Επιμέλεια
Θάνος Χερχελετζής
Μαρτυρικό τέλος είχαν χιλιάδες Ελληνίδες στον Πόντο την περίοδο 1916-1923. Το δράμα αυτών των γυναικών αποτύπωσε ο καθηγητής Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας Κωνσταντίνος Φωτιάδης σε ομιλία στο 6ο Συμπόσιο του Κέντρου Σπουδής και Ανάδειξης Μικρασιατικού Ελληνισμού. Με αφορμή την Ημέρα Μνήμης της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου, η «δημοκρατία» παρουσιάζει αποσπάσματα της ομιλίας.
«Είναι συγκλονιστικές οι αρχειακές πηγές των υπουργείων Εξωτερικών, οι εκθέσεις των ξένων αυτοπτών μαρτύρων, του διεθνούς Τύπου, οι καταγραφές των επιζώντων θυμάτων και πλήθος άλλων ντοκουμέντων, που περιγράφουν παραστατικά χιλιάδες περιστατικά του μαρτυρικού τέλους των δυστυχισμένων γυναικών. Αν χρησιμοποιούσα τον όρο “γυναικοκτονία”, θα σκόνταφτα πάνω στις νέες θεωρίες της τελευταίας 25ετίας “περί έμφυλου”, τις οποίες ομολογώ ότι δεν μελέτησα ακόμη. Με απέτρεψε η κόρη μου να τον χρησιμοποιήσω, γι’ αυτό και θα τον αποφύγω, παρόλο που προσωπικά με εκφράζει, γιατί τα εγκλήματα που διαπράχθηκαν σε βάρος των γυναικών εντάσσονται στον ορισμό της γενοκτονίας, όπως καθιερώθηκε από τον Ραφαέλ Λέμκιν» σημειώνει ο κ. Φωτιάδης.
Τους έκαψαν
Το μένος των Τούρκων κατά των Ελλήνων φαίνεται από μαρτυρία του Λάμπου Μαυρίδη από το Τεπέ Kιοΐ της Πουλαντζάκης, την οποία παραθέτει ο καθηγητής: «…Υστερα ο Tοπάλ Oσμάν ήρθε χαράματα και περικύκλωσε το χωριό με τους τσέτες του. Μάζεψαν τον κόσμο, έναν έναν τους χωριανούς, και τους έβαλαν σ’ ένα σπίτι σιμά στην εκκλησία: άντρες, παιδιά, γυναίκες, γέρους, μωρά. Εδωσαν φωτιά το σπίτι και τους έκαψαν ζωντανούς! Προτού να τους κάψουν διάλεξαν τέσσερις πέντε νέες γυναίκες και τις κράτησαν για τον εαυτό τους. Μετά έχυσαν 10 τενεκέδες πετρέλαιο μέσα και ολόγυρα στο σπίτι, και κατόπιν έριξαν μια χειροβομβίδα. Αναψε φωτιά! Δέκα είκοσι λεφτά κράτησε το κακό. Φώναζαν. Οι φωνές των γυναικών “σον ουρανόν έβγαιναν” (οι φωνές των γυναικών ανέβαιναν στον ουρανό). Τινάχτηκε το σπίτι μες στις φλόγες κι όλους τούς πλάκωσε μέσα!
Ενα κορίτσι απ’ το παράθυρο πήδηξε και έφυγε απ’ τη φωτιά. Εριξαν σφαίρες οι τσέτες, αλλά ήταν κατήφορος και γλίτωσε. Μια σφαίρα την πήρε ξυστά στο κεφάλι. Pούδα τη λέγανε. Ηρθε κοντά σε εμάς που ξεφύγαμε απ’ το πρωί. Τη ρώτησα για τη γυναίκα μου και τα παιδιά μου. Μου είπε: “Τη γυναίκα σου την είδα, τα παιδιά σου δεν τα είδα”. Οι πέντε γυναίκες που διάλεξαν για να τις πάρουν οι Τούρκοι να τις βιάσουν το κατάλαβαν και σαν έβλεπαν τη φωτιά και τις φωνές, πήδησαν μέσα στο σπίτι λέγοντας: “Eίη το όνομα του Κυρίου!…” Πήδησαν στη φωτιά και κάηκαν. Πέθαναν μαζί με τις άλλες. Αυτό όλο κράτησε μισή ώρα. Μετά μισή ώρα οι τσέτες έφυγαν και πήγαν στ’ άλλα χωριά».
Ο κ. Φωτιάδης κατέληξε επαναλαμβάνοντας το πάγιο αίτημα για διεθνή αναγνώριση της γενοκτονίας, επικαλούμενος τον Δημήτρη Ψαθά, που έγραψε: «Να ρίξουμε τον πέπλο της λήθης στο παρελθόν, αλλά να ξέρουμε, όχι να κρύβουμε. Να ξέρουν κι ίδιοι οι Τούρκοι το τι φτιάξαν οι πατεράδες τους, για ν’ αποφύγουν τα όσα στιγμάτισαν εκείνους, εφ’ όσον θέλουν να πάρουν τη θέση που φιλοδοξούν ανάμεσα στα πολιτισμένα έθνη. Μόνον έτσι, ξέροντας εμείς τους Τούρκους και ξέροντας εκείνοι εμάς και το στιγματισμένο παρελθόν τους, μπορεί κάποτε να χαράξουμε μια ελληνοτουρκική φιλία επάνω σε στέρεες βάσεις».
Διαβάστε επίσης:
Δήλωση Δημήτρη Μελισσανίδη για τη 19η Μαΐου
Σάββας Καλεντερίδης: Η ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ Η ΤΡΑΓΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ!
Ο Ροδοπόλεως Κύριλλος για τη σφαγή 487 ψυχών
Συγκλονιστικά για το μαρτύριο των Πόντιων γυναικών είναι και όσα έγραψε ο μητροπολίτης Ροδοπόλεως Κύριλλος: «Φρίττει ο νους του ανθρώπου διά τας διαπραχθείσας φρικαλεότητας και τον αριθμόν των θυμάτων, ανερχομένων εις 487 ψυχάς, αίτινες εύρον οικτρόν θάνατον εν τοις όρεσι, τοις σπηλαίοις και ταις οπαίς της γης, όπου εκρύβησαν ίνα αποφύγωσι την δολοφόνον μάχαιραν των σφαγέων.
Μεταξύ των δολοφονηθέντων τούτων θυμάτων κατατάσσονται άλλαι 14 νεάνιδες κόραι, αίτινες φεύγουσαι τον βαρύν πέλεκυν του δημίου, κατέφυγον, ως εις άσυλον θρησκευτικόν, εις την διαληφθείσαν ιεράν μονήν του Bαζελώνος, οπόθεν οι τύραννοι ούτοι, αφού απήγαγον τους φιλησύχους πατέρας της Mονής αιχμαλώτους, προέβησαν ούτοι εις κορεσμόν των σωματικών αυτών ηδονών, βία ατιμάσαντες τας παρθένους ταύτας, ων τελευταίον αφού απέκοψαν τους μαστούς και τας κεφαλάς, αφήκαν τα πτώματα και απήλθον»…
Παυλόπουλος: Στυγερό έγκλημα κατά της ανθρωπότητας
«Δεν λησμονάμε αυτό το στυγερό έγκλημα κατά της ανθρωπότητας» επισημαίνει στο μήνυμά του για την ημέρα μνήμης (19 Μαΐου) της Γενοκτονίας του Ποντιακού Ελληνισμού ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Προκόπης Παυλόπουλος (φωτό).
«Το έθνος των Ελλήνων, εκπληρώνοντας στοιχειώδες, ιστορικό και θεσμικό χρέος, τιμά και φέτος την ιερή μνήμη των τραγικών θυμάτων της Γενοκτονίας του Ελληνισμού του Πόντου, αποδεικνύοντας εμπράκτως ότι δεν λησμονάμε αυτό το στυγερό έγκλημα.
Κατ’ αυτή την ημέρα μνήμης καλούμε όλους τους λαούς να μην ξεχνούν τα θύματα και κάθε άλλης γενοκτονίας, δοθέντος ότι μόνον έτσι η οικουμένη -συνακόλουθα δε η Διεθνής Κοινότητα- θα αποτρέψει στο μέλλον αντίστοιχα στυγερά εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας» αναφέρει ο κ. Παυλόπουλος. Και προσθέτει στο μήνυμά του ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας: «Οι χαλεποί καιροί που βιώνουμε, ιδίως μέσα από τη βαρβαρότητα της τζιχαντιστικής τρομοκρατίας, αποδεικνύουν ότι ο εφιάλτης των εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας δεν έχει, δυστυχώς, παρέλθει. Γι’ αυτό ακριβώς η ιερή μνήμη των τραγικών θυμάτων της Γενοκτονίας του Ελληνισμού του Πόντου πρέπει να μένει ζωντανή για να κρατά την παγκόσμια συνείδηση σε εγρήγορση».
Στο δικό του μήνυμα για τη Γενοκτονία των Ποντίων ο υπουργός Εθνικής Αμυνας Πάνος Καμμένος σημειώνει: «Σε κάτι τέτοιες στιγμές όλοι οι Ελληνες πρέπει να είμαστε ενωμένοι, να διδασκόμαστε από την Ιστορία μας και να είμαστε έτοιμοι να αντιμετωπίσουμε οποιαδήποτε απειλή κατά του έθνους μας, τιμώντας ταυτόχρονα τους προγόνους μας στους οποίους χρωστάμε την ύπαρξή μας».
Διαβεβαίωσε δε το ελληνικό έθνος: «Θα είμαστε εγγυητές της ασφάλειας και της σταθερότητας στην περιοχή μας και δεν θα επιτρέψουμε να επαναληφθούν εγκλήματα κατά του λαού μας».
Το Μόντρεαλ αναγνώρισε τη Γενοκτονία
Μια ιστορικής σημασίας απόφαση έλαβε πριν από μερικές ημέρες το δημοτικό συμβούλιο του Μόντρεαλ στον Καναδά, αναγνωρίζοντας ομόφωνα τη Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου και ορίζοντας τη 19η Μαΐου ως ημέρα μνήμης της γενοκτονίας. «Η Ελληνική Ποντιακή Γενοκτονία είναι μία από τις πιο σκοτεινές περιόδους της ιστορίας της ανθρωπότητας και ένα από τα ειδεχθή εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας.
Αυτό το ειδεχθές έγκλημα ήταν ο προάγγελος του Ολοκαυτώματος που διέπραξαν οι ναζί κατά των Εβραίων, των Ρομά και άλλων λαών κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου» δήλωσε ο πρόεδρος του Ελληνοκαναδικού Κογκρέσου, δρ Θεόδωρος Χαλάτσης, χαιρετίζοντας την απόφαση.
Το Ελληνοκαναδικό Κογκρέσο είναι ένας μη κομματικός, εθνικός θεσμός των ελληνικών κοινοτήτων και των οργανώσεών τους στον Καναδά, που έχει ήδη συμβάλει στην αναγνώριση της Γενοκτονίας των Ποντίων από το Τορόντο και την Οτάβα.
«Η απόφαση του δημοτικού συμβουλίου του Μόντρεαλ είναι ιστορική για την ελληνική κοινότητα στο Κεμπέκ και χρησιμεύει ως υπενθύμιση για όλους μας εδώ στον Καναδά εκείνου του βάναυσου και ειδεχθούς εγκλήματος εναντίον των Ελλήνων προγόνων και της ανθρωπότητας» πρόσθεσε ο δρ Χαλάτσης.
Το διάστημα 1914-1923 υπολογίζεται ότι περισσότεροι από 1.000.000 Ελληνες υπέστησαν συστηματική εξόντωση από τους Τούρκους, σφαγιάστηκαν, απελάθηκαν, εστάλησαν σε στρατόπεδα συγκέντρωσης στην Ανατολία, υποχρεώθηκαν σε καταναγκαστική εργασία και έπεσαν θύματα βιασμού ή δολοφονίας.
