Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ετοιμάζεται θα υπογράψει, στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, σε τριμερή συμφωνία με τη Δανή πρωθυπουργό Μέτε Φρεντέρικσεν και τον πρωθυπουργό της Γροιλανδίας Γενς-Φρέντερικ Νίλσεν, όπου θα περιλαμβάνει την επέκταση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στο νησί στρατηγικής σημασίας, που είναι και πλούσιο σε ορυκτούς πόρους. Η τελετή υπογραφής θα διεξαχθεί 17:30 ώρα Ελλάδας.
Τρεις πηγές με άμεση γνώση των διαπραγματεύσεων, που μίλησαν στο Reuters, ανέφεραν πως το κείμενο ουσιαστικά ανοίγει τον δρόμο για διεύρυνση του αμερικανικού στρατιωτικού αποτυπώματος στη Γροιλανδία. Όχι μόνο μέσω της Διαστημικής Βάσης Πίτουφικ, η οποία λειτουργεί ήδη, αλλά και με δύο νέες εγκαταστάσεις, τη Ναρσαρσουάκ, πρώην αεροπορική βάση της εποχής του Ψυχρού Πολέμου, όπου σήμερα μένουν μόλις μερικές δεκάδες κάτοικοι, αλλά και τη Μέστεσβιγκ, που τη χρησιμοποιεί επί του παρόντος η Slædepatruljen Sirius, η επίλεκτη μονάδα ειδικών δυνάμεων της Δανίας.
Η Γροιλανδία, που κάποτε ήταν αποικία και πλέον είναι ημιαυτόνομο έδαφος υπό το Στέμμα της Δανίας, απλώνεται ανάμεσα στην Αρκτική και τη Βόρεια Αμερική και έχει σημαντικά ενεργειακά αποθέματα.
Όμως η άρνηση του Τραμπ να αποκλείσει το ενδεχόμενο χρήσης στρατιωτικής ή οικονομικής πίεσης για την απόκτησή της είχε πυροδοτήσει διπλωματική κρίση εντός του ΝΑΤΟ τον Ιανουάριο, βάζοντας την Κοπεγχάγη και την τοπική κυβέρνηση του νησιού σε εντατικές διαπραγματεύσεις.
Ο Δανός υπουργός Εξωτερικών Λαρς Λόκε Ράσμουσεν έχει πει ότι η συμφωνία θα βάλει την ασφάλεια της Αρκτικής κάτω από τη συλλογική εποπτεία του ΝΑΤΟ, αντί να στηρίζεται αποκλειστικά στη διμερή συνεργασία Ουάσινγκτον-Κοπεγχάγης.
Ο Τραμπ δήλωσε την Παρασκευή πως η συμφωνία δίνει στις ΗΠΑ “μόνιμο έλεγχο στην ασφάλεια και σε όλες τις άλλες ανάγκες στη Γροιλανδία”. Η Δανία δεν απάντησε στον ισχυρισμό του Τραμπ, αλλά είπε πως η συμφωνία σέβεται την κυριαρχία της Δανίας και το δικαίωμα της Γροιλανδίας στην αυτοδιάθεση.
“Ο λόγος που μπορούμε να συνάψουμε αυτή τη συμφωνία, που είναι επωφελής από γροιλανδική, αμερικανική και ευρωπαϊκή σκοπιά, καθώς και για το Βασίλειο της Δανίας, είναι ότι είναι ένα θέμα πολιτικής ασφάλειας”, δήλωσε η Φρεντέρικσεν χθες, Δευτέρα, στη Νέα Υόρκη.
Το κείμενο παραμένει αδημοσίευτο μέχρι την υπογραφή του σήμερα. Παραμένει ασαφές εάν η συμφωνία τροποποιεί μια αμυντική συνθήκη του 1951 που αποτελεί τη νομική βάση για την παρουσία των ΗΠΑ ή αν λειτουργεί ως νέο πλαισιο.
Η συμφωνία αποτελεί μια μετακίνηση από φιλοδοξίες που είχε εκφράσει νωρίτερα ο Τραμπ για απευθείας απόκτηση της Γροιλανδίας, ένα νησί με έκταση τριπλάσια του Τεξας και πληθυσμό μόλις 57.000 κατοίκων διασκορπισμένων κατά μήκος της απότομης ακτογραμμής του.
Όμως αποτελεί σημαντική διεύρυνση των στρατιωτικών υποδομών των ΗΠΑ στο νησί — την πρώτη σημαντική αύξηση από την εποχή του Ψυχρού Πολέμου, όταν οι ΗΠΑ διατηρούσαν 17 εγκαταστάσεις και περισσότερα από 10.000 μέλη προσωπικού εκεί.
