Σε νέα προειδοποίηση προς την Ευρωπαϊκή Ένωση προχώρησε ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, μετά την πρόταση της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν για την ενίσχυση των σχέσεων των Βρυξελλών με τον Καναδά.
Ο Τραμπ δήλωσε χθες (16/9) ότι θα μπορούσε να επιβάλει πολύ υψηλούς τελωνειακούς δασμούς ή ακόμη και να διακόψει τις εμπορικές συναλλαγές με την Ευρώπη, εφόσον θεωρήσει την ευρωπαϊκή πρωτοβουλία «εχθρική ενέργεια».
Η φον ντερ Λάιεν παρουσίασε την πρότασή της κατά την ομιλία της για την Κατάσταση της Ένωσης ενώπιον του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, παρουσία του Καναδού πρωθυπουργού Μαρκ Κάρνεϊ, ο οποίος αναμένεται να απευθυνθεί σήμερα στους ευρωβουλευτές.
Στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας της, η πρόεδρος της Κομισιόν πρότεινε ο Καναδάς να αποκτήσει καθεστώς συνδεδεμένου μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενώ εισηγήθηκε και τη συμμετοχή του στο «Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Ασφαλείας», θεσμό που προωθεί με στόχο την αντιμετώπιση των αυξανόμενων κινδύνων για την ευρωπαϊκή ασφάλεια.
«Το βρίσκω γελοίο», δήλωσε ο Ντόναλντ Τραμπ σε δημοσιογράφους, αναφερόμενος στην ευρωπαϊκή πρόταση. Ο Αμερικανός πρόεδρος πρόσθεσε ότι, εάν θεωρήσει πως πρόκειται για εχθρική κίνηση, θα μπορούσε να επιβάλει «πολύ σοβαρούς τελωνειακούς δασμούς» ή να τερματίσει το εμπόριο με την Ευρώπη σε αρκετούς τομείς.
Ο Τραμπ επανέλαβε τη θέση του λέγοντας ότι, εάν οι προθέσεις της ΕΕ είναι καλές, δεν υπάρχει ζήτημα, ενώ σε διαφορετική περίπτωση προειδοποίησε για «βαρύτατους δασμούς» στις ευρωπαϊκές χώρες.
Την εμβάθυνση των σχέσεων Ευρωπαϊκής Ένωσης και Καναδά υποστήριξε ο Γάλλος υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων Μπενζαμέν Χαντάντ, επισημαίνοντας ότι το τελικό πλαίσιο για το καθεστώς του Καναδά ως συνδεδεμένου μέλους παραμένει υπό διαμόρφωση.
Ο Χαντάντ ανέφερε ότι υπάρχουν πολλοί τομείς στους οποίους η ΕΕ μπορεί να συνεργαστεί με τον Καναδά, ο οποίος ευθυγραμμίζεται πολιτικά με την Ένωση σε αρκετά ζητήματα. Παράλληλα, σημείωσε ότι δεν έχει ακόμη καθοριστεί ποια θεσμική μορφή θα μπορούσε να λάβει αυτή η συνεργασία.
Σχολιάζοντας την αντίδραση του Αμερικανού προέδρου, ο Γάλλος υπουργός τόνισε ότι η πολιτική και γεωπολιτική κατεύθυνση της Ευρώπης δεν αποτελεί απόφαση που εναπόκειται στις ΗΠΑ ή σε οποιονδήποτε άλλο παράγοντα. Όπως ανέφερε, η ΕΕ διατηρεί σχέση με τον Καναδά και το δικαίωμα να την εμβαθύνει.
Η προσέγγιση μεταξύ Βρυξελλών και Οτάβας πραγματοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία ο Καναδάς βρίσκεται σε εμπορική αντιπαράθεση με τις ΗΠΑ και αναζητά νέες συνεργασίες. Την ίδια στιγμή, η Ευρωπαϊκή Ένωση αντιμετωπίζει εντάσεις στις σχέσεις της με την Ουάσινγκτον και επιδιώκει να διαμορφώσει τη στρατηγική της απέναντι στις ΗΠΑ και την Κίνα.
Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν υπογράμμισε ότι ΕΕ και Καναδάς έχουν κοινές προσεγγίσεις σε ζητήματα όπως η τεχνητή νοημοσύνη, η κλιματική αλλαγή, η Αρκτική και η γεωπολιτική, καλώντας τις δύο πλευρές να οικοδομήσουν κοινό μέλλον.
Από την πλευρά του, το γραφείο του Μαρκ Κάρνεϊ ανέφερε ότι, σε ένα διεθνές περιβάλλον με αυξημένους κινδύνους και μεγαλύτερο κατακερματισμό, ο Καναδάς επιδιώκει στενότερες σχέσεις με αξιόπιστους εταίρους.
Το καθεστώς του συνδεδεμένου μέλους δεν προβλέπεται νομικά από τις Συνθήκες της ΕΕ. Η Γερμανία είχε προτείνει πρόσφατα την απόδοσή του στην Ουκρανία, με το Βερολίνο να έχει διευκρινίσει ότι ένα τέτοιο καθεστώς θα μπορούσε να επιτρέπει τη συμμετοχή σε ορισμένες υπουργικές συνόδους ή συνόδους κορυφής της ΕΕ, χωρίς δικαίωμα ψήφου.
Μετά τη συνάντησή του με τη φον ντερ Λάιεν, ο Καναδός πρωθυπουργός μετέβη στη Βρετανία, όπου συναντήθηκε με τον πρωθυπουργό Άντι Μπέρναμ. Οι δύο πλευρές επανέλαβαν τη βούλησή τους για συνεργασία στους τομείς της άμυνας και του εμπορίου.
Στο επίκεντρο των επαφών ΕΕ και Καναδά βρίσκεται η διεύρυνση της συνεργασίας σε στρατηγικούς τομείς, από την τεχνητή νοημοσύνη έως την ενέργεια και τις κρίσιμες πρώτες ύλες.
Οι δύο πλευρές επιδιώκουν να αξιοποιήσουν περαιτέρω την ήδη σημαντική εμπορική τους σχέση, καθώς αμφότερες αντιμετωπίζουν πιέσεις από τους αμερικανικούς δασμούς και τον ανταγωνισμό της Κίνας.
Οι εμπορικές συναλλαγές μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και Καναδά έχουν αυξηθεί κατά 80% από το 2016, μετά την εφαρμογή της διμερούς συμφωνίας ελεύθερου εμπορίου, η οποία κατήργησε σχεδόν το σύνολο των δασμών.
Παράλληλα, ο Καναδάς έγινε φέτος η πρώτη χώρα εκτός ΕΕ που εντάχθηκε στο ευρωπαϊκό αμυντικό πρόγραμμα Safe.
Σύμφωνα με τον Καναδό πρεσβευτή στις Βρυξέλλες Τζόναθαν Γουίλκισον, οι δύο πλευρές εξετάζουν επιπλέον πεδία συνεργασίας που θεωρούν στρατηγικής σημασίας για τη διασφάλιση της κυριαρχίας τους. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η ενέργεια, η τεχνητή νοημοσύνη και οι κρίσιμες πρώτες ύλες, με έμφαση στις σπάνιες γαίες.
Η Οτάβα επιδιώκει ακόμη συμφωνία που θα επιτρέψει στην Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων να χρηματοδοτεί καναδικά έργα στον τομέα των στρατηγικών ορυκτών, με στόχο τον περιορισμό της εξάρτησης από την Κίνα.
Μεταξύ των προτάσεων που εξετάζονται είναι και η πλήρης εφαρμογή της συμφωνίας ελεύθερου εμπορίου μεταξύ ΕΕ και Καναδά. Δέκα κράτη-μέλη, μεταξύ των οποίων η Γαλλία, η Ιταλία και η Πολωνία, δεν έχουν ακόμη επικυρώσει τη συμφωνία, εν μέρει λόγω αντιδράσεων από αγροτικές οργανώσεις.
Η εκκρεμότητα αυτή περιορίζει την εφαρμογή ορισμένων προβλέψεων της συμφωνίας, καθώς οι διατάξεις για την προστασία των επενδύσεων και την επίλυση διαφορών δεν εφαρμόζονται προς το παρόν.
Παράλληλα, οι συζητήσεις μεταξύ των δύο πλευρών περιλαμβάνουν την πιθανή χαλάρωση των κανόνων για την κινητικότητα των εργαζομένων, καθώς και την ενίσχυση των ανταλλαγών φοιτητών μέσω του προγράμματος Erasmus.
Στο πλαίσιο της ευρύτερης συνεργασίας εξετάζεται, τέλος, και η συμμετοχή του Καναδά στο δάνειο ύψους 90 δισ. ευρώ που έχει σχεδιάσει η Ευρωπαϊκή Ένωση για την Ουκρανία, μέσω της συμμετοχής του σε αμυντικά προγράμματα υπέρ του Κιέβου.
