Ο Αρειος Πάγος έβαλε όριο στον εκτοκισμό των αποφάσεων του ν. 3869/2010. Οι servicers και τα funds δεν μπορούν να επιλέγουν κατά περίπτωση αν θα συμμορφωθούν. Οφείλουν να διορθώσουν τις δόσεις και να αντιλογίσουν τις εσφαλμένες χρεώσεις
Η υπ’ αριθ. 6/2026 απόφαση της πλήρους Ολομέλειας του Αρείου Πάγου αποτελεί μία από τις σημαντικότερες νομολογιακές παρεμβάσεις των τελευταίων ετών στο πεδίο της προστασίας των υπερχρεωμένων νοικοκυριών. Με καθαρή κρίση η Ολομέλεια έκρινε ότι στις αποφάσεις υπαγωγής στον ν. 3869/2010 ο τόκος υπολογίζεται επί της μηνιαίας δόσης και όχι επί του συνολικού κεφαλαίου της ρυθμιζόμενης οφειλής.
- Του Δημήτριου Λυρίτση*
Η σημασία της απόφασης είναι τεράστια γιατί αφορά τη βιωσιμότητα χιλιάδων δικαστικών ρυθμίσεων και έως 300.000 πρώτες κατοικίες που συνδέθηκαν με το προστατευτικό πλαίσιο του νόμου Κατσέλη. Για τον δανειολήπτη που έχει ήδη κριθεί από δικαστήριο ως υπερχρεωμένος, ο τρόπος εκτοκισμού είναι η διαφορά ανάμεσα σε μια ρύθμιση που μπορεί να τηρηθεί και σε μια ρύθμιση που καταρρέει υπό το βάρος τεχνητά διογκωμένων δόσεων.
Η Ολομέλεια Α.Π. δέχτηκε ότι ο ν. 3869/2010 δεν δημιουργεί νέο τραπεζικό προϊόν. Η δικαστική απόφαση δεν αναπαράγει την αρχική δανειακή σύμβαση, ούτε μετατρέπει το ποσό διάσωσης της κατοικίας σε νέο κεφάλαιο προς τραπεζική απόσβεση. Αντιθέτως, η απόφαση αναμορφώνει την ενοχική σχέση, καθορίζει το καταβλητέο ποσό, τον αριθμό των δόσεων και τον χρόνο αποπληρωμής. Από τη στιγμή που το δικαστήριο έχει επιμερίσει την οφειλή σε περιοδικές παροχές, ο τόκος δεν μπορεί να επιστρέφει στο συνολικό κεφάλαιο. Η βάση του είναι η δικαστικά ορισμένη μηνιαία δόση.
Γι’ αυτό και οι προσπάθειες των πιστωτών να περιορίσουν το αποτέλεσμα της απόφασης δεν ευσταθούν. Δεν ευσταθεί ο ισχυρισμός τους ότι δεν τίθεται ζήτημα «αναδρομικότητας». Η Ολομέλεια δεν θέσπισε νέο κανόνα για το μέλλον, αλλά ερμήνευσε το ήδη ισχύον δίκαιο. Αρα μας είπε ποιος είναι ο νόμιμος τρόπος υπολογισμού του επιτοκίου από την έναρξη της δικαστικής ρύθμισης. Δεν υπάρχει επίσης διαφορετικό καθεστώς για σταθερό και κυμαινόμενο επιτόκιο ως προς τη βάση εκτοκισμού. Η διάκριση αφορά μόνο το ποσοστό του επιτοκίου, όχι το ποσό επί του οποίου εφαρμόζεται.
Ακόμη περισσότερο, δεν μπορεί να επανέλθει από την πίσω πόρτα η τοκοφορία επί κεφαλαίου με άλλη τεχνική ονομασία. Η απόφαση αποκλείει όχι μόνο την κλασική τοκοχρεωλυτική μέθοδο, αλλά και κάθε χρεολυτική ή παραλλαγμένη μέθοδο που καταλήγει σε τόκο επί του άληκτου υπολοίπου. Ο τόκος αφορά το μηνιαίο ποσό απόσβεσης που όρισε το δικαστήριο, όχι τη χρήση κεφαλαίου από την έναρξη της ρύθμισης μέχρι την καταβολή κάθε δόσης.
Η απόφαση πρέπει να εφαρμοστεί γενικά και καθολικά σε όλες τις αντίστοιχες αποφάσεις του ν. 3869/2010. Οι servicers και τα funds δεν μπορούν να επιλέγουν κατά περίπτωση αν θα συμμορφωθούν. Οφείλουν να επανεκκαθαρίσουν τις ρυθμίσεις, να διορθώσουν τις δόσεις και να αντιλογίσουν τις εσφαλμένες χρεώσεις.
Η κυβέρνηση και οι εποπτικές Αρχές δεν μπορούν να μείνουν θεατές. Οφείλουν να απαιτήσουν καθολική εφαρμογή της Ολομέλειας. Η δικαστική προστασία της πρώτης κατοικίας δεν μπορεί να εξαρτάται από τη διάθεση συμμόρφωσης των πιστωτών. Η ΟλΑΠ 6/2026 έθεσε τον κανόνα. Τώρα πρέπει να επιβληθεί η εφαρμογή του.
*Δικηγόρος, παραστάς δικηγόρος στη δίκη της ΟλΑΠ
