Το πρόβλημα δεν είναι στρατιωτικό. Δεν μας λείπουν τα μέσα, αλλά η διάθεση να τα μετατρέψουμε σε σαφές μήνυμα, διότι αποτροπή δεν είναι μόνο να έχεις δύναμη, αλλά και να πείθεις ότι είσαι διατεθειμένος να τη χρησιμοποιήσεις όταν χρειαστεί…
- Του Ανδρέα Καψαμπέλη
Στις 21 και 22 Ιουνίου του 1824 γράφτηκε μία από τις πιο τραγικές σελίδες της Επανάστασης: η καταστροφή των Ψαρών. Είχε προηγηθεί λίγες εβδομάδες νωρίτερα το ολοκαύτωμα της Κάσου. Μέσα σε λιγότερο από έναν μήνα ο Ελληνισμός έχασε δύο κρίσιμες ναυτικές βάσεις στο Αιγαίο, δύο νησιά-σύμβολα, που δεν πρόσφεραν μόνο πλοία και πυρπολικά, αλλά και κάτι βαθύτερο: το θαλασσινό φρόνημα.
Κι όμως, η απάντηση δεν άργησε. Ο Ανδρέας Μιαούλης δεν έμεινε να θρηνεί πάνω από τα ερείπια και δεν αρκέστηκε σε… ανακοινώσεις, διαβήματα ή διπλωματικές καταγγελίες. Αντεπιτέθηκε στη Χίο, στη Σάμο, στην Αλικαρνασσό. Με πλοία μικρότερα, με μέσα πενιχρά, με μια χώρα σχεδόν υπό κατάρρευση, αλλά με αποφασιστικότητα δυσανάλογη των δυνατοτήτων του…
Κάπου εδώ η Ιστορία αρχίζει να συνομιλεί άβολα με το παρόν. Διακόσια και πλέον χρόνια μετά, η Ελλάδα διαθέτει ίσως το ισχυρότερο αποτρεπτικό οπλοστάσιο της Μεταπολίτευσης. Φρεγάτες, Rafale, drones, νέες αμυντικές συμφωνίες, γεωπολιτικές συμμαχίες, στρατηγικές αναβαθμίσεις και ασταμάτητη ρητορική περί εθνικής ισχύος…
Την ίδια ώρα ωστόσο τουρκικές μηχανότρατες φτάνουν να ψαρεύουν σχεδόν πάνω στις ελληνικές ακτές, μόλις λίγα μέτρα από νησιά του ανατολικού Αιγαίου, δοκιμάζοντας καθημερινά όχι μόνο τα θαλάσσια όρια, αλλά και τα πολιτικά αντανακλαστικά της χώρας…
Η αντίδραση είναι χαμηλών τόνων, υπηρεσιακή και διαχειριστική. Σαν να πρόκειται για τεχνικό ζήτημα και όχι για διαρκή έλεγχο κυριαρχίας. Και το πρόβλημα της εποχής είναι πλέον όχι τόσο η ίδια η πρόκληση όσο η εξοικείωση με αυτήν. Η κανονικοποίηση της παραβίασης. Η ιδέα ότι «δεν χρειάζεται ένταση» στο όνομα των «ήρεμων νερών». Κι έτσι ανεπαίσθητα η κυριαρχία φθείρεται όχι μέσα από μια μεγάλη ήττα, αλλά μέσα από μικρές καθημερινές παραχωρήσεις που συσσωρεύονται.
Το πρόβλημα δεν είναι στρατιωτικό. Δεν μας λείπουν τα μέσα, αλλά η διάθεση να τα μετατρέψουμε σε σαφές μήνυμα, διότι αποτροπή δεν είναι μόνο να έχεις δύναμη, αλλά και να πείθεις ότι είσαι διατεθειμένος να τη χρησιμοποιήσεις όταν χρειαστεί…
Στην Ελλάδα του 2026 έχουμε αναβαθμίσει σχεδόν τα πάντα: εξοπλισμούς, λογισμικά, επιτελεία, παρουσιάσεις, διεθνείς σχέσεις. Αυτό που δεν είναι βέβαιο ότι έχουμε αναβαθμίσει είναι το πολιτικό νεύρο και η βούληση.
Πού είναι ένας Μιαούλης σήμερα; Οχι απαραίτητα ως πρόσωπο. Ως νοοτροπία. Ο Μιαούλης δεν έμεινε στην Ιστορία επειδή είχε υπεροπλία, αλλά επειδή είχε καθαρότητα σκοπού και ταχύτητα απόφασης. Και δύο αιώνες μετά, αυτό είναι το πραγματικό ερώτημα. Αν η πολιτική ηγεσία, μπροστά σε μια πρόκληση, σκέφτεται πρώτα πώς θα την αναχαιτίσει και όχι πώς θα τη διαχειριστεί επικοινωνιακά. Γιατί στη θάλασσα, όπως και στην Ιστορία, το κενό δεν μένει ποτέ κενό. Κάποιος σπεύδει να το καλύψει.
Από τη στήλη «Ο κοριός» της «Δημοκρατίας»
