Η αστάθεια στη Μεγαλόνησο επιβαρύνει περαιτέρω και το έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ (GSI). Η υλοποίησή του έχει παγώσει από τον Ιούλιο του 2024 λόγω της λανθασμένης αντιμετώπισης από τον κ. Μητσοτάκη
Η κρίση στη Μεγαλόνησο, μετά τη δημοσιοποίηση του βίντεο με διαλόγους «επενδυτών» και «μεσολαβητών», αποτελεί πλήγμα και για τα ελλαδικά συμφέροντα, είτε πρόκειται για υβριδική επίθεση κατά της Κυπριακής Δημοκρατίας είτε για υπόθεση με έννομες συνέπειες.
- Του Αλέξανδρου Τάρκα
Η (με τετραήμερη καθυστέρηση) επισήμανση της ελληνικής κυβέρνησης ότι «η χρονική συγκυρία ταυτίζεται περιέργως με την κυπριακή προεδρία» στην Ε.Ε. είναι ακριβής, αλλά ταυτόχρονα προδίδει αμηχανία και το -εδώ και καιρό- κακό κλίμα ανάμεσα στην Αθήνα και τη Λευκωσία.
Ο λακωνικός, ουδέτερος σχολιασμός περί «συγκυρίας» θα μπορούσε να είχε γίνει από οποιοδήποτε άλλο κράτος-μέλος της Ε.Ε., ενώ απουσιάζουν οι παραδοσιακές διαβεβαιώσεις περί αμοιβαίας στήριξης των δύο αδελφών κρατών. Μεταξύ άλλων, το τραύμα της κυπριακής προεδρίας επηρεάζει την ελληνική κυβέρνηση, επειδή αυτές τις ημέρες εξειδικεύονται οι αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της 18ης-19ης Δεκεμβρίου 2025 για τη νέα χρηματοδότηση της Ουκρανίας με 90 δισ. ευρώ.
Πέρα από την επώδυνη οικονομική πτυχή του δανεισμού της Ε.Ε. από τις κεφαλαιαγορές, ο κανονισμός για το δάνειο στο Κίεβο περιέχει διάταξη για την προμήθεια αμυντικών συστημάτων από τρίτες (μη κοινοτικές) χώρες. Οπως δηλαδή και στον μηχανισμό SAFE, υπάρχει μία κερκόπορτα που μπορεί να χρησιμοποιήσει η Τουρκία για την επικερδή προώθηση του στρατιωτικού υλικού της με επιβάρυνση των Ελλαδιτών, των Κυπρίων και άλλων Ευρωπαίων φορολογουμένων.
Η Κομισιόν, επαναλαμβάνοντας το σκεπτικό του SAFE, διαβεβαιώνει την Αθήνα και τη Λευκωσία ότι θα ληφθούν υπόψη τα συμφέροντα άμυνας και ασφάλειάς τους, χωρίς να παρουσιάζει ακλόνητες εγγυήσεις. Σε αυτό το σημείο θα μπορούσε να κινηθεί παραγωγικά ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας Ν. Χριστοδουλίδης, αλλά οι εξελίξεις με το βίντεο δρουν υπονομευτικά.
Επιπλέον, μεταξύ ξένων διπλωματών στην ελληνική πρωτεύουσα διακινείται η πληροφορία ότι τόσο ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε όσο και η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν έχουν στείλει το μήνυμα ότι η Κύπρος, αν και ασκούσα την προεδρία της Ε.Ε., θα είναι καλύτερα να απέχει από τις επαφές μεταξύ των δύο οργανισμών. Ηταν αναμενόμενο ότι ο κ. Ρούτε δεν θα ήθελε να δυσαρεστήσει την Τουρκία (εν όψει μάλιστα της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ, στην Αγκυρα, στις 7 και 8 Ιουλίου 2026) διεξάγοντας οποιεσδήποτε επαφές με εποπτεία της Λευκωσίας, αλλά η κυρία Φον ντερ Λάιεν υποτίθεται ότι έπρεπε να προστατεύσει τα αμυντικά συμφέροντα της Ε.Ε. και το κύρος της κυπριακής προεδρίας.
Το ίδιο, ασφαλώς, όφειλαν και οφείλουν να πράξουν ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης και ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης, αλλά το θέμα δεν εντάσσεται στις προτεραιότητές τους. Παράλληλα, η επιτυχημένη τριμερής σύνοδος Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ, στην Ιερουσαλήμ στις 22 Δεκεμβρίου 2025, είχε δημιουργήσει ελπίδες (χάρη, κυρίως, στις επαφές του πρωθυπουργού Μπ. Νετανιάχου με τον πρόεδρο Ντ. Τραμπ) ότι σύντομα θα μπορούσε να συγκληθεί και το σχήμα «3+1», με τις ΗΠΑ, σε επίπεδο υπουργών Εξωτερικών.
Η ισραηλινή πλευρά θεωρούσε, μάλλον υπεραισιόδοξα, ότι το «3+1» θα συνεδρίαζε εντός λίγων μηνών από την ανάληψη των καθηκόντων της διοίκησης Τραμπ πέρυσι. Στη συνέχεια, ο κ. Γεραπετρίτης -άγνωστο πώς και γιατί- θεωρούσε ότι ο Αμερικανός ομόλογός του, Μ. Ρούμπιο, του το είχε σχεδόν υποσχεθεί για τον Σεπτέμβριο του 2025 στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ. Ούτε αυτό συνέβη και, δυστυχώς, το βίντεο ίσως αποτελέσει αφορμή για νέα καθυστέρηση.
Ασφαλώς η αστάθεια στη Μεγαλόνησο επιβαρύνει περαιτέρω και το έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ (GSI). Η υλοποίησή του έχει παγώσει από τον Ιούλιο του 2024 λόγω της λανθασμένης αντιμετώπισης από τον κ. Μητσοτάκη της κρίσης με το τουρκικό ναυτικό ανατολικά της Κάσου, ενώ εκκρεμεί και η έρευνα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας για τα προηγηθέντα.
Επίσης, προ εβδομάδος η γαλλική Nexans, η οποία κατασκευάζει το προς πόντιση καλώδιο, αναγνώρισε δημόσια πως «θα επηρεαστεί η ημερομηνία παράδοσης του έργου». Η γαλλική παραδοχή διαψεύδει τις διαβεβαιώσεις της κυβέρνησης Μητσοτάκη για απλή «επικαιροποίηση των οικονομοτεχνικών παραμέτρων», ώστε το GSI να «μπορεί δυνητικά να ενισχυθεί και με την είσοδο νέων ισχυρών επενδυτών».
* Εκδότης του περιοδικού «Αμυνα & Διπλωματία» και σύμβουλος ξένων εταιριών μελέτης επιχειρηματικού ρίσκου για τη ΝΑ Ευρώπη
