Οι πληροφορίες για την ενοικίαση δύο γαλλικών φρεγατών και τεσσάρων αεροσκαφών ναυτικής συνεργασίας (ΑΦΝΣ) Atlantique 2 ήλθαν να διαψεύσουν κάθε λογική εκτίμηση για τον τρόπο ενισχύσεως του πάσχοντος ελληνικού αμυντικού μηχανισμού.
Οι σχετικές πληροφορίες, απόρροια των επίσημων δηλώσεων, αναφέρουν ότι η πρόταση δεν προήλθε από τη γαλλική πλευρά, αλλά από τη δική μας, προφανώς για να ξεπερασθούν οι δυσμενείς εντυπώσεις ότι η Γαλλία προωθεί εξοπλιστικά προγράμματα σε μία υπερχρεωμένη χώρα όπως η Ελλάδα, ένα θέμα που εμφανίστηκε και σε αρκετές γαλλικές ιστοσελίδες. Τις αρχικές και αόριστες πληροφορίες της περασμένης Τρίτης επιβεβαίωσε την Τετάρτη ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Σίμος Κεδίκογλου, διευκρινίζοντας ότι εμείς το ζητήσαμε αυτό, «επειδή έχουμε αμυντικές ανάγκες και παρά τις οικονομικές δυσκολίες δεν παραμελούμε την αμυντική θωράκιση της χώρας και αναζητάμε λύσεις. Αυτό που προτείναμε στους Γάλλους είναι να μας ενοικιάσουν δύο φρεγάτες και τέσσερα αεροσκάφη παρακολούθησης (σ.σ.: εννοεί ΑΦΝΣ), και η πρόταση αυτή συζητείται», προσθέτοντας στο τέλος για δεύτερη φορά ότι το θέμα ετέθη από εμάς και όχι από τους Γάλλους. Περαιτέρω συζητήσεις για το θέμα θα γίνουν κατά την εδώ επίσκεψη του Γάλλου υπουργού Αμυνας Ζαν – Ιβ λε Ντριάν στις 28 Φεβρουαρίου, κατά τη συνάντησή του με τον Ελληνα ομόλογό του Πάνο Παναγιωτόπουλο.
Αν και δεν καθορίζεται σαφώς, το θέμα αφορά την ενοικίαση δύο φρεγατών FREMM της DCNS, με προοπτική και δικαίωμα προαιρέσεως αγοράς τους από την Ελλάδα σε χρόνο που θα το επιτρέψει η οικονομική κατάσταση της χώρας, με άγνωστο αλλά αναφερόμενο ως χαμηλό ποσό ενοικιάσεως και μεγάλη περίοδος χάριτος. Η οπωσδήποτε ευνοϊκή από απόψεως όρων πρόταση εκτιμάται ότι αντανακλά την απέλπιδα προσπάθεια της γαλλικής κυβερνήσεως να διασώσει τα γαλλικά ναυπηγεία DCNS και την από μακρού επιδίωξή της να πωλήσει τις φρεγάτες FREMM σε μία ακόμη χώρα (η άλλη, εκτός από τη Γαλλία, είναι η Ιταλία, σε συνεργασία με την οποία εκτελείται το αρχικώς αμιγώς γαλλικό αυτό πρόγραμμα). Υπενθυμίζεται ότι η γαλλική προσπάθεια πωλήσεως των FREMM στην Ελλάδα είχε αποτελέσει το αντικείμενο συμφωνίας μεταξύ του Κ. Καραμανλή και Ν. Σαρκοζί το 2008, με το θέμα αυτό να έχει τεθεί εκ νέου και το 2010, χωρίς όμως αποτέλεσμα. Τελική επιδίωξη της γαλλικής πλευράς είναι η αγορά των δύο προς ενοικίαση φρεγατών και κατασκευή άλλων τεσσάρων στην Ελλάδα, περί το τέλος της τρέχουσας δεκαετίας, πιθανώς στα Ναυπηγεία Ελευσίνας (σ.σ.: τα οποία αναφέρεται ότι θα αναλάβουν και τη συντήρηση των δύο πρώτων που θα ενοικιασθούν), αν φυσικά αυτά μπορέσουν να επιβιώσουν μέχρι τότε.
Το πρόβλημα με τις γαλλικές φρεγάτες, ασχέτως της καταλληλότητάς τους για τις ελληνικές ανάγκες, είναι οι χρόνοι παραδόσεώς τους, καθώς το γαλλικό ναυτικό διαθέτει μόνο μία φρεγάτα αυτού του τύπου, την Aquitaine, την οποία παρέλαβε πρόσφατα, με την επόμενη, τη Normandie, να έχει προγραμματισθεί για παράδοση τον Μάιο του 2014. Οι εν συνεχεία παραδόσεις του τρίτου και τέταρτου σκάφους για το γαλλικό ναυτικό έχουν προγραμματισθεί, αντιστοίχως, για τον Ιανουάριο του 2016 και τον Σεπτέμβριο του 2017.
Το πρόβλημα αυτό δεν υφίσταται στην «αιτούμενη» ενοικίαση τεσσάρων ΑΦΝΣ τύπου «Atlantique 2», δεδομένου ότι η γαλλική αεροπορία του ναυτικού (Aeronavale) διαθέτει 22 αεροσκάφη αυτού του τύπου, εκ των οποίων τα 18 προορίζονται για εκσυγχρονισμό, με πιθανή συνέπεια τη σύντομη παράδοση των τεσσάρων εναπομεινάντων στην Ελλάδα. Σημειώνεται ότι η Ελλάδα στερείται αεροσκαφών ναυτικής συνεργασίας, μετά την προ ετών απόσυρση των αμερικανικών Ρ-3Β, εν αντιθέσει με την Τουρκία η οποία, έπειτα από μακρά περίοδο χωρίς παρόμοια αεροσκάφη, έλυσε το πρόβλημα με τις ειδικές διαμορφώσεις των CN235 που κατασκευάζονται στην Τουρκία από την ΤΑΙ. Για την αντικατάσταση των Ρ-3B, η Ελλάδα απηύθυνε προ μηνών σχετικό αίτημα στις ΗΠΑ, αλλά το αμερικανικό ναυτικό δεν μπόρεσε να το ικανοποιήσει, διότι δεν προβλέπει την περίοδο αυτή την απόσυρση Ρ-3C ώστε να μπορέσει να τα παραχωρήσει στο Π.Ν.
Τα γαλλικά «Atlantique 2» δεν είναι σύγχρονα αεροσκάφη (τα πρώτα εισήλθαν σε υπηρεσία στη Γαλλία το 1989), δεν διαθέτουν σύγχρονο ηλεκτρονικό εξοπλισμό, αναφέρεται ότι έχουν υψηλό κόστος λειτουργίας και θα λέγαμε το γνωστό «από ολότελα, καλή είναι και … η Παναγιώταινα», εάν βέβαια μπορέσουμε να αντεπεξέλθουμε στο κόστος συντηρήσεως (σ.σ.: πληροφορίες αναφέρουν ότι μπορούν να το αναλάβουν οι Γάλλοι) και κυρίως των καυσίμων. Στα θετικά τους είναι το θέμα ότι μπορούν να εκτοξεύουν βλήματα αέρος – εδάφους ΑΜ-39 EXOCET και ενδεχομένως μπορούν να αποδεσμεύσουν, τουλάχιστον μερικώς, από αυτόν τον ρόλο τα Μirage της Π.Α.
Η στήλη, που έχει πλειστάκις επισημάνει την επικίνδυνη υποβάθμιση του ελληνικού αμυντικού μηχανισμού, θα ήταν η τελευταία που θα ασκούσε κριτική σε κάθε προσπάθεια ενισχύσεώς του. Δεν μπορεί, όμως, να παραλείψει την επισήμανση ορισμένων στοιχείων, με πρώτο αυτό της παρακάμψεως για μία ακόμη φορά των διαδικασιών που προβλέπονται από τον Εθνικό Αμυντικό Σχεδιασμό και την απόφαση αποκτήσεως νέου υλικού με πρωτοβουλία και ευθύνη της κυβερνήσεως και μάλλον ερήμην των Γενικών Επιτελείων. Εξ όσων γνωρίζουμε, το μόνο που είχε γίνει προ διμήνου περίπου ήταν η εκπόνηση ενός πίνακα προτεραιοτήτων προμήθειας υλικού (σ.σ.: καθώς τον θεσμό του ΕΜΠΑΕ τον κατήργησε ο «αναμορφωτής» των πάντων Ε. Βενιζέλος), προς αντιμετώπιση μέρους των αναγκών των Ε.Δ.
Κατά τις ίδιες πληροφορίες, τον πίνακα αυτόν προώθησε η στρατιωτική ηγεσία στο υπουργείο και έτερον ουδέν. Το πώς στη συνέχεια ο πίνακας αυτός μεταλλάχθηκε σε απόφαση προμήθειας υλικού (έστω και υπό μίσθωση) είναι άγνωστο και οπωσδήποτε αποτελεί μία ανεπιθύμητη συνέχεια της κακής πρακτικής να αποφασίζει, κατά παρέκκλιση των θεσμικών διαδικασιών, για τις ανάγκες των Ε.Δ. απευθείας η κυβέρνηση με δικά της κριτήρια. Με «συμβούλους», ενδεχομένως, τα όποια παραεπιτελεία των πρώην στρατιωτικών που τα επανδρώνουν (σ.σ.: άτομα με εξ ορισμού ανεπαρκή προσόντα, εξ ου και επέλεξαν να προσφύγουν σε κόμματα), ή με αποσπασματική χρήση κάποιων μη ολοκληρωμένων διαδικασιών. Οσο για τα εκάστοτε κριτήρια, με πλήρη διαστρέβλωση του όρου «στρατιωτική διπλωματία», την επιλογή δηλαδή οπλικών συστημάτων από χώρες που εξυπηρετούν και σκοπούς εξωτερικής πολιτικής, τα προς αποφυγήν παραδείγματα άφθονα. Το πλέον χαρακτηριστικό ήταν αυτό της επιλογής των πανάκριβων αγγλικών πολεμικών Super Vita (με αντάλλαγμα την υποστήριξή τους στο Κυπριακό, που την είδαμε στη συνέχεια) ή της επιλογής των ρωσικών ΒΜΡ-3, έναντι του απίστευτου για τα ελληνικά δεδομένα ποσού του 1,2 δισ. ευρώ (αργότερα το ύψος τους χάθηκε), των 30 F-16 που αποφασίσθηκε να αγορασθούν επί υπουργίας Σπήλιου Σπηλιωτόπουλου, με τον τότε Α/ΓΕΑ να ευρίσκεται την περίοδο αυτή στην Αμερική και να το μαθαίνει εκ των υστέρων, και αρκετά άλλα. Στις δύο τελευταίες περιπτώσεις, χρειάστηκε να γίνουν εκ των υστέρων οι σχετικές διαδικασίες εγκρίσεως, καθορισμού προδιαγραφών κ.λπ.
Οι εγκληματικές περικοπές του (πρώτου διδάξαντα) Βενιζέλου
Στην προκειμένη περίπτωση των φρεγατών και των αεροσκαφών ναυτικής συνεργασίας υπάρχει βέβαια το ελαφρυντικό της αδυναμίας ασκήσεως αμυντικής πολιτικής, αποτέλεσμα των εγκληματικών περικοπών των αμυντικών δαπανών, τις οποίες δυστυχώς απεδέχθησαν όλες οι τελευταίες κυβερνήσεις, με εισηγητή και «πρώτο διδάξαντα» τον Ε. Βενιζέλο.
Η κατάσταση αυτή, σε συνδυασμό με την παροιμιώδη πλέον ανικανότητα χειρισμού κάθε εξοπλιστικού προγράμματος και τη διαχρονική ανυπαρξία πολιτικής για την αμυντική βιομηχανία της χώρας είχε ως αποτέλεσμα τη διακοπή προγραμμάτων, η ολοκλήρωση των οποίων θα παρείχε πολύ σημαντικότερα πλεονεκτήματα από την καθ’ οιανδήποτε τρόπο απόκτηση των φρεγατών FREMM και των αεροσκαφών Αtlantique. Π.χ., η ολοκλήρωση και παράδοση των σχεδόν έτοιμων τριών υποβρυχίων 214, των υπόλοιπων Super Vita, αμφότερα αποτέλεσμα των αξιοθρήνητων χειρισμών της υποθέσεως των υποβρυχίων και της διαχειρίσεως των δύο ναυπηγείων εκ μέρους των τελευταίων κυβερνήσεων, ή του εκσυγχρονισμού των φρεγατών ΜΕΚΟ 200ΗΝ (δεν βλέπουμε σε τι υστερούν έναντι των FREMM), με τα οποία η χώρα θα είχε σημαντικά μεγαλύτερα στοιχεία αποτροπής, από αυτά των δύο φρεγατών FREMM και των τεσσάρων αεροσκαφών Atlantique 2.
Κατά τα άλλα, τις ευχές μας για την επιτυχή ολοκλήρωση των όσων αποφασίσθηκαν ήδη, που φυσικά μόνο λύση στο γενικότερο αμυντικό πρόβλημα της Ελλάδας δεν αποτελούν.
Μάνος Ηλιάδης
