Το υπουργείο Εργασίας μετατρέπει το ΙΚΑ σε… εισπράκτορα των ληξιπρόθεσμων οφειλών από όλα τα μεγάλα ασφαλιστικά ταμεία. Λίγο προτού επέλθει η οριστική κατάρρευση στο ασφαλιστικό σύστημα της χώρας, καθώς τα ελλείμματα ολοένα και φουντώνουν, οι τεχνοκράτες της τρόικας βάζουν το ΙΚΑ να «παλέψει» για να εισπραχθούν όσο γίνεται περισσότερα από τα 15 δισ. ευρώ που χρωστάνε οι οφειλέτες στο ίδιο αλλά και στον ΟΑΕΕ, τον ΟΓΑ και το ΕΤΑΑ. Ο τρόπος είσπραξης θα γίνει μέσω μιας νέας ρύθμισης που ετοιμάζεται από το υπουργείο Εργασίας και η οποία πρόκειται να ανακοινωθεί ενδεχομένως και εντός του Μαρτίου. Η δέσμευση που υπάρχει προς την τρόικα είναι ότι το αργότερο μέχρι τον Ιούνιο θα πρέπει να είναι έτοιμο το πλήρες μητρώο των φυσικών και νομικών προσώπων που έχουν συσσωρευμένα χρέη προς τα Ταμεία. Η ενοποιημένη διαδικασία είσπραξης αναμένεται να ξεκινήσει από το 2014, ενώ, εάν αποδειχτεί ότι φέρνει αποτελέσματα, θα υπάρξει ανάλογη πρωτοβουλία από το 2017 και μετά και για την είσπραξη των τρεχουσών εισφορών.
Τα κλιμάκια της τρόικας ελέγχουν βήμα προς βήμα την όλη διαδικασία και έχουν ξεκαθαρίσει προς την ελληνική πλευρά ότι δεν πρόκειται να δεχτούν σε καμία περίπτωση την εφαρμογή ρύθμισης με πολλές δόσεις. Η αρχική πρόταση που είχε κατατεθεί ήταν οι δόσεις για την είσπραξη των ληξιπρόθεσμων οφειλών να μην υπερβαίνουν τις 12, την ώρα που το υπουργείο Εργασίας και οι διοικήσεις των Ταμείων ήθελαν να ξεπερνούν ακόμα και τις 60 οι μηνιαίες δόσεις για να υπαχθεί κάποιος στη νέα ρύθμιση. Τελευταίες πληροφορίες αναφέρουν ότι μάλλον βρέθηκε η «χρυσή τομή» στις 36 μηνιαίες δόσεις. Απαραίτητη προϋπόθεση βέβαια για να υπαχθεί κάποιος στη νέα ρύθμιση θα είναι να καταβάλλει κανονικά τις τρέχουσες εισφορές, για να αποφευχθεί έτσι η συσσώρευση νέων ληξιπρόθεσμων οφειλών που διαιωνίζουν το πρόβλημα.
Οι βασικές παράμετροι της ρύθμισης, όπως έχουν συμφωνηθεί ανάμεσα στους τεχνοκράτες της τρόικας και τους αρμόδιους υπηρεσιακούς παράγοντες, δημιουργούν τέσσερις κατηγορίες οφειλετών:
Αρχικά όσοι χρωστούν το τελευταίο εξάμηνο, από την ημερομηνία έναρξης της ρύθμισης, δεν θα έχουν δικαίωμα υπαγωγής σε αυτή. Η δεύτερη κατηγορία έχει όσους χρωστούν ποσά έως 50.000 ευρώ. Για να μπουν στη ρύθμιση θα πρέπει να καταθέσουν στοιχεία στο ΙΚΑ με τα οποία θα φαίνεται η χρηματοοικονομική κατάστασή τους. Δηλαδή θα πρέπει να μπορούν να δικαιολογήσουν ότι έχουν την οικονομική επάρκεια για να μπουν στη ρύθμιση, διαφορετικά θα μένουν εκτός.
Η τρίτη κατηγορία οφειλετών περιλαμβάνει όσους χρωστούν ποσά από 50.000 έως 100.000 ευρώ. Σε αυτούς θα ζητούνται ακριβή περιουσιακά στοιχεία, από τα οποία θα καθορίζεται τυχόν διαδικασία κατάσχεσης ή αναγκαστικής είσπραξης, σε περίπτωση που δεν φανούν συνεπείς στη ρύθμιση.
Τέταρτη και τελευταία κατηγορία αφορά όσους χρωστούν ασφαλιστικές εισφορές μεγαλύτερες από 100.000 ευρώ. Οι συγκεκριμένοι οφειλέτες θα πρέπει να διαθέτουν αναλυτική οικονομική κατάσταση πιστοποιημένη από τρίτους, πιθανότατα από κάποιο τραπεζικό ίδρυμα. Θα πρέπει να μπορούν να καλύψουν το σύνολο της οφειλής τους συν τους τόκους με τα περιουσιακά στοιχεία τους, διαφορετικά δεν θα μπαίνουν στη ρύθμιση.
Οι δανειστές της χώρας εκτιμούν ότι η αστοχία που υπάρχει στην είσπραξη ληξιπρόθεσμων οφειλών έχει ως αιτία το γεγονός ότι κάθε Ταμείο επιδιώκει μόνο του να κυνηγήσει όσους χρωστούν. Για τον λόγο αυτό μπαίνει το ΙΚΑ στην πρώτη γραμμή της προσπάθειας αύξησης των εσόδων των Ταμείων, αναλαμβάνοντας να εισπράξει όχι μόνο τις οφειλές προς το ίδιο αλλά και προς τον ΟΓΑ, τον ΟΑΕΕ και το ΕΤΑΑ. Αλλωστε, το ίδρυμα έχει και τη μεγαλύτερη ανάγκη να βρει επιπλέον έσοδα, για να καλύψει το έλλειμμα που καταγράφει τα τελευταία χρόνια. Αξίζει να σημειωθεί ότι, όπως έχει παραδεχτεί η διοίκηση του ΙΚΑ, οι συνολικές ληξιπρόθεσμες οφειλές προς το ίδρυμα φτάνουν τα 7,5 δισ. ευρώ. Ο στόχος που έχει τεθεί είναι μόνο το τρέχον έτος να εισπραχθεί το λιγότερο 1 δισ. ευρώ. Είναι χαρακτηριστικό ότι η υστέρηση εσόδων το 2012 είχε ως αποτέλεσμα να υπάρξει έλλειμμα στο τέλος της χρονιάς που έφτασε το 1,5 δισ. ευρώ. Ολα αυτά για έναν ασφαλιστικό φορέα που κάθε μήνα πρέπει να βρίσκει 800.000.000 ευρώ για να καταβάλλει δίχως πρόβλημα συντάξεις σε περίπου 1.200.000 συνταξιούχους.
Ανάλογο πρόβλημα παρουσιάζει και ο ΟΑΕΕ των 700.000 ασφαλισμένων και των 350.000 συνταξιούχων. Με τους μισούς από όσους ελεύθερους επαγγελματίες είναι καταγεγραμμένοι στα μητρώα του Οργανισμού να μην καταβάλλουν τις εισφορές τους, οι συνολικές ληξιπρόθεσμες οφειλές υπολογίζονται κοντά στα 5 δισ. ευρώ. Παρά το γεγονός ότι την περσινή χρονιά υπήρξε και στον ΟΑΕΕ σχετική ρύθμιση, εντούτοις ο Οργανισμός έκλεισε το έτος με έλλειμμα περίπου 500.000.000 ευρώ. Στον ΟΓΑ και στο ΕΤΑΑ οι ληξιπρόθεσμες οφειλές φτάνουν συνολικά τα 2,5-3 δισ. ευρώ, γεγονός που επίσης θέτει σε κίνδυνο την απρόσκοπτη καταβολή των συντάξεων και των λοιπών παροχών (π.χ. κοινωνικά επιδόματα).
Τα μητρώα
Με τον χρόνο να πιέζει ασφυκτικά, οι αρμόδιες υπηρεσίες του υπουργείου Εργασίας έχουν επιδοθεί σε έναν αγώνα ταχύτητας ώστε να προλάβουν να έχουν έτοιμο το απαραίτητο μητρώο όσων χρωστούν στα Ταμεία. Το χρονικό όριο που έχει θέσει η τρόικα είναι το μητρώο οφειλετών να έχει ετοιμαστεί έως τον Ιούνιο και να έχει παραδοθεί στις υπηρεσίες του ΙΚΑ, για να ξεκινήσει μετά το «κυνήγι» είσπραξης. Ταυτόχρονα, θα έχει τεθεί σε εφαρμογή η ρύθμιση για τις οφειλές, έτσι ώστε να γνωρίζουν οι ενδιαφερόμενοι ότι ή θα διαλέξουν να υπαχθούν σε αυτή ή θα κινδυνεύσουν με πιθανό έλεγχο που θα τους φέρει μεγαλύτερα προβλήματα.
Βασίλης Αγγελόπουλος
