Ανήκω σε μία γενιά που μεγάλωσε υποστηρίζοντας φανατικά τις ιδιωτικοποιήσεις. Το «λιγότερο κράτος», όπως ήταν ο τίτλος ενός εξαιρετικώς ενδιαφέροντος βιβλίου του Γερμανού συγγραφέα Μπρούνο Χεκ. Δεν ήταν λάθος αυτή η λογική. Το κράτος μέσω των ιδιωτικοποιήσεων αποδεσμευόταν από την υποχρέωση να «κλειδώνει» δημόσιους πόρους «μαμούθ» για να ενισχύει με κρατικές επιδοτήσεις ελλειμματικούς οργανισμούς. Του δινόταν η ευκαιρία να τους διοχετεύει στην άσκηση πολιτικών για τη βελτίωση του κοινωνικού κράτους.
Οι ιδιωτικοποιήσεις της Ολυμπιακής, του ΟΤΕ, των λιμανιών που έγιναν στους καλούς καιρούς, έστω και αν πληρώθηκαν αδρά από το δημόσιο ταμείο με τη χρηματοδότηση της εθελούσιας εξόδου χιλιάδων υπαλλήλων ΔΕΚΟ, βελτίωσαν εντυπωσιακά την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών, ελάφρυναν το ασφαλιστικό σύστημα και μείωσαν τις κρατικές δαπάνες με την ευρεία έννοια.
Τον καιρό της μεγάλης σύγκρουσης για τις ιδιωτικοποιήσεις οι σοσιαλιστές και η Αριστερά αντιπαρέβαλλαν το επιχείρημα ότι στρατηγικής σημασίας δημόσιες επιχειρήσεις θα έπρεπε για λόγους ασφαλείας να εξαιρούνται από τις ιδιωτικοποιήσεις. Ηταν ένας σωστός, όπως αποδεικνύεται εκ των υστέρων, αλλά πολύ ευρύχωρος ορισμός, προκειμένου να αποτρέπεται κάθε ιδιωτικοποίηση και να προστατεύονται τα συνδικάτα των εργαζομένων, τα οποία ελέγχονταν από την ΠΑΣΚΕ και το πελατειακό δίκτυο.
Τα τσιμέντα της ΑΓΕΤ Ηρακλής, για παράδειγμα, δεν ήταν στρατηγικής σημασίας επιχείρηση για την εθνική οικονομία, όπως αποδείχτηκε στο βάθος του χρόνου. Η Olympic Catering, ούτε. Το κράτος δεν μπορούσε να παριστάνει τον επιχειρηματία. Οι επικοινωνίες και τα λιμάνια όμως, καθώς και τα αεροδρόμιά μας, είναι. Το αεροδρόμιο «Ελευθέριος Βενιζέλος» ελέγχεται σε μεγάλο βαθμό από καναδικά κεφάλαια. Τα περιφερειακά αεροδρόμια από γερμανικά κεφάλαια. Τα λιμάνια από κινεζικά και γαλλογερμανικά κεφάλαια. Ο ΟΤΕ από γερμανικά κεφάλαια.
Οι σιδηρόδρομοι από ιταλικά κεφάλαια. Η ΔΕΗ από αυστραλέζικο fund. Το δίκτυο των τραπεζών μας στα Βαλκάνια, που ασκούσε και εθνική πολιτική, εξαγοράστηκε με το «έτσι θέλω» στην έναρξη της κρίσης του 2010 από αυστρογερμανικά κεφάλαια.
Ο έλεγχος των στρατηγικών μας υποδομών από αλλοδαπούς είχε και θετικές συνέπειες μέσα στην κρίση. Οι Κινέζοι που έχουν επενδύσει στα λιμάνια μας απείλησαν τον Γερμανό υπουργό Σόιμπλε πως, αν τυχόν επιμείνει η Γερμανία να αποβάλει την Ελλάδα από την ευρωζώνη, τότε κι εκείνοι δεν θα χρησιμοποιούσαν εφεξής το ευρώ ως αποθετικό νόμισμα.
Σε μεγάλο βαθμό το Πεκίνο έβαλε πλάτη το καλοκαίρι του 2012 για να μείνουμε στην ευρωζώνη, και τότε υπήρχε μεγάλος κίνδυνος, όχι μόνο επί ΣΥΡΙΖΑ. Αν τυχόν είχε επίσης προχωρήσει το σχέδιο των αγωγών ενέργειας το 2008, από το οποίο θα εξαρτάτο η Ευρώπη, η Ελλάς δεν θα είχε μπει ποτέ σε Μνημόνια, θα είχε γίνει «κούρεμα» χρέους απαρχής. Εκτός από θετικές συνέπειες, υπάρχουν όμως και περιπτώσεις που δυνητικά η ιδιωτικοποίηση μεγάλων ΔΕΚΟ μπορεί να προκαλέσει κινδύνους για την εθνική ασφάλεια.
Διαβάζοντας το άρθρο του Αλέξη Τάρκα για τα ερωτήματα που έχουν προκύψει από τη συμφωνία με το καλώδιο με βάση μερικά άγνωστα επεισόδια που έγιναν προσφάτως στο Αρχιπέλαγος, διαπίστωσα ότι δύο εταιρίες κινητής τηλεφωνίας, η μία αγγλική και πάντοτε ιδιωτική (η οποία καταδικάστηκε σε βαρύ διοικητικό πρόστιμο για παρακολουθήσεις στην πατρίδα μας) και η άλλη γερμανική αλλά τέως κρατική, βρίσκονται σε τεράστια διλήμματα όταν ποντίζουν καλώδια επικοινωνιών στο Αιγαίο για τη βελτίωση και τη διαλειτουργικότητα του δικτύου.
Είναι ασαφές από τις μέχρι τώρα πληροφορίες αν κατά τη διάρκεια των εργασιών των μισθωμένων πλοίων που εργάζονταν για αυτές υπήρξε επικοινωνία και με την τουρκική πλευρά για διαβουλεύσεις παροχής εξασφάλισης αδειοδότησης στην καρδιά του Αιγαίου ή όχι. Ευχόμαστε όχι. Δεν είναι όμως και πολύ καθαρό. Σε αυτή την περίπτωση, όταν εγείρονται στο πεδίο μείζονα ζητήματα εθνικής ασφαλείας, θα πρέπει να ξανασκεφτούμε μερικές πτυχές των ιδιωτικοποιήσεων.
Ρήτρες
Δεν είμαι πρόχειρος νομικά να απαντήσω πώς, αλλά φαντάζομαι με κάποιες ρήτρες που θα διασφαλίζουν ότι οι εταιρίες που ιδιωτικοποιούνται και μεταβιβάζονται από το κράτος σε πολυεθνικές θα είναι υποχρεωμένες κατά την εκτέλεση εργασιών τους εντός της επικράτειας, ιδιαίτερα σε ευαίσθητες περιοχές, να ακολουθούν την ελληνική εξωτερική πολιτική και καμία άλλη. Και πάντως όχι της χώρας τους στις οποίες βρίσκεται η έδρα της μητρικής εταιρίας τους.
Το ίδιο συμβαίνει και με το αεροδρόμιο των Αθηνών, το οποίο διαχειρίζεται το κρίσιμο ζήτημα του εναέριου χώρου και της ασφάλειας των πτήσεων. Ανεξαρτήτως τού αν αρμόδια για την προμήθεια ραντάρ είναι η Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας. Και εκεί πρέπει να τεθούν δικλίδες ασφαλείας. Δεν είναι σωστό ούτε λογικό να ακολουθούν εξωτερική πολιτική δικής τους εμπνεύσεως εταιρίες που δραστηριοποιούνται σε ελληνικό έδαφος, αν αυτό συμβαίνει.
Και βεβαίως, επειδή βρίσκεται σε εξέλιξη και ένας διαγωνισμός για την επέκταση του αεροδρομίου Αθηνών, παρέλκει να επισημάνουμε ότι είναι αδιανόητο ακόμα και στο πλαίσιο της ελεύθερης αγοράς να μπουν εχθρικές χώρες στο project της επέκτασης του αεροδρομίου μας. Στοιχειώδες, Γουότσον! Δεν νομίζουμε ότι λέμε κάτι παράλογο. Η άμυνα και η εθνική κυριαρχία είναι κατεξοχήν στρατηγικής σημασίας θέματα. Πρέπει να το δούμε.
