Ισως κάποιοι να επιθυμούν ένα ΠΑΣΟΚ αρκετά ισχυρό, ώστε να διαθέτει πολιτική χρησιμότητα, αλλά όχι τόσο ώστε να διεκδικήσει αυτόνομο πρωταγωνιστικό ρόλο
«Τα μεγάλα κόμματα δεν καταστρέφονται από τους αντιπάλους τους αλλά από τα λάθη τους», Winston Churchill. Υπάρχουν κτίρια που τα τρώει ο χρόνος και υπάρχουν κτίρια που τα τρώνε οι ένοικοί τους. Η «πράσινη» πολυκατοικία του ΠΑΣΟΚ φαίνεται πως ανήκει στη δεύτερη κατηγορία. Διότι όσα συνεργεία κι αν φωνάξει η ηγεσία, όσες ανακαινίσεις κι αν εξαγγελθούν, όσοι σοβάδες κι αν πέσουν στους τοίχους, οι ρωγμές επιμένουν να επιστρέφουν σαν παλιοί γνώριμοι που αρνούνται να εγκαταλείψουν το κτίριο.
Το πρόβλημα, όμως, δεν είναι οι ρωγμές. Αυτές είναι το αποτέλεσμα, αλλά το πραγματικό πρόβλημα είναι οι υγρασίες. Εκείνες οι αόρατες διαβρώσεις που ποτίζουν τα θεμέλια και μετατρέπουν κάθε προσπάθεια ανασυγκρότησης σε άσκηση επί χάρτου. Διότι η εσωστρέφεια του ΠΑΣΟΚ δεν εμφανίζεται τυχαία, ούτε ξεσπά ξαφνικά σαν καλοκαιρινή μπόρα. Καλλιεργείται συστηματικά, αναπαράγεται με αξιοθαύμαστη συνέπεια και οργανώνεται από τις ίδιες τις υγρασίες της «πράσινης» πολυκατοικίας.
Κάθε φορά που το κόμμα επιχειρεί να μιλήσει για την ακρίβεια, την οικονομία, το κοινωνικό κράτος ή τα προβλήματα της καθημερινότητας, κάποιο παράθυρο ανοίγει απότομα στον εσωτερικό διάδρομο. Κάποια διαρροή εμφανίζεται, κάποια εσωκομματική γκρίνια αναβαθμίζεται σε πολιτικό ζήτημα και κάποια φιλοδοξία ντύνεται με τον μανδύα της ιδεολογικής αγωνίας. Και πριν καλά καλά ολοκληρωθεί η δημόσια συζήτηση, η παράταξη επιστρέφει στο αγαπημένο της σπορ, που είναι η παρατήρηση του εαυτού της.
Η εικόνα θυμίζει πολυκατοικία όπου οι ένοικοι συνεδριάζουν αδιάκοπα για το ασανσέρ, ενώ το κτίριο χάνει τα θεμέλιά του. Οι περισσότεροι γνωρίζουν ότι το πρόβλημα βρίσκεται χαμηλότερα, αλλά όλοι επιμένουν να συζητούν για τον πίνακα ανακοινώσεων.
Κάπου εδώ γεννάται και το ερώτημα: Είναι αυτή η κατάσταση προϊόν πολιτικής ανεπάρκειας; Πρόκειται για αδυναμία συντονισμού, έλλειψη στρατηγικής και ανικανότητα διαχείρισης των εσωτερικών αντιθέσεων; Ή μήπως τελικά υπάρχει κάτι βαθύτερο πίσω από τη διαρκή ανακύκλωση της κρίσης;
Περιορισμένων δυνατοτήτων
Διότι στην πολιτική οι συμπτώσεις έχουν συνήθως μικρή διάρκεια ζωής και όταν ένα φαινόμενο επαναλαμβάνεται με τόση συνέπεια παύει να μοιάζει με ατύχημα και αρχίζει να θυμίζει μέθοδο. Και όταν επίσης κάθε απόπειρα πολιτικής ανάκαμψης συνοδεύεται από νέα εσωκομματική αναταραχή, δικαιούται κανείς να αναρωτηθεί ποιοι πραγματικά ωφελούνται από αυτή την κατάσταση.
Ισως κάποιοι να επιθυμούν ένα ΠΑΣΟΚ περιορισμένων δυνατοτήτων, ένα κόμμα καθηλωμένο σε ποσοστά που δεν απειλούν κανέναν. Ενα κόμμα αρκετά ισχυρό, ώστε να διαθέτει πολιτική χρησιμότητα, αλλά όχι τόσο ισχυρό ώστε να διεκδικήσει αυτόνομο πρωταγωνιστικό ρόλο. Ενα κόμμα έτοιμο, όταν έρθει η κατάλληλη στιγμή, να προσφερθεί ως συμπλήρωμα σε ευρύτερους πολιτικούς σχεδιασμούς και μελλοντικές συνεργασίες.
Και σε τέτοιες περιπτώσεις εμφανίζονται πάντοτε οι γνωστοί «γρασαδόροι» της πολιτικής ζωής. Οχι απαραίτητα μέσα από το κόμμα, γιατί συχνά κινούνται έξω από αυτό. Πρόθυμοι σχολιαστές, παράγοντες, κύκλοι επιρροής και επαγγελματίες διαμορφωτές κλίματος, οι οποίοι εξηγούν καθημερινά γιατί η αυτόνομη πορεία είναι ουτοπία, γιατί οι φιλοδοξίες πρέπει να περιοριστούν και γιατί η προσαρμογή αποτελεί μονόδρομο.
Δεν είναι εκείνοι που κρατούν το τιμόνι, ωστόσο φροντίζουν να λιπαίνουν τον μηχανισμό προς τη συγκεκριμένη κατεύθυνση. Να βρίσκουν τους κατάλληλους μοχλούς, τις κατάλληλες αφορμές, τους κατάλληλους πρόθυμους συνομιλητές που θα μετατρέψουν κάθε πολιτική διαφωνία σε κρίση και κάθε κρίση σε επιχείρημα υπέρ μιας προδιαγεγραμμένης εξέλιξης.
Το τραγικό για την «πράσινη» πολυκατοικία δεν είναι ότι δέχεται πιέσεις απέξω, γιατί αυτό συμβαίνει σε όλα τα κόμματα. Το τραγικό είναι ότι οι υγρασίες έχουν εγκατασταθεί τόσο βαθιά στους τοίχους, ώστε πολλές φορές οι ίδιοι οι ένοικοι αδυνατούν να ξεχωρίσουν αν η φθορά προέρχεται από εξωτερικές παρεμβάσεις ή από τις δικές τους αδυναμίες.
Κι έτσι η εσωστρέφεια συνεχίζει να κυριαρχεί, όχι ως παροδική ασθένεια αλλά ως μόνιμη κατάσταση, όχι ως εξαίρεση αλλά ως κανόνας. Η «πράσινη» πολυκατοικία εξακολουθεί να στέκει όρθια, όμως οι τοίχοι της στάζουν πολιτική υγρασία. Και όσο οι ένοικοί της ασχολούνται με το ποιος έχει το κλειδί της ταράτσας τόσο θα παραμένει αναπάντητο το ερώτημα αν το κτίριο προορίζεται να ανακαινιστεί ή να παραδοθεί, αργά και αθόρυβα, στους νέους διαχειριστές που περιμένουν υπομονετικά έξω από την είσοδο.
