Η κρατική καθυστέρηση στις χρηματοδοτήσεις αφήνει χιλιάδες λουομένους χωρίς επαρκή προστασία στην έναρξη της τουριστικής περιόδου
Η κολυμβητική περίοδος αρχίζει επίσημα κάθε χρόνο την 1η Ιουνίου, όμως ακόμα μία φορά οι περισσότερες παραλίες της χώρας βρίσκονται χωρίς πλήρη ναυαγοσωστική κάλυψη. Παρότι η ασφάλεια των λουομένων αποτελεί θεμελιώδη υποχρέωση της Πολιτείας, οι διαδικασίες χρηματοδότησης, δημοπράτησης και στελέχωσης καθυστερούν συστηματικά, με αποτέλεσμα χιλιάδες πολίτες και επισκέπτες να κάνουν τα πρώτα μπάνια τους χωρίς την παρουσία εκπαιδευμένων ναυαγοσωστών.
Το πρόβλημα δεν είναι καινούργιο. Αντιθέτως, επαναλαμβάνεται σχεδόν κάθε χρόνο, αναδεικνύοντας χρόνιες αδυναμίες στον σχεδιασμό και στην οργάνωση του κράτους. Ενώ είναι γνωστό ότι η θερινή περίοδος αρχίζει την 1η Ιουνίου, οι απαραίτητες αποφάσεις για τη χρηματοδότηση των δήμων λαμβάνονται συνήθως την άνοιξη, αφήνοντας ελάχιστο χρόνο για την ολοκλήρωση των διαγωνισμών και την εγκατάσταση των ναυαγοσωστικών υποδομών.
Καθυστερημένες αποφάσεις
Σύμφωνα με στοιχεία των δήμων και των ναυαγοσωστικών φορέων, η απόφαση για τη διάθεση 15 εκατ. ευρώ προς 133 παραθαλάσσιους δήμους υπογράφηκε από το υπουργείο Εσωτερικών μόλις στις αρχές Μαΐου. Τα χρήματα προορίζονται για την κάλυψη μέρους του κόστους ναυαγοσωστικής προστασίας στις πολυσύχναστες παραλίες της χώρας. Ωστόσο, όταν η χρηματοδότηση εγκρίνεται λίγες εβδομάδες πριν από την έναρξη της κολυμβητικής περιόδου, οι δήμοι καλούνται να προχωρήσουν σε διαγωνισμούς, συμβάσεις και προσλήψεις μέσα σε ασφυκτικά χρονικά περιθώρια.
Η γραφειοκρατία, οι ενστάσεις και οι χρονοβόρες διαδικασίες του Δημοσίου καθιστούν σχεδόν αδύνατη την ολοκλήρωση όλων των απαιτούμενων ενεργειών έως την 1η Ιουνίου, που αρχίζει επισήμως η θερινή περίοδος. Οι εκπρόσωποι των ναυαγοσωστικών σχολών επισημαίνουν για πολλοστή φορά ότι οι διαδικασίες θα έπρεπε να αρχίζουν από τον Ιανουάριο ή τον Φεβρουάριο, ώστε όλα να είναι έτοιμα εγκαίρως. Αντ’ αυτού, η χώρα κάθε χρόνο τον Ιούνιο βρίσκεται αντιμέτωπη με ελλείψεις σε προσωπικό και εξοπλισμό και όπως πάντα οι ευθύνες εάν συμβεί κάτι μεταφέρονται πάνω σε ένα τραπέζι, όπου ξεκινά… αγώνας πινγκ πονγκ.
Η ευθύνη δεν μπορεί να μεταφέρεται στους δήμους
Η κυβέρνηση συχνά επισημαίνει ότι οι δήμοι έχουν την αρμοδιότητα για τη ναυαγοσωστική κάλυψη. Ωστόσο, οι δήμοι απαντούν ότι χωρίς έγκαιρη κρατική χρηματοδότηση και έγκριση των σχετικών πιστώσεων είναι αδύνατο να ολοκληρώσουν στην ώρα τους τις διαδικασίες. Ακόμα και η χρηματοδότηση των 15 εκατ. ευρώ καλύπτει μόνο μέρος του πραγματικού κόστους.
Σύμφωνα με την Κεντρική Ενωση Δήμων Ελλάδος (ΚΕΔΕ), το ποσό αυτό αντιστοιχεί περίπου στο 47% των συνολικών αναγκών των 133 δήμων που υποχρεούνται να έχουν ναυαγοσώστη, γεγονός που σημαίνει ότι οι τοπικές Αρχές καλούνται να καλύψουν σημαντικό μέρος των δαπανών από τους δικούς τους πόρους. Το αποτέλεσμα; Αφενός καθυστερούν οι διαδικασίες, αφετέρου πολλοί δήμοι δυσκολεύονται να εξασφαλίσουν την απαιτούμενη χρηματοδότηση για πλήρη κάλυψη των παραλιών τους.
Τα στατιστικά δείχνουν τη σημασία της πρόληψης
Η συζήτηση για τις καθυστερήσεις δεν είναι απλώς διοικητικό ζήτημα. Συνδέεται άμεσα με την ανθρώπινη ζωή. Σύμφωνα με τα στοιχεία του μη κερδοσκοπικού οργανισμού Safe Water Sports, το 2025 στην Ελλάδα έχασαν τη ζωή τους 376 άνθρωποι σε θάλασσες, λίμνες, ποτάμια και άλλους υδάτινους χώρους. Από αυτούς, οι 357 θάνατοι σημειώθηκαν στη θάλασσα, ενώ 19 σε εσωτερικά ύδατα.
Παρότι καταγράφηκε μείωση σε σχέση με το 2024, οι αριθμοί παραμένουν ιδιαίτερα υψηλοί. Ακόμα πιο σημαντικό είναι το γεγονός ότι δεν καταγράφηκε κανένα θανατηφόρο περιστατικό σε οργανωμένες παραλίες με ναυαγοσωστική κάλυψη. Το στοιχείο αυτό αποδεικνύει έμπρακτα ότι η παρουσία ναυαγοσωστών σώζει ζωές και ότι η επένδυση στην πρόληψη έχει άμεσο αποτέλεσμα.
Οι ηλικιωμένοι στο επίκεντρο του κινδύνου
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι η συντριπτική πλειονότητα των θυμάτων είναι άτομα μεγαλύτερης ηλικίας. Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΕΟΔΥ, περίπου το 81% των θανάτων στη θάλασσα αφορά ανθρώπους άνω των 60 ετών. Οι ειδικοί εξηγούν ότι οι ηλικιωμένοι συχνά υποτιμούν τους κινδύνους ή υπερεκτιμούν τις σωματικές τους δυνατότητες.
Παράλληλα, προβλήματα υγείας όπως καρδιολογικά επεισόδια ή αιφνίδιες αδιαθεσίες μπορεί να εξελιχθούν σε τραγωδία όταν δεν υπάρχει άμεση βοήθεια. Η ύπαρξη ναυαγοσωστών, απινιδωτών και διασωστικών μέσων στις παραλίες μπορεί να αποδειχτεί καθοριστική για την έγκαιρη αντιμετώπιση τέτοιων περιστατικών. Το πιο ανησυχητικό στοιχείο είναι ότι το πρόβλημα είναι απολύτως προβλέψιμο. Η ημερομηνία έναρξης της κολυμβητικής περιόδου είναι γνωστή εδώ και δεκαετίες.
Οι ανάγκες των δήμων είναι καταγεγραμμένες. Οι απαιτούμενοι διαγωνισμοί και οι συμβάσεις ακολουθούν συγκεκριμένα χρονοδιαγράμματα. Παρ’ όλα αυτά, η έγκριση των κονδυλίων συνεχίζει να γίνεται καθυστερημένα, μετατρέποντας κάθε χρόνο την έναρξη του καλοκαιριού σε αγώνα δρόμου για δήμους και ναυαγοσωστικές εταιρίες. Πρόκειται για παθογένεια της Δημόσιας Διοίκησης που δεν δικαιολογείται πλέον από κανέναν.
Η Πολιτεία δεν μπορεί να επικαλείται την ασφάλεια των πολιτών και ταυτόχρονα να εγκρίνει τις αναγκαίες πιστώσεις λίγες εβδομάδες πριν από την έναρξη της περιόδου κατά την οποία οι παραλίες γεμίζουν λουομένους και τουρίστες. Η ναυαγοσωστική κάλυψη δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως εποχική υποχρέωση της τελευταίας στιγμής. Αποτελεί κρίσιμη υπηρεσία δημόσιας ασφάλειας, ιδιαίτερα για μια χώρα όπως η Ελλάδα, η οποία διαθέτει χιλιάδες χιλιόμετρα ακτογραμμής και φιλοξενεί εκατομμύρια επισκέπτες κάθε καλοκαίρι.
Η έγκαιρη έγκριση των πιστώσεων, η ολοκλήρωση των διαγωνισμών από τον χειμώνα και η πλήρης στελέχωση των παραλιών πριν από την 1η Ιουνίου θα έπρεπε να θεωρούνται αυτονόητες διαδικασίες. Μέχρι να συμβεί αυτό, η χώρα θα συνεχίσει να έχει στην αρχή του καλοκαιριού παραλίες χωρίς επαρκή προστασία και οι πολίτες θα πληρώνουν το τίμημα των διαχρονικών κρατικών καθυστερήσεων.
