Ετος 1936. Ο πλανήτης ετοιμαζόταν για πόλεμο και στην Ελλάδα υπήρχε μεγάλη πιθανότητα, πριν από τον παγκόσμιο πόλεμο, να ξεσπούσε εμφύλιος, τη υπαιτιότητι των κομμουνιστών. Η Βουλή σοφά ποιούσα, με την προτροπή και έγκριση του βασιλέως Γεωργίου Β΄, ήδη από τις 13 Απριλίου είχε αναθέσει την πρωθυπουργία στον Ιωάννη Μεταξά. Η ανάθεση του έργου έγινε λόγω του αιφνιδίου θανάτου του πρωθυπουργού Κωνσταντίνου Δεμερτζή.
Στις 4 Αυγούστου, την παραμονή εικοσιτετράωρης πανελλαδικής απεργίας για την οποία υπήρξε έντονη φημολογία ότι θα συνοδευόταν από εκτεταμένα, αιματηρά επεισόδια, ο Ιωάννης Μεταξάς ενημέρωσε το υπουργικό συμβούλιο ότι θα ανέστελλε άρθρα του Συντάγματος και θα επέβαλλε το δικό του ολοκληρωτικό καθεστώς. Αυτό κι έγινε.
Αν και στην πολιτική, και γενικότερα στη ζωή, λένε ότι όλα κρίνονται εκ του αποτελέσματος, η 4η Αυγούστου εξαιρείται. Κι αυτό είναι περίπου… αυτονόητο. Αυτοί που ηττώνται από χώρες όπως τα Σκόπια ονειδίζουν και μετά θάνατον εκείνον που ηγήθηκε της νίκης εναντίον των Ιταλών, που πέτυχε ο λαός μας.
Εκείνοι που ψαλίδισαν μισθούς και συντάξεις, φτωχοποίησαν τους Ελληνες (πλουτίζοντας, βέβαια, οι ίδιοι) και έστειλαν στην ξενιτειά για το μεροκάματο εκατοντάδες χιλιάδες νέους κατηγορούν ως όργανο της πλουτοκρατίας τον Ιωάννη Μεταξά, ο οποίος, μεταξύ άλλων πολλών, ξεκίνησε τη λειτουργία του ΙΚΑ (το 1937). Παρότι το Ιδρυμα Κοινωνικών Ασφαλίσεων είχε ψηφιστεί ως νόμος το 1932 (επί Ελευθερίου Βενιζέλου), είχε παραμείνει στα χαρτιά. Η ουσιαστική οργάνωση, η έναρξη λειτουργίας και η κάλυψη των πρώτων εργαζομένων πραγματοποιήθηκαν το 1937 από το καθεστώς της 4ης Αυγούστου.
Καθιέρωσε την οκτάωρη εργασία. Επεκτάθηκε και επιβλήθηκε αυστηρά το εργασιακό οκτάωρο σε πολλούς βιομηχανικούς και εμπορικούς κλάδους που μέχρι τότε εξαιρούνταν, και οι εργάτες και οι υπάλληλοι δούλευαν από τις έξι μέχρι να… ξαναφέξει. Καθιέρωσε την άδεια μετ’ αποδοχών. Επί Μεταξά θεσπίστηκε πρώτη φορά η υποχρεωτική ετήσια πληρωμένη άδεια για τους εργαζομένους στον ιδιωτικό τομέα. Επίσης τότε θεσμοθετήθηκαν ο κατώτατος μισθός και οι συλλογικές συμβάσεις εργασίας. Η 4η Αυγούστου νομοθέτησε την πληρωμή υπερωριών και την κυριακάτικη αργία, ίδρυσε την Εργατική Εστία και παρέγραψε αγροτικά χρέη προς την Αγροτική Τράπεζα.
Επιπλέον, ο Ιωάννης Μεταξάς προστάτευσε τα παιδιά και τους εφήβους από την εργασιακή εκμετάλλευση – κάτι που στην εποχή του αποτελούσε περίπου… θεσμό. Εβαλε όρια στην ηλικία εισόδου στην εργασία. Ενισχύθηκε και επιβλήθηκε αυστηρότερα η απαγόρευση απασχόλησης παιδιών κάτω των 14 ετών στη βιομηχανία και τη βιοτεχνία, καθώς και κάτω των 12 ετών στο εμπόριο.
Απαγορεύτηκε η νυχτερινή εργασία (συνήθως 20.00-06.00) για όλους τους ανηλίκους κάτω των 18 ετών. Περιορίστηκαν οι επικίνδυνες εργασίες. Θεσπίστηκαν ειδικοί κατάλογοι με βαρέα, ανθυγιεινά ή επικίνδυνα επαγγέλματα (π.χ. μεταλλεία, χημεία, βαριές μηχανές) στα οποία απαγορευόταν πλήρως η απασχόληση ανηλίκων. Επίσης για τους νεαρούς εργαζομένους (14-18 ετών) προβλέφθηκαν ρυθμίσεις για μειωμένα ωράρια σε ορισμένους κλάδους, ώστε να διευκολύνεται η παρακολούθηση νυχτερινών ή τεχνικών σχολών.
Φυσικά, δεν χρειάζεται να γίνει μνεία στο επικών διαστάσεων έργο που έκανε στον τομέα της Αμυνας. Απεδείχθη η ποιότητα της πολιτικής του στα βουνά της Πίνδου όταν πήραμε φαλάγγι τους Ιταλούς. Ηταν, όμως, δικτάτορας. Κακός δικτάτορας. Ο Ελευθέριος Βενιζέλος και οι βενιζελικοί αξιωματικοί που κάνανε πραξικοπήματα ή κυβερνούσαν ευθέως με τις ξένες λόγχες ήταν καλοί. Κι αν κάνεις δικτατορία με ξένες λόγχες και φέρεις και Σενεγαλέζους φαντάρους από τις αποικίες για να ξυλοφορτώνουν τους αντιβενιζελικούς, είσαι καλός. Και πάνω απ’ όλα δημοκράτης. Αυτά τα ολίγα για τα 90χρονα από την 4η Αυγούστου του Ιωάννη Μεταξά…
Από τη στήλη «Περι πωλητικης» της «δημοκρατίας»
