Σε ομηρία χιλιάδες ιδιοκτησίες λόγω οδικού δικτύου

Χωρίς αναγνωρισμένο οδικό δίκτυο εξακολουθεί να παραμένει η χώρα, γεγονός που προκαλεί τεράστια προβλήματα στην εκτός σχεδίου δόμηση. Εκτιμάται ότι μόλις το 5% των δρόμων της επικράτειας διαθέτει σήμερα την απαιτούμενη θεσμική αναγνώριση. Η καταγραφή των δρόμων είχε δρομολογηθεί από το 2022, λόγω της κωλυσιεργίας όμως του υπουργείου Περιβάλλοντος το κρίσιμο θεσμικό πλαίσιο για την αναγνώρισή τους δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί, αφήνοντας ιδιοκτήτες, μηχανικούς και επενδύσεις σε παρατεταμένη αβεβαιότητα.

• Από τον Βασίλη Παπακωνσταντόπουλο 

Σύμφωνα με πληροφορίες, έως το τέλος του έτους αναμένεται να γίνουν γνωστά τα τελικά κριτήρια αναγνώρισης κοινόχρηστων οδών, θα ακολουθήσουν οι προβλεπόμενες διαδικασίες, με τη φιλοδοξία οι πρώτες μελέτες αναγνώρισης οδών να κυρωθούν με Προεδρικό Διάταγμα στο τέλος του πρώτου τριμήνου του 2027. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι έχουμε μπροστά μας τουλάχιστον πέντε μήνες αβεβαιότητας. Πρόκειται για ένα μείζον ζήτημα, που αφορά δεκάδες χιλιάδες ιδιοκτήτες, οικογένειες, επαγγελματίες και επιχειρήσεις, που δεν γνωρίζουν αν και με ποιους όρους θα μπορούν να αξιοποιήσουν την περιουσία τους. 

Σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα που είχε παρουσιάσει τον Μάρτιο το ΥΠΕΝ, έως τις 30 Ιουνίου θα ολοκληρώνονταν οι μελέτες καταγραφής των δρόμων της ηπειρωτικής Ελλάδας και της Κρήτης. Το σχέδιο Προεδρικού Διατάγματος με τα κριτήρια αναγνώρισης θα καταρτιζόταν μέσα στο καλοκαίρι, με στόχο να αποσταλεί τον Οκτώβριο προς έγκριση στο Συμβούλιο της Επικρατείας. Χρονοδιάγραμμα που δεν έχει τηρηθεί, επιτείνοντας την αβεβαιότητα. Οπως αναφέρει το ΥΠΕΝ, η αναγνώριση των οδών εξαρτάται από τον έλεγχο νομιμότητας στο Συμβούλιο της Επικρατείας, γεγονός που καθιστά χρονικά άγνωστη την έκδοση του Προεδρικού Διατάγματος και διατηρεί σε καθεστώς ουσιαστικής αναστολής χωρίς καμία άμεση μεταβατική διέξοδο. Ακόμα κι αν έχει ολοκληρωθεί η διαδικασία μέχρι τον Μάρτιο του 2027, δεν θα σημάνει αυτόματα ότι θα έχουν αναγνωριστεί και κυρωθεί όλοι οι κοινόχρηστοι δρόμοι της χώρας. Αφενός γιατί το Π.Δ. θα αφορά συγκεκριμένες περιοχές (ηπειρωτική Ελλάδα και Κρήτη), αφετέρου γιατί η οριστική λύση για την εκτός σχεδίου δόμηση θα έρθει μέσα από την ολοκλήρωση και τη θεσμοθέτηση των Τοπικών και Ειδικών Πολεοδομικών Σχεδίων, στα οποία θα ενσωματωθεί το αναγνωρισμένο οδικό δίκτυο.

Η ανησυχία που επικρατεί σε όλη τη χώρα είναι έντονη, με βουλευτές να καταθέτουν σχετικές ερωτήσεις στη Βουλή και επιμελητήρια και φορείς να βομβαρδίζουν με επιστολές το γραφείο του υπουργού Περιβάλλοντος, Σταύρου Παπασταύρου. Πιο πρόσφατη αυτή του προέδρου του Επιμελητηρίου Δωδεκανήσου, Γιάννη Πάππου, ο οποίος ζητεί άμεση λύση για την παρόδια εκτός σχεδίου δόμηση, με δυνατότητα αναγνώρισης μεμονωμένων κοινόχρηστων δρόμων πριν από τη συνολική κύρωση του οδικού δικτύου. Σημειώνει πως η εκκρεμότητα αναγνώρισης των κοινόχρηστων δρόμων στις εκτός σχεδίου περιοχές δημιουργεί σοβαρά εμπόδια στην έκδοση και την αναθεώρηση οικοδομικών αδειών, στις μεταβιβάσεις ακινήτων, στη χρηματοδότηση επενδύσεων και στον εκσυγχρονισμό επιχειρήσεων. Συμπληρώνει πως, μετά τις αποφάσεις του ΣτΕ για την απαίτηση προσώπου σε αναγνωρισμένο κοινόχρηστο δρόμο, πολλοί ιδιοκτήτες και επενδυτές αντιμετωπίζουν πολεοδομική αβεβαιότητα.

Το θέμα έχει αναδείξει και η ΠΟ ΕΜΔΥΔΑΣ, επισημαίνοντας ότι η έλλειψη σαφών κανόνων, τρία και πλέον έτη μετά την απόφαση 176/2023 του Συμβουλίου της Επικρατείας, προκαλεί κατακερματισμό ερμηνειών στις Υπηρεσίες Δόμησης και διοικητική ανασφάλεια, υποχρεώνοντας τις ΥΔΟΜ να διαχειρίζονται αιτήσεις χωρίς ενιαία γραμμή, δημιουργώντας διαφορετικές ταχύτητες εγκρίσεων ανά περιοχή. Σύμφωνα με την ομοσπονδία, η υφιστάμενη εκκρεμότητα επηρεάζει άμεσα την τεχνική και επενδυτική δραστηριότητα, προκαλώντας αναστολή έκδοσης οικοδομικών αδειών και πίεση στα στελέχη των ΥΔΟΜ, καθώς η έλλειψη κάλυψης από ξεκάθαρες ερμηνευτικές εγκυκλίους εκθέτει τους υπαλλήλους σε διοικητικές και ποινικές ευθύνες, επιβραδύνοντας περαιτέρω τους χρόνους διεκπεραίωσης.

Η ΠΟ ΕΜΔΥΔΑΣ ζητεί από το ΥΠΕΝ σαφές χρονοδιάγραμμα για τη θεσμική έγκριση των μελετών καταγραφής του οδικού δικτύου, την ημερομηνία έκδοσης του Π.Δ. που θα ορίζει τις κοινόχρηστες οδούς και τα τεχνικά κριτήρια εφαρμογής, τη θεσμοθέτηση προσωρινής νομοθετικής ρύθμισης για την κάλυψη του κενού μέχρι την ολοκλήρωση του σχεδιασμού, αλλά και οδηγίες και μέτρα προς τις ΥΔΟΜ για την εξάλειψη των αποκλίσεων κατά τον έλεγχο των αδειών.

Αναγνωρισμένο μόλις το 5% των δρόμων! 

Ουσιαστικά η χώρα βρίσκεται αντιμέτωπη με μία άτυπη αναστολή έκδοσης οικοδομικών αδειών στις εκτός σχεδίου περιοχές, όπως ανέφερε πρόσφατα ο Δημήτρης Ν. Σαμαράς, επικεφαλής του ομίλου Σαμαράς & Συνεργάτες, που έχει αναλάβει την καταγραφή του οδικού δικτύου σε πολλές περιοχές της χώρας, σε συνεργασία με άλλες εταιρίες. Σύμφωνα με τον κ. Σαμαρά, μετά την απόφαση του ΣτΕ δεν αρκούν πλέον το εμβαδόν των 4 στρεμμάτων και το πρόσωπο σε έναν απλό κοινόχρηστο δρόμο, αλλά απαιτείται πρόσωπο σε θεσμικά αναγνωρισμένη οδό. Εξέλιξη που έχει οδηγήσει τις περισσότερες Υπηρεσίες Δόμησης σε ουσιαστικό πάγωμα της έκδοσης οικοδομικών αδειών.

Το πρόβλημα είναι τεράστιο, αν αναλογιστούμε ότι μόλις το 5% των δρόμων της χώρας διαθέτει σήμερα την απαιτούμενη θεσμική αναγνώριση. Πρόκειται κυρίως για εθνικούς και επαρχιακούς δρόμους, καθώς και περιορισμένο αριθμό δημοτικών οδών. Αυτό σημαίνει ότι μεγάλος αριθμός εκτός σχεδίου ακινήτων, ακόμα και όταν διαθέτουν την απαιτούμενη έκταση, αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα οικοδομησιμότητας επειδή οι δρόμοι στους οποίους έχουν πρόσωπο δεν έχουν αναγνωριστεί με τον προβλεπόμενο τρόπο. Ετσι, ιδιοκτήτες που μέχρι πρόσφατα θεωρούσαν ότι διαθέτουν οικοδομήσιμη γη βρίσκονται πλέον αντιμέτωποι με αβεβαιότητα, ενώ επιχειρήσεις που έχουν ήδη επενδύσει σε εκτός σχεδίου περιοχές δεν μπορούν να προχωρήσουν σε νέες εγκαταστάσεις ή κτιριακές επεκτάσεις.

Οπως ανέφερε ο κ. Σαμαράς, η καταγραφή έχει ήδη πραγματοποιηθεί σε αρκετές περιοχές, παρέχοντας σημαντικά δεδομένα για το ποιες οδοί ενδέχεται να πληρούν τα κριτήρια αναγνώρισης, ωστόσο παραμένουν ανοιχτά κρίσιμα τεχνικά ζητήματα, μεταξύ των οποίων και το απαιτούμενο πλάτος των δρόμων. Εξήγησε ότι, αν οι προϋποθέσεις που έχει θέσει το υπουργείο εφαρμοστούν αθροιστικά, το ποσοστό των δρόμων που τελικά θα αναγνωριστούν ενδέχεται να είναι εξαιρετικά μικρό. Σε κάθε περίπτωση μετά την έκδοση Προεδρικού Διατάγματος, το οποίο θα καθορίσει τις προϋποθέσεις αναγνώρισης των δρόμων, θα πρέπει να ακολουθήσουν οι πράξεις αναγνώρισης των οδών που πληρούν τα σχετικά κριτήρια, μέσω των αρμόδιων Αποκεντρωμένων Διοικήσεων. Ο κ. Σαμαράς τοποθέτησε χρονικά την αναγνώριση τουλάχιστον σε έναν χρόνο από σήμερα.