Μπορεί οι αριθμοί που παρουσιάζει η κυβέρνηση για το ΕΣΠΑ να δημιουργούν την εικόνα ότι τα ευρωπαϊκά δισεκατομμύρια πέφτουν με ταχύτητα στην ελληνική οικονομία, όμως πίσω από τα εντυπωσιακά ποσοστά υπάρχει μια αρκετά διαφορετική πραγματικότητα. Αλλο να προκηρύσσονται προγράμματα και να εντάσσονται έργα και άλλο να γίνονται επενδύσεις, να κόβονται τιμολόγια και τελικά να φτάνουν τα χρήματα στην αγορά.
Το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών ανακοίνωσε ότι οι προσκλήσεις του ΕΣΠΑ 2021-2027 έχουν φτάσει πλέον στο 100% του συνολικού προϋπολογισμού, ενώ οι εντάξεις έργων ξεπερνούν το 90%. Πρόκειται για ποσοστά που πράγματι δείχνουν ότι σχεδόν ολόκληρο το πρόγραμμα έχει ενεργοποιηθεί διοικητικά. Μόνο που υπάρχει μια κρίσιμη λεπτομέρεια: Πρόσκληση δεν σημαίνει πληρωμή και ένταξη δεν σημαίνει ότι τα χρήματα έχουν ήδη πέσει στην οικονομία.
Αλλο οι ανακοινώσεις
Το ΕΣΠΑ 2021-2027 διαθέτει συνολικούς πόρους 26,2 δισ. ευρώ και επομένως η πραγματική εικόνα δεν κρίνεται μόνο από το πόσα έργα έχουν πάρει το πράσινο φως, αλλά κυρίως από το πόσα προχωρούν και πόσα χρήματα έχουν πράγματι εκταμιευθεί. Εδώ οι αριθμοί χάνουν αρκετή από τη… λάμψη τους. Με βάση τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με ημερομηνία 30 Ιουνίου 2026, οι καθαρές πληρωμές για την Ελλάδα αντιστοιχούσαν στο 27,1%, ποσοστό που την τοποθετούσε στη 13η θέση μεταξύ των κρατών-μελών.
Η κυβέρνηση αντιτείνει ότι τα συγκεκριμένα στοιχεία δεν περιλαμβάνουν προκαταβολές και δεν αποτυπώνουν όσα ακολούθησαν μετά το τέλος Ιουνίου. Η επισήμανση είναι σημαντική, δεν αλλάζει όμως το βασικό ζήτημα. Το 100% των προσκλήσεων και το άνω του 90% των εντάξεων δεν μπορούν να παρουσιάζονται σαν να αντιστοιχούν σε ανάλογη εισροή χρημάτων στην οικονομία.
Οι δυσκολίες
Αυτό είναι πλέον και το δύσκολο κομμάτι του ΕΣΠΑ. Η γραφειοκρατική ενεργοποίηση των προγραμμάτων έχει προχωρήσει, αλλά τώρα πρέπει οι αποφάσεις να μετατραπούν σε έργα και οι δεσμευμένοι πόροι σε πραγματικές δαπάνες. Για μια οικονομία που χρειάζεται επενδύσεις, υποδομές και χρηματοδότηση επιχειρήσεων, μικρή σημασία έχει αν ένα έργο εμφανίζεται σε έναν κατάλογο ως «ενταγμένο», εφόσον καθυστερεί να υλοποιηθεί.
Το ίδιο ισχύει για μια επιχείρηση που έχει εγκριθεί σε κάποιο πρόγραμμα, αλλά περιμένει μήνες μέχρι να ολοκληρωθούν οι διαδικασίες και να πάρει τα χρήματα. Οι προσκλήσεις μπορεί να έφτασαν στο 100% και οι εντάξεις να ξεπέρασαν το 90%, όμως το πραγματικό τεστ για τα 26,2 δισ. ευρώ του ΕΣΠΑ γίνεται στα εργοτάξια, στις επιχειρήσεις και, κυρίως, στις πληρωμές.
