόχρονα σε πολιτικό και υπηρεσιακό επίπεδο), χωρίς καμία προληπτική ή διορθωτική ενέργεια και χωρίς απαίτηση εφαρμογής των όρων και διαδικασιών που ισχύουν εδώ και πολλά χρόνια.
Σε αυτό το πλαίσιο, Ελληνες και ξένοι διπλωμάτες επισημαίνουν ότι, μόλις στα τέλη του περασμένου Ιουνίου και στις αρχές Ιουλίου, καταγράφηκε εντυπωσιακή πρόοδος του διαλόγου Βρυξελλών – Αγκυρας με τις επισκέψεις, στην τουρκική πρωτεύουσα, της ηγεσίας της Ε.Ε. (Αντόνιο Κόστα και Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν), τεσσάρων επιτρόπων και πολλών στελεχών των Γενικών Διευθύνσεων της Κομισιόν. Ασφαλώς το πρόβλημα δεν είναι οι επισκέψεις καθαυτές, αλλά το πρωτοφανές γεγονός ότι δεν προηγήθηκε -όπως πάντα γίνεται στις επαφές κορυφής με οποιαδήποτε χώρα- καμία διαβούλευση σε επίπεδο Μονίμων Αντιπροσώπων των χωρών-μελών ή και σε υπουργικό επίπεδο.
Ούτε οι κοινοτικοί αξιωματούχοι ζήτησαν τη γνώμη της Ελλάδας ούτε και οι κύριοι Μητσοτάκης και Γεραπετρίτης ενδιαφέρθηκαν να ενημερώσουν ή συμβουλεύσουν ή απαιτήσουν κάτι. Λες και ο κ. Κόστα, η κυρία Φον ντερ Λάιεν και οι επίτροποι πραγματοποιούσαν ιδιωτικά ταξίδια, που ήταν αδιάφορα για τα ελληνικά συμφέροντα, και δεν εκπροσωπούσαν τους «27» στις συνομιλίες τους με τον πρόεδρο Ρ.Τ. Ερντογάν.
Πέραν της παραβίασης των -πάρα πολύ ουσιαστικών και καθόλου τυπικών- διαδικασιών της Ε.Ε., η αφωνία των κυρίων Μητσοτάκη και Γεραπετρίτη ισοδυναμεί με τη μη άσκηση στοιχειωδών δικαιωμάτων και πλεονεκτημάτων της ελληνικής διπλωματίας έναντι της Τουρκίας, για πρώτη φορά, έπειτα από 21 χρόνια.
Σαν να μη γνωρίζουν ο πρωθυπουργός και ο υπουργός Εξωτερικών ότι, χάρη στην πολιτική των Κώστα Καραμανλή και Πέτρου Μολυβιάτη και στους όρους που επέτυχαν, η ενταξιακή διαδικασία της Τουρκίας στην Ε.Ε. επιβάλλει -από τον Οκτώβριο του 2005- στην Αγκυρα συγκεκριμένη συμπεριφορά ως προς τις καλές γειτονικές σχέσεις, το Διεθνές Δίκαιο και το εσωτερικό κράτος δικαίου. Το πρόσθετο πρόβλημα, που προκαλεί η στάση του Μαξίμου και του διορισμένου μη εκλεγμένου υπουργού του, είναι ότι, λαμβάνοντας υπόψη την πρακτική και τους συσχετισμούς εντός της Ε.Ε., ανάλογα εθνικά δικαιώματα, που δεν ασκούνται με ευθύνη του ενδιαφερόμενου κράτους-μέλους, γρήγορα αποδυναμώνονται.
Παράλληλα, ενώ οι κυβερνητικές διαρροές, αμέσως μετά την προκλητική ανακήρυξη των θαλάσσιων πάρκων, υπογράμμιζαν ότι η Αθήνα δεν θα συναινέσει στην αλλαγή του καθεστώτος βίζας για τους Τούρκους και στον εκσυγχρονισμό της Τελωνειακής Ενωσης, η συζήτηση Βρυξελλών – Αγκυρας μεταφέρεται σε άλλο επίπεδο. Στα μέσα Οκτωβρίου συγκαλείται συνεδρίαση του Διαλόγου Ε.Ε. – Τουρκίας για το Εμπόριο με συγκεκριμένα σχέδια -ταχείας υλοποίησης- ως προς την πρόσβαση τουρκικών εταιριών στην κοινή αγορά και, αντίστοιχα, των ευρωπαϊκών στα εκατομμύρια καταναλωτών της γειτονικής χώρας. Αναρωτιέται κανείς αν -αυτή, τουλάχιστον, τη φορά- οι κύριοι Μητσοτάκης και Γεραπετρίτης θα ασκήσουν τα δικαιώματα που έχει η Ελλάδα, από το 2005, για τον σεβασμό και την τήρηση των απαιτούμενων όρων.
*Εκδότης του περιοδικού «Αμυνα & Διπλωματία» και σύμβουλος ξένων εταιριών μελέτης επιχειρηματικού ρίσκου για τη ΝΑ Ευρώπη.
